འབབ་ཚུགས་གསུམ་པ། ཨ་རིའི་རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས།^p1
འབབ་ཚུགས་གསུམ་པ། ཨ་རིའི་རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས།^p2
༼ ༦·༣༠~༧·༦ ༽^p3
མཛད་རིམ།^p4
ཕྱི་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༣༠ཉིན། རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ཀྱི་ནང་པའི་ཆོས་ཚོགས་སུ་འབྱོར།^p5
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༡ཉིན། འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་དང་གསུང་གླེང་མཛད།^p6
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༢ཉིན། སྔ་དྲོར་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་དང་པོ་དང་། ཕྱི་དྲོར་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་གཉིས་པ་གསུངས།^p7
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༣ཉིན། སྔ་དྲོར་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་གསུམ་པ་དང་། ཕྱི་དྲོར་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་བཞི་པ་གསུངས།^p8
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༤ཉིན། སྔ་དྲོར་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་ལྔ་པ་དང་། ཕྱི་དྲོར་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་མདུན་ནས་གསུང་མཛད་གནང་།^p9
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༥ཉིན། སྔ་དྲོར་ཕུར་པ་མགུལ་ཁུག་མའི་དབང་དང་ཆོས་ཁྲིད་གསུངས་ཤིང་། ཕྱི་དྲོར་ཁྲོམ་བསྒྲགས་གསུང་བཤད་གནང་།^p10
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༦ཉིན། སྔ་དྲོར་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་བདག་གཉེར་བ་དང་རྡོ་རྗེ་ཆོས་སྲུང་གི་དམག་དཔུང་ལ་མཇལ་ཁ་ཞུས། ཕྱི་དྲོར་འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་ཀྱི་བསྡུས་དོན་དང་ཞལ་གྱེས་ཁའི་གསུང་བཤད་གནང་།^p11
རཱོ་ཁཱེས་ཀྱི་རི་འདབས།^p12
ཕྱི་ཟླ་༦པའི་ཚེས་༣༠ཉིན། ང་ཚོ་མཛེས་སྡུག་ལྡན་པའི་ཡུལ་བྷོལ་དྷེར་དང་ཁ་བྲལ་ནས། ཀྱག་ཀྱོག་གི་རི་ལམ་བརྒྱུད་ཅིང་རི་བརྒལ་ལ་བརྒྱབ་ནས་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བསྐྱོད། དུས་ཚོད་གསུམ་ཙམ་སོང་བ་ན་རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་འདབས་ཀྱི་ནང་བསྟན་ཆོས་ཚོགས་སུ་སླེབས།^p13
རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ནི་རང་རེ་བོད་ཀྱི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་རི་རྒྱུད་ཇི་བཞིན། མེ་གླིང་བྱང་མའི་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ལེ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོར་སྒང་གཤོངས་ཀྱིས་ཁེངས་བའི་རི་རྒྱུད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན། རི་རྩེ་ནས་བཞུར་བའི་གངས་ཆུ་རྣམས་ནུབ་ཕྱོགས་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་དང་། ཤར་ཕྱོགས་འཁྱགས་རོམ་རྒྱ་མཚོ་རྣམས་སུ་བཞུར་གྱིན་ཡོད།^p14
ཟླ་༧པའི་རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ནི། གནམ་གཤིས་ཀྱི་དྲོ་འཁྱག་སྙོམས་ཤིང་ཡིད་སིམ་པའི་མཛེས་ལྗོངས་ཤིག་སྟེ། ནགས་ཚལ་དང་མཚེའུ། རྩྭ་ཐང་། འཁྱགས་ཀླུང་སོགས་ཀྱིས་ཡོངས་སུ་བརྒྱན་ཅིང་། གཡུ་ཡི་མེ་ལོང་ལྟ་བུའི་ནམ་མཁའ་དང་། རེག་བྱ་ཤིན་ཏུ་འཇམ་པའི་བསིལ་རླུང་། དྭངས་གསལ་ཤེལ་དང་འདྲ་བའི་གཙང་ཆུ་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་གྱི་ཡོན་ཏན་ཐམས་ཅད་མ་ཚང་བ་མེད་པའི་གནས་མཆོག་ཉམས་དགའ་བ་འདིར་སླེབས་པ་ན། ནང་སེམས་ཀྱི་སྣང་བ་གནས་སུ་གྱུར་ནས་བོད་ཡུལ་གྱི་སྔོན་བྱོན་དམ་པ་རྣམས་ཀྱིས་སྒོམ་སྒྲུབ་མཛད་སའི་དབེན་གནས་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་ཏུ་འབྱོར་སོང་བ་ལྟ་བུར་གྱུར།^p16
སྒྲུབ་སྡེ་འདི་ནི་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་དཔལ་ལྡན་བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བརྒྱུད་པ་འཛིན་པའི་ཆོས་ཚོགས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། ཉམས་ལེན་པ་ཕལ་ཆེ་བ་ནི་ཨ་རིའི་མི་རེད། ཁོ་ཚོའི་རི་སུལ་དང་ནགས་གསེང་རྣམས་སུ། ལ་ལས་ཤིང་ཁང་དང་ལ་ལས་སྦྲ་གུར་ཕུབ་སྟེ། འཇིག་རྟེན་ཟང་ཟིང་གི་རྣམ་གཡེང་དང་བྲལ་བར། ལོ་ལྔ་ནས་དྲུག་གི་རིང་ལ་ཞི་གནས་སྒོམ་པ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་དུས་རྟག་ཏུ་ཆོས་ཉམས་བཞེས་ཁོ་ན་མཛད་བཞིན་དུ་གནས་ཡོད།^p18
ཆོས་རྗེ་ཉིད་གནས་འདིར་འབྱོན་པ་ན་ཁོང་ཚོར་དགའ་སྤྲོ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་སྐྱེས་ཤིང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་དང་མན་ངག་ཟབ་མོ་འཐོབ་པའི་འདུན་པ་སེམས་སུ་བཅངས་ནས་རེ་སྒུག་བྱས་འདུག^p20
གསུང་མོལ་ལྷོད་པོ།^p21
ངེད་ཅག་རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ལ་འབྱོར་བའི་ཕྱི་དྲོར། ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཚང་མ་ལ་ཆོས་ཁྲིད་བསྡུས་པ་ཞིག་གསུངས་ཏེ་ཕྱག་དབང་དང་བྱིན་རླབས་མཛད། དེ་ནས་ངལ་གསོ་ཕྲན་ཙམ་གནང་རྗེས། ཁོང་བཞུགས་གནས་ཀྱི་ཤིང་ཁང་དེའི་ཕྱི་ཁྱམས་སུ་བྱོན་ནས། རྒྱང་རིང་གི་ནགས་ཚལ་དང་རི་ཚོགས་སོགས་ཉམས་དགའ་བའི་མཛེས་ལྗོངས་ལ་གཟིགས་བཞིན། བག་ཕེབས་ངང་རྒྱ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་སོགས་དང་མཉམ་དུ་གསུང་མོལ་མཛད།^p22
རྒྱ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ནི་སྐུ་ན་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་མདོ་མང་དགོན་པའི་སྤྲུལ་སྐུ་རུ་ངོས་འཛིན་གནང་མྱོང་ཞིང་། རྗེས་སུ་ཨ་རིར་བྱོན་ནས་བསྟན་འགྲོའི་དོན་མཛད་པ་ཡིན། དེ་བས་ཁོང་གིས་མདོ་མང་དགོན་པའི་སྐོར་ནས་གླེང་མོལ་འདི་ལྟར་མཛད།^p24
ང་རང་རྗེས་སོར་གསེར་རྟ་དང་མདོ་མང་དགོན་དུ་ལན་གཅིག་འགྲོ་འདོད་ཡོད། དེ་སྔོན་གཡང་ཐང་རིན་པོ་ཆེས་བཀའ་བསྒོས་པ་ལྟར་མདོ་མང་དགོན་དུ་ཐེངས་གཅིག་སོང་མྱོང་། སྐབས་དེར་ང་རང་བྲག་མགོར་ཐོན་དུས་ཐད་ཀར་དགོན་ནང་དུ་སོང་བ་ཡིན་ལ། སྤྲུལ་ཏིཥྛ་དང་མཇལ་བ་ན། ཁོང་གིས་ང་ལ། ཁྱོད་ཀྱིས་སྔོན་བརྡ་ཙམ་ཡང་མི་གཏོང་བར་འདི་ལྟར་གློ་བུར་དུ་ཕེབས་ཡོང་བ་ཅི་ཡིན་གསུངས། ང་རང་སྔོན་དུ་བརྡ་བཏང་ནས་བསུ་མ་བྱེད་པ་སོགས་ལ་མོས་པ་མེད་ཅིང་། ང་རང་ནི་སྔོན་ཆད་ཀྱི་ང་སྟེ། སྔོན་ཆད་ཀྱི་ང་རང་ལས་ཀྱང་ཅུང་ཞན་པར་གྱུར་ཡོད་པས། ཁྱེད་རྣམས་ལ་འོ་བརྒྱལ་གཏད་དགོས་དོན་མི་འདུག་ཅེས་ཞུས་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་མདོ་མང་དགོན་བསྐྱར་བཞེངས་བྱས་ནས་ཡུན་རིང་པོ་ལོན་མེད་ཅིང་། གྲྭ་ཤག་ཉི་ཤུ་ལྷག་དང་གྲྭ་པ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཅུ་ཙམ་ལས་མི་འདུག དགོན་དེར་ངས་བཤད་གྲྭ་ཞིག་གཟུག་པར་རོགས་རམ་ཨེ་ཐུབ་བལྟ་བའི་མོས་པ་ཆེ་ཡང་རྒྱུ་རྐྱེན་མང་པོ་ཞིག་གིས་ལེགས་འགྲུབ་མ་བྱུང་། ཡིན་ནའང་། བླ་མ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་རྗེས་མར་ཡག་པོ་ཡོང་རྒྱུ་རེད་ཅེས་གསུངས།^p26
ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས། ལི་ཁོག་མའི་མི་གྲངས་ལ་གཞལ་ན་མདོ་མང་དགོན་པ་དེ་ཙམ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མིན་ཡང་། སྤྱི་ཁྱབ་ནས་དགོན་པ་ཧ་ཅང་དར་ཞིང་རྒྱས་བཞིན་པའི་སྒང་རེད། དེར་མ་ཟད། ད་ལྟ་ལི་ཁོག་སྟོད་སྨད་གཉིས་ལ་ཁྱིམ་ཚང་སྟོང་རུ་ལྷག་ཅིག་ཡོད་ཅིང་། ཕལ་ཆེ་བ་ཁ་ཁོག་འགྲིག་ཅིང་ནང་མཐུན་མོ་ཡོད་པ་དང་། བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་ཅི་གསུངས་ཀྱི་བཀའ་རྣམས་མཐའ་གཅིག་ཏུ་དང་དུ་ལེན་པ་ལས་དེ་ལ་ཚིག་གཅིག་གིས་ཡར་ཟློག་བྱེད་མཁན་མེད་པས། གལ་ཏེ་འབྲེལ་ཡོད་སྡེ་ཁག་གིས་ཆོག་མཆན་ལེགས་པོ་ཐོབ་ན། མདོ་མང་དགོན་པའི་འཛུགས་སྐྲུན་ལའང་གནད་དོན་ཡོད་རྒྱུ་མ་རེད་ཅེས་གསུངས།^p28
ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ད་དུང་ཨ་རིའི་ནང་ཆོས་ཀྱི་གནས་སྟངས་སྐོར་གྱི་དྲི་བ་མཛད་པ་སོགས་གསུང་གླེང་གང་མང་གནང་།^p29
ནུབ་ཕྱོགས་པའི་དུས་ཚོད་འདུ་ཤེས།^p30
ཨ་རིའི་ཆོས་ཚོགས་གང་ལ་ཐོན་ཡང་། ཁོ་ཚོས་དུས་ཚོད་ལ་དམ་འཛིན་ཧ་ཅང་ལེགས་པོ་བྱེད་པ་སྟེ། ཆེ་ས་ནས་ལོ་དང་ཟླ་བའི་འཆར་གཞི་དང་། ཆུང་ས་ནས་ཉིན་རེའི་ཆུ་ཚོད་ཁ་གྲངས་དང་ཐ་ན་སྐར་མ་ཚུན་ཆད་ཚགས་དམ་ཞིང་གོ་རིམ་ལྡན་པར་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་ཡོད། ང་ཚོ་ས་ཆ་གང་ལ་སླེབས་ཀྱང་། ཡུལ་དེ་གའི་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་ཁང་མིག་རེ་རེར་ཉིན་རེའི་མཛད་རིམ་གྱི་དུས་ཚོད་བཀོད་ཁྲ་འཇོག་ཡོང་ཞིང་། གལ་ཏེ་དུས་ཚོད་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་འགྱུར་བ་བྱུང་ན་སྔོན་ནས་བརྡ་གཏོང་བ་ཡིན།^p31
ཁོ་ཚོའི་དུས་ཚོད་དམ་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཤིན་ཏུ་བཟང་ཞིང་། བྱ་བ་ཚང་མ་དུས་ལྟར་གཏན་ཁེལ་ཡོང་བར་མཐོང་ཆེན་ཞེ་དྲག་བྱེད་པས། ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཁྲིད་འཆད་པའི་སྐབས་སུ། གསུང་དངོས་དང་སྐད་བསྒྱུར། འདོན་ཆ་བཅས་ཀྱི་ཆོས་ཐུན་རེ་ལ་བསྡོམས་པས་ཆུ་ཚོད་གཉིས་རེ་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་འདུག གལ་ཏེ་ཆོས་ཁྲིད་གསུང་ཡུན་གཏན་ཁེལ་གྱི་དུས་ཚོད་ལས་བརྒལ་བར་གྱུར་ན། ཆོས་ཞུ་མཁན་འགའ་རེས་རྗེ་ཉིད་ལ་དུས་ཚོད་ཐོན་སོང་བའི་དྲན་སྐུལ་དུ་ལག་པ་སྒྲེང་ནས། དུས་ཚོད་ཐོན་སོང་། ང་ཚོ་འགྲོ་རན་སོང་། རླངས་འཁོར་འཇོག་གླ་ལྷག་མ་འཚབ་དགོས་སོགས་ཟེར། གལ་ཏེ་ཆོས་ཁྲིད་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ལ་མ་ཐོན་པར་སྐར་མ་བཞི་ལྔ་ཙམ་གྱི་སྔོན་ནས་གྲོལ་སོང་ན། ཡང་ཁོང་ཚོས་ད་དུང་མུ་མཐུད་དུ་གསུང་རོགས་ཀྱིས། ང་ཚོས་ཆུ་ཚོད་གཉིས་རིང་གི་རིན་སྤྲད་ཚར་ཡོད་ཟེར་བ་སོགས་བྱེད། ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཤར་ཕྱོགས་པས་ཆོས་ཞུ་སྟངས་ཐད་ཀྱི་ཅུང་མི་འདྲ་ས་ནི། ཁོ་ཚོས་ཆོས་གང་ཞུས་ཀྱང་རིན་དངུལ་སྤྲད་དགོས་པ་དེ་རེད།^p32
ཐེངས་ཤིག་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ལྕེ་བཙུན་སྙིང་ཐིག་གི་དབང་གསུང་སྐབས། དབང་ཆོག་ཅུང་ཙམ་མང་བས་ཆུ་ཚོད་གཉིས་ཀྱི་རིང་རྫོགས་མ་ཐུབ་པར་སྐར་མ་སུམ་ཅུར་འགྱངས་དགོས་བྱུང་བ་ན། ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་དུས་ཚོད་ཀྱིས་མི་འདང་ཡང་དབང་གནང་བ་ལ་བར་དུ་གཅོད་མི་རུང་བས། ང་ལ་ཆུ་ཚོད་ཕྱེད་ཀྱི་གོ་སྐབས་གནང་རོགས་ཞེས་བླ་མས་སློབ་མ་རྣམས་ལ་དགོངས་ཞུ་བྱས་པའང་ཡོད།^p33
དང་ཐོག་ང་ཚོ་ཚགས་དམ་པའི་དུས་ཚོད་བཀོད་སྒྲིག་དེ་དག་ལ་ཅུང་ཟད་མི་ལོབས་པ་ལྟ་བུ་སྟེ། བོད་ཡུལ་ནས་ཆོས་ཁྲིད་ཅི་གསུང་ཡང་དུས་ཚོད་ལ་བཀག་རྒྱ་ནན་མོ་དེ་འདྲ་གང་ཡང་མེད་པར། གལ་ཏེ་ཅུང་ཟད་རྒྱས་པར་འདོད་ན་གང་འདོད་རང་དབང་གིས་ཆུ་ཚོད་ཁ་ཤས་ལ་གསུང་ཆོག་ཅིང་། དེ་ཙམ་རྒྱས་སྤྲོས་མ་འདོད་ན་སྐར་མ་བཅུ་ཕྲག་འགའ་ཡིས་རྫོགས་པར་བྱས་ཀྱང་འཐུས་མོད། འོན་ཀྱང་ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ལ་ཐོག་མའི་དུས་ཚོད་བཀོད་སྒྲིག་གི་སྒྲོམ་གཞི་ལས་རིང་བ་དང་ཐུང་བ་གཉིས་ཀ་མི་འགྲིག་པར་ཏག་ཏག་དུས་ཐོག་ཏུ་ཁེལ་དགོས་པ་ཡིན།^p34
ངས་རྒྱུས་ལོན་བྱས་པ་ལྟར་ནུབ་ཕྱོགས་པ་རྣམས་ལ་མཚོན་ན། དུས་ཚོད་ལ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་པ་ནི་ཕ་རོལ་པོར་བརྩི་བཀུར་བྱེད་པའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ལ། གལ་ཏེ་ནམ་རྒྱུན་གཏན་ཁེལ་གྱི་དུས་ཚོད་དང་འགལ་བར་གྱུར་ན། མི་གང་དེའི་མི་གཞི་ལ་གནད་དོན་ཡོད་པའི་རྟགས་སུ་འཛིན། ལྷག་པར་གཟབ་རྒྱས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་སོགས་བྱ་བ་གལ་ཆེན་གྱི་སྐབས་སུ། དུས་ཚོད་ལ་དེ་ལས་ཀྱང་དམ་འཛིན་བྱ་དགོས་པ་རེད་མ་གཏོགས། དེས་མི་མང་པོར་སྟབས་མི་བདེ་བ་བསྐྲུན་ཏེ། ཁོ་ཚོས་ཉི་མ་རེ་རེའི་བྱ་བ་ཞིབ་ཕྲའི་སྒོ་ནས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་བྱ་བ་གཅིག་ལ་འགོར་འགྱང་བྱུང་ན། གཞུག་གི་བྱ་བ་གང་མང་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་འགྱུར་བས། དུས་ཚོད་བཀོད་ཁྲ་འདིའང་ངེས་པར་བརྩི་སྲུང་བྱ་དགོས་པའི་རྩ་དོན་ཞིག་ཡིན་པ་གཞི་ནས་ཤེས།^p35
རྗེས་སུ་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་བཀའ་དང་དབང་ལུང་གང་གནང་ཡང་། ཡུལ་དུས་ཀྱི་སྲོལ་ལུགས་དང་མཐུན་པར་ནམ་རྒྱུན་ལག་དུས་ལ་གཟིགས་ནས། ཆོས་ཁྲིད་ཕལ་མོ་ཆེ་དུས་ཐོག་ཏུ་མཇུག་རྫོགས་པར་བྱེད་ཀྱིན་ཡོད།^p36
སྐབས་དེ་ནས་བཟུང་། བདག་ཀྱང་དུས་ཚོད་དམ་འཛིན་གྱི་འདུ་ཤེས་ཅན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས། ཆོས་ཁྲིད་དང་ཚོགས་འདུ། མི་གཞན་དང་བཟའ་བཏུང་རོལ་བ་སོགས་བྱ་བ་ཆེ་འབྲིང་ཆུང་གསུམ་གང་ཡིན་ཡང་བཀོད་སྒྲིག་བྱས་པའི་དུས་ཚོད་ལས་མི་འདའ་བ་ལྟ་བུར་གྱུར་ཡོད།^p37
ཆོས་སྒོ་དབྱེ་བའི་རྒྱུ་མཚན་གསུམ།^p39
རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ཀྱི་དབེན་ཁྲོད་ནས་སྒོམ་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ལ་ཉིན་བདུན་རིང་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་གསུངས།^p40
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༡ཉིན། འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བའི་སྔོན་དུ་རྒྱ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་（Gyatrul Rinpoche）གསུང་བཤད་འདི་ལྟར་གནང་།^p41
ཐོག་མར་ངས་ཕྱོགས་སོ་སོ་ནས་ཆེད་དུ་ཆོས་ཚོགས་འདིར་ཕེབས་མཁན་ཚང་མ་ལ་དགའ་བསུ་ཞུ། འདི་ལྟར་སྤྲོ་སྐྱིད་ཀྱི་ངང་དུ་ལྷན་འཛོམས་བྱུང་བ་ནི། བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་ཀྱི་གོང་རོལ་ནས་ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་པ་སྦྱངས་པའི་ལག་རྗེས་ཡིན་པས། ང་ཚོས་འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ལ་མཐོང་ཆེན་བྱེད་རིགས། ཁྱད་པར་དུ་ད་ལན་གྲུབ་པ་བརྙེས་པའི་སྐྱེས་ཆེན་ཆོས་རྗེ་ཡིད་བཞིན་ནོར་བུ་ལགས་དངོས་སུ་ཞལ་མཇལ་བྱུང་བ་ནི་ཆེས་སྐལ་བ་བཟང་པོ་ཡིན། ཁོང་ནི་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་དངོས་ཀྱི་སྤྲུལ་བ་ཡིན་ལ། དངོས་གནས་དྲང་གནས་ཀྱི་ཐོས་གྲོལ་དང་མཐོང་གྲོལ། རེག་གྲོལ་ཡང་ཡིན། ང་ཚོས་མཛད་སྒོ་འདི་ལ་བརྟེན་ནས་རང་རྒྱུད་ལ་གནས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་མཐོང་ཞིང་། ཚེ་རབས་ཐམས་ཅད་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་འབྱུང་ངེས་ཡིན།^p42
ཚང་མས་ཆོས་རྗེ་ཉིད་མཇལ་བ་འདི་ནི། རང་རང་གི་བསོད་ནམས་ཀྱི་སྟོབས་ཀྱིས་སེམས་ཀྱི་མེ་ལོང་གི་དྲི་མ་དག་པས་ད་གཟོད་འདི་འདྲའི་བྱམས་བརྩེ་ཡི་གཟུགས་བརྙན་ཤར་བ་ཡིན་ལ། གཟུགས་བརྙན་དེ་ཁྱེད་རང་ཚོའི་མདུན་དུ་ཡོད་ཀྱང་སུ་ཡིན་མི་ཤེས་ནའང་ཐང་བས། ངས་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ངོ་སྤྲོད་བྱས་པ་ཡིན། གཅིག་བྱས་ན་དེའང་ལོང་ཁྲིད་ལྟ་བུ་ཡིན་སྲིད།^p43
ང་ཚོ་ཚང་མས་བསོད་ནམས་ཀྱི་བགོ་སྐལ་འདི་དམ་འཛིན་བྱས་ཏེ་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ལ་སྐུ་ཚེགས་ཆེན་པོ་གཏད་མི་རུང་། ཁོང་དགུང་ལོ་མཐོ་ཞིང་ལམ་ཐག་རིང་པོ་ནས་ཡོང་བས་འོ་བརྒྱལ་ཆེ་བ་དང་། བྱིན་རླབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་འགྲོ་བའི་དོན་མཛད་དགོས་པས། ང་ཚོས་ཁོང་གི་ཞལ་གྱི་རྣམ་འགྱུར་དང་གསུང་སྐད་ལ་དཔག་ནས་སྐུ་ངལ་གསོ་རུ་འཇུག་དགོས། རང་རང་གི་ལག་མགོའི་དུས་ཚོད་ལ་བལྟ་བ་ལས་རང་རང་གི་ཚེ་ཕྱི་མ་ལ་དོ་སྣང་བྱས་ན་ལེགས། ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱི་བདེ་ཐང་དེ་ཧ་ཅང་གཙོ་བོ་ཡིན། སྤྱིར་སྒོ་འཛིན་བཙོངས་ནས་ཆོས་ཁྲིད་ཉན་པ་ནི་ཨ་རིའི་ཆོས་ཚོགས་རྣམས་ཀྱི་འགྲོ་ལུགས་སུ་ཆགས་ཡོད་ཀྱང་། བླ་མ་ཚོང་རྫས་དང་གདམས་ངག་འཐོབ་འོས་ཀྱི་ཞབས་ཞུ་རུ་གྱུར་ནས། ཆོས་འཆད་ཉན་གྱི་བྱ་བ་ཚོང་ལས་སུ་སོང་ན་ཆེས་མི་ལེགས་པས། ཚེ་འདིར་འཕྲད་པར་དཀའ་བའི་བསོད་ནམས་གསོག་པའི་གོ་སྐབས་རིན་ཐང་གསེར་ལས་ཆེ་བ་ཞིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་གནང་རོགས།^p44
ད་མང་པོ་ལབ་རྒྱུ་མིན། གུ་རུ་རིན་པོ་ཆེས་བསྒུགས་ནས་འདུག ང་ཅུང་ཟད་སྐྲག་བྱུང་། དེ་ཙམ་གྱིས་ཆོག་པར་བྱ།^p45
ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐབས་འདིའི་ཆོས་སྒོ་དབྱེ་བའི་གསུང་མཛད་འདི་ལྟར་གནང་།^p46
དེ་རིང་འུ་ཅག་གིས་དུས་ཚེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ལ་གསང་སྔགས་ཟབ་མོའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཕྱེ་བའི་དུས་ལ་བབས་པ་ཡིན། སྤྱིར་གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་གང་ཟག་སུ་ཡིན་ཡིན་ལ་བཤད་པ་དང་། དབང་བསྐུར་དུ་མི་རུང་བའི་ཆོས་བཀའ་རྒྱ་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། གསང་སྔགས་ཀྱི་ཆོས་འཆད་ཉན་བྱེད་ན་ཡང་ལོ་མང་པོའི་བར་དུ་བླ་མས་སློབ་མ་བརྟགས། སློབ་མས་བླ་མ་བརྟགས་ནས་ཡུན་རིང་སོང་རྗེས་ད་གཟོད་བླ་མའི་གདམས་ངག་ཉན་དགོས་པར་གསུངས། འོན་ཀྱང་ད་རེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དབང་ཟབ་མོ་བསྐུར་བ་དང་། གདམས་ངག་ཟབ་མོ་སྟོན་པའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཞིག་དབྱེ་རྒྱུ་ཡིན། འདི་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་ཕྱེ་བ་ལ་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད། དེ་དག་གང་ཡིན་ཞེ་ན།^p47
རྒྱུ་མཚན་དང་པོ་ནི། ཁྱེད་རྣམ་པ་ཚང་མས་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་ཕྱག་བཞེས་བཞིན། དང་པོ་ཞི་གནས་ནས་བཟུང་སྟེ་ལམ་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བགྲོད་ནས་འགྲོ་རྒྱུ་མ་གཏོགས། དང་པོ་ཉིད་ནས་ལམ་ལ་མཐོ་སྙེག་བྱེད་མི་རུང་། དེས་ན་ད་ལྟ་ཁྱེད་རྣམ་པ་ཚང་མ་ཡང་ཐུན་མོང་བའི་ལམ་ཆ་ཚང་རྫོགས་ནས་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་དུས་ཚོད་དེར་ཐུག་འདུག ཕྱག་བཞེས་གཙོ་བོ་དེ་ནི་ཡིད་ཆེས་པ་དང་དགའ་འོས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པས་ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་དབང་དང་། གྲོལ་བྱེད་ཀྱི་གདམས་པ་སྟོན་རྒྱུ་ཡིན།^p50
རྒྱུ་མཚན་གཉིས་པ་ནི། ཁྱེད་ཅག་དང་ང་རང་ལ་སྐྱེ་བ་སྔོན་གྱི་སྨོན་ལམ་དང་། ལས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཚོད་འདུག དེ་བསམ་ནས་ཀྱང་ཆོས་ཀྱི་སྒོ་འདི་དབྱེ་བ་ཡིན། དེ་ལ་ངེད་ཅག་དཔོན་སློབ་རྣམས་ལ་སྔོན་གྱི་ལས་སྨོན་བཟང་བོ་ཞིག་ཡོད་པའི་རྟགས་གང་གིས་དཔོག་ཐུབ་ཅེ་ན། ང་རང་གིས་བོད་དུ་དགེ་འདུན་པ་སྟོང་ཕྲག་མང་པོ་ལ་ཆོས་བཤད། མི་སེར་འབུམ་ཕྲག་མང་པོ་ལ་ཆོས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་འཇོག་བཞིན་པའི་སྐབས་སུ་ཡང་། ང་རང་དང་ཕ་ཡུལ་གཅིག་པ་དང་ཆོས་བརྒྱུད་གཅིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་གདན་ཞུས་ལས་ཀྱང་ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱིས་གདན་ཞུའི་ཡི་གེ་འབྱོར་བ་ན། ངའི་སེམས་ལ་དགའ་སྤྲོའི་སྣང་བ་ཁྱད་པར་བ་ཞིག་སྐྱེས་བྱུང་། དེ་ངའི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་རྟགས་རེད་སེམས་ཀྱིན་ཡོད། ཁྱེད་རྣམ་པའི་ངོས་ནས་ཀྱང་ང་ལ་ལས་འབྲེལ་ཞིག་ཡོད་ཚོད་འདུག་སྙམ། དེ་ཡང་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། ཁྱེད་རྣམ་པ་ཡང་གང་ཡིན་ཡིན་གྱི་བླ་མ་གདན་འདྲེན་བྱེད་མཁན་ཞིག་མ་རེད་ཀྱང་། ངའི་མིང་དང་ལོ་རྒྱུས་ཕྱོགས་ཙམ་ཞིག་གོ་བ་དང་མཉམ་དུ་དགའ་ཚོར་ཆེན་པོ་སྐྱེས་ནས་ཤར་ཕྱོགས་ཡ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གདན་ཞུའི་ཡི་གེ་ལན་མང་པོ་བཏང་བ་སོགས་ཁྱེད་རྣམ་པའི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཡང་། རང་རེ་དཔོན་སློབ་རྣམས་ལ་ལས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བཟང་པོ་ཞིག་ཡོད་ཚོད་འདུག་བསམ་ནས་ད་ལན་ཆོས་སྒོ་དབྱེ་རྒྱུ་ཡིན།^p51
རྒྱུ་མཚན་གསུམ་པ་ནི། ཁྱེད་ཅག་གི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཨ་རིའི་ལུང་པ་འདི་ལ་བྱོན་ནས་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གི་བར་དུ་ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་ལམ་གྱི་གཞི་རྟེན་ཆ་ཚང་བ་ཞིག་བཞག དེ་ནས་ཁོང་གི་མཛད་པ་རེ་ཞིག་དབྱིངས་སུ་བསྡུས་ཀྱང་མཛད་པའི་ལྷག་མ་སྐྱོང་མཁན་དེ་ང་ལྟ་བུ་ལའང་སྐལ་བ་ཞིག་བཞག་པ་ཨེ་ཡིན་བསམ་ནས། ངས་ད་རེས་གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་གི་ཆོས་སྒོ་དབྱེ་རྒྱུ་ཡིན།^p52
དེ་ལྟ་བུའི་རྒྱུ་མཚན་རྣམ་པ་གསུམ་ལ་བརྟེན་ནས། ཐོག་མར་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་དབང་བསྐུར་བར་བྱ་བ་ལ། ཁྱེད་རྣམ་པས་ནམ་མཁས་གར་ཁྱབ་ཀྱི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ། གསང་སྔགས་ཀྱི་དབང་ཟབ་མོ་ཞུས་ནས་གདམས་ངག་རྣམས་ཉམས་སུ་བླང་བར་བགྱིའོ་སྙམ་པའི་ཀུན་སློང་སྔོན་དུ་བཏང་ནས་གསན་འཚལ།^p53
དེ་ལ་གང་གསན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ནི། སྤྱི་ལོ་༡༩༨༧ལོར་ང་རང་གིས་གཙོ་འགན་ཁུར་ནས་བོད་མི་ཁྲི་ཕྲག་གཅིག་དང་། གཞན་ཡང་རྒྱ་རིགས་དང་། སོག་རིགས་སོགས་མི་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་དང་མཉམ་དུ་ཤར་ཕྱོགས་རི་བོ་རྩེ་ལྔ་རུ་སོང་ནས། མགོན་པོ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱི་དྲུང་དུ་བཟང་སྤྱོད་སྨོན་ལམ་ཅི་མང་བཏབ་པའི་མཐར། འཇམ་དཔལ་དབྱངས་ཀྱི་ཐུགས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཀྱི་སྟོབས་ལས་ཤར་བའི་འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་ཀྱི་དབང་འདི་ཉིད་སྐུར་བ་ཡིན།^p54
ལྟ་བ་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་དང་པོ།^p56
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༢ནས་ཚེས་༤བར། ཞབས་དཀར་བའི་ལྟ་བ་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཆོས་ཁྲིད་ཐུན་ལྔར་གསུངས་ཤིང་། ཁྲིད་ཐུན་རེ་རེ་བཞིན་འབྲུ་འགྲེལ་བསྡུས་པ་ཙམ་ལས་རྒྱ་ཆེར་མ་གསུངས་ལ། རྩ་བ་ཞལ་གསལ་བས་ཚིག་འགྲེལ་རྣམས་འདིར་བཀོད་མེད་པར། འཕྲོས་དོན་དུ་གསུངས་པ་རྣམས་ཀྱི་ཆ་ཤས་འདིར་བཀོད་ཡོད།^p57
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༢ཉིན་གྱི་ཆོས་ཁྲིད་ཀྱི་སྔོན་དུ་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་དྲན་བསྐུལ་གྱི་ཚུལ་དུ་འདི་ལྟར་གསུང་།^p58
འདིར་སློབ་མ་ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་ངོ་སྐལ་དུ་གྱུར་བའི་ཆོས་འཆད་རྒྱུ་ཡིན་པས། ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རྒྱུན་དུ་ཆོས་ཉན་པ་དང་སྒོམ་པ། ཕྱག་སྐོར་སྒྲིབ་སྦྱང་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བ་གང་བྱས་ཀྱང་ཐོག་མར་བསམ་པ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་འདི་ཉིད་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཡིན།^p60
བསམ་པ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་ཇི་ལྟར་བསྐྱེད་པར་བྱ་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་བདག་གིས་གཏན་བདེ་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་རིན་པོ་ཆེ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བསམ་པ་སྔོན་དུ་སོང་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་བདེ་མྱུར་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་ཆོས་ཟབ་མོ་འདི་ཉིད་ཉམས་སུ་བླང་བར་བགྱིའོ་སྙམ་པ་ནི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ཡིན།^p61
ད་རེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབས་པའི་ཆོས་འདི་འཆད་པའི་གོང་དུ། ངས་ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་རེ་བཅོལ་གྱི་ཚིག་གཉིས་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད་དེ། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་དུས་རྒྱུན་དུ་ལམ་ཉམས་སུ་ལེན་སྟངས་ཀྱི་གོ་རིམ་ནི་དམའ་རིམ་ནས་མཐོ་རིམ་བར་རིམ་པ་བཞིན་དུ་བགྲོད་ནས་བསྒྲུབ་རྒྱུ་མ་གཏོགས་ལམ་འཆོལ་ཉོག་ཏུ་སྤྱོད་མི་རུང་། དེ་ཡང་ལས་དང་པོ་པས་ཀྱང་ལམ་གོང་མ་རྣལ་འབྱོར་པའི་བྱ་བ་ལྟ་བུ་མི་བྱ་སྟེ། འགྲེལ་ཆེན་དྲི་མེད་འོད་ལས། ལས་དང་པོ་པས་རྣལ་འབྱོར་པའི་བྱ་བ་མི་བྱའོ། །རྣལ་འབྱོར་པས་གྲུབ་པའི་བྱ་བ་མི་བྱའོ། །གྲུབ་པས་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་བྱ་བ་མི་བྱའོ། །ཞེས་པ་བཞིན་དུ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་རྒྱུ་ནི་ངའི་རེ་བ་དང་པོ་ཡིན།^p62
དེ་ནས་ཁྱེད་རྣམ་པས་སྔར་བཞིན་ད་རུང་ཡང་མུ་མཐུད་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་འདི་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པར་ཉམས་སུ་ལེན་རྒྱུ་དེ་ངའི་རེ་བ་གཉིས་པ་ཡིན་ཏེ། དེ་གཉིས་ནི་རྐང་པ་དང་མིག་ལྟ་བུ་ཡིན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་རྐང་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་མིག་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་གཉིས་ཀྱི་ལམ་ཁ་བྲལ་སོང་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་འགྲོ་རྒྱུ་མ་རེད། དཔེར་ན་མིག་དང་རྐང་པ་གང་རུང་མེད་ན་ས་ཆ་གཞན་དུ་འགྲོ་མི་ནུས་པ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེས་ན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་ལམ་གྱི་གཞི་རྟེན་འགྲོ་བར་བྱེད་པའི་རྐང་པ་ལྟ་བུ་དང་། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་ལམ་ཡང་དག་པ་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་མིག་བཟང་པོ་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ཇི་ལྟར་ཡིན་ཞེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ནི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་དང་། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ནི་བཞག་པའི་དོན་འབྲས་མཐོང་བར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཡིན། དེ་ཡང་དཔེར་ན། རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་དང་མི་ལྡན་པའི་ཕྱག་ཆེན་གྱི་བཞག་ཐབས་རྐྱང་བ་སྒོམ་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། དེས་ཀྱང་སྲིད་པའི་རྩ་བ་གཅད་མི་ཐུབ་ཅིང་། རྫོགས་ཆེན་ལའང་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བཞག་ཐབས་ཀྱི་མན་ངག་གི་གནད་དང་མི་ལྡན་པར་རང་གར་རིགས་པས་དཔྱད་པ་ཙམ་ཞིག་གིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་གང་ལ་ཡང་བགྲོད་ཐུབ་པ་མིན།^p63
དེས་ན་སྔོན་གྱི་རྒྱ་བོད་མཁས་གྲུབ་རྣམས་ཀྱི་ཞལ་རྒྱུན་ལ་འདི་ལྟར་གསུང་སྲོལ་ཡོད་དེ། འཇམ་མགོན་ས་པཎ་གྱིས། བླུན་པོས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ་བསྒོམ་པ། །ཕལ་ཆེར་དུད་འགྲོའི་རྒྱུ་རུ་གསུངས། །མིན་ན་གཟུགས་མེད་ཁམས་སུ་སྐྱེ། །ཡང་ན་ཉན་ཐོས་འགོག་པར་ལྟུང་། །ཞེས་ལྷག་མཐོང་མེད་པའི་ཞི་གནས་ནི་ལུང་མ་བསྟན་ཡིན་པས་འཁོར་བར་སྐྱེ་བྱེད་མ་གཏོགས་ཕན་པ་གང་ཡང་མེད་གསུངས། དེ་བཞིན་དུ་རིག་འཛིན་འཇིགས་མེད་གླིང་པས། སེམས་སྟོང་གསལ་ཞི་གནས་འཛིན་པ་ཅན། །ཡིད་དཔྱོད་ཀྱི་ལྷག་མཐོང་གཡོ་འཁྲུལ་པོ། །དབྱིངས་ལུང་མ་བསྟན་གྱི་བྱར་མེད་གསུམ། །འདི་གསུམ་པོ་རྫོགས་ཆེན་ཁྱུ་ནས་བུད། །ཅེས་ཞི་གནས་མེད་པའི་ལྷག་མཐོང་ནི་ཡུལ་ལ་གཡེང་བྱེད་མ་གཏོགས་དེས་ཀྱང་ལམ་མཆོག་རྙེད་པ་མ་ཡིན་པར་གསུངས་ཡོད། དེས་ན་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ད་རེས་དང་ཕྱིས་འབྱུང་གི་གནས་སྐབས་གང་ལ་ཡང་ཕྱག་རྫོགས་ཡ་མི་བྲལ་བར་ཉམས་སུ་ལེན་རྒྱུ་དེ་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར་རྩ་བའི་རེ་བཅོལ་གཉིས་པ་ཡིན།^p65
དེ་ལྟ་བུའི་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པར་བྱེད་པ་ལ། ཁྱེད་རྣམ་པས་རང་སྟོབས་ཀྱིས་ཤེས་ཐུབ་རྒྱུ་མ་རེད། དེས་ན་མཚན་ཉིད་ལྡན་པའི་བླ་མ་བཟང་པོ་ཞིག་ལ་བསྟེན་ནས་ཆོས་དེ་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས། བླ་མ་བཟང་པོ་ཞིག་བསྟེན་དགོས་ན། བཀའ་བརྒྱུད་པའི་བླ་མ་རྣམས་ལ་ཁྱེད་རང་ཚོར་ཆ་རྒྱུས་ཡོད། རྙིང་མའི་བླ་མ་ཡིན་ན་ཁྱེད་ཚོའི་ཉེ་སར་བཞུགས་པའི་ཁོང་རྣམ་པ་གང་ཅིའི་ཐད་ནས་ཡོན་ཏན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོད་པས། ཁོང་རྣམ་པ་གདན་ཞུ་གྱིས་ལ་གུས་པས་གདམས་ངག་ལ་ཉོན་དང་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་རྒྱུ་རེད།^p66
དེ་མིན་བོད་ཡུལ་ན་བཞུགས་པ་སོགས་ཐག་རིང་ནས་གདན་ཞུ་དགོས་ན། མཐུན་རྐྱེན་འབྱོར་དཀའ་མོ་ཡིན་ཏེ། དཔེར་ན་ང་ལྟ་བུར་མཚོན་ན་ལོ་ན་མཐོ་བ་དང་། ནད་ཚབས་ཆེ་བ། རང་ཡུལ་ན་འཁོར་ཚོགས་མང་བ་སོགས་ཕྱི་ནང་གི་རྐྱེན་གང་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཡང་། ཨ་རིའི་ལུང་པ་འདིར་ཐེངས་འདི་མ་གཏོགས་སླེབས་ཐུབ་རྒྱུ་མ་རེད་སྙམ། ཡིན་ན་ཡང་རང་རེའི་འབྲེལ་བ་སྔར་ལས་ཀྱང་ལྷག་པའི་དམ་ཟབ་ཏུ་གཏང་རྒྱུ་ནི་ང་རང་ཉིད་ཀྱི་འདོད་བློ་ཡིན། དེ་ཡང་ནང་ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་འུ་ཅག་གིས་ཕན་ཚུན་ཉམས་མྱོང་བརྗེ་རེས་དང་དྲི་བ་གཏོང་རེས་སོགས་བྱེད་པར་དགའ་སྤྲོ་ཡོད་ཅིང་། དེས་ཕན་ཚུན་ལ་ཕན་པ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བས་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆབ་སྲིད་སོགས་དང་ཡེ་ནས་མི་འདྲ། རྗེས་མ་ང་རང་གི་སློབ་མ་ཚང་མའི་རིང་ལའང་ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཡོང་ཤས་ཆེ། ངས་ཁྱེད་རྣམ་པ་ཕན་ཚུན་འབྲེལ་བ་ཡག་པོ་ཡོང་བའི་སྨོན་འདུན་བཟང་པོ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།^p67
དེ་ནི་བསམ་པ་བཟང་པོའི་སྐད་ཆ་ཡིན་པ་ལས་ང་ལ་དཔལ་འབྱོར་དང་ཆབ་སྲིད་སོགས་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་རྩ་བ་ནས་མེད། བསམ་པ་རྣམ་དག་གིས་ཀུན་ནས་བསླངས་ཏེ་ཆོས་དང་བླ་མར་འབྲེལ་བ་འཇོག་སྟངས་སྐོར་ནས་མདོར་བསྡུས་ཤིག་ཞུས་པ་ཡིན།^p68
དེ་ནས་འཆད་པར་བྱ་བའི་ཆོས་དངོས་ནི་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་གསུངས་པའི་ལྟ་བའི་ཉམས་མགུར་འདི་ཡིན། འོ་ཡ། ཧ་ཧ་ཧ། ང་ལ་མིག་མེད་པས་རྣ་བ་ཡིས་མིག་དང་རྣ་བ་གཉིས་ཀྱི་སྐུ་ཚབ་བྱས་ཏེ་ཆོས་འཆད་དགོས་པ་རེད།^p69
ཅེས་ཕྱག་ཏུ་སྒྲ་ཕབ་ནག་པོ་དེ་བཞེས་ནས་སླར་ཆོས་ཁྲིད་གནང་།^p70
སྔ་དྲོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས། ན་མོ་གུ་རུ་བྷྱཿ ཀུན་གསལ་མཁྱེན་བརྩེའི་རྟ་བདུན་དཀྱིལ་འཁོར་ལས། །ཚད་མེད་ཐུགས་རྗེའི་འོད་ཟེར་རབ་སྤྲོས་ནས། །ཁམས་གསུམ་འགྲོ་བའི་མ་རིག་མུན་པ་ཀུན། །དུས་གཅིག་སེལ་མཛད་ཆོས་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་འདུད། །ཅེས་པ་ནས། འདི་ནི་གཞི་ཡི་སེམས་ཉིད་གནས་ལུགས་ཀྱི། །རང་བཞིན་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་ངོ་སྤྲོད་དོ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ཤིང་ཆོས་ཁྲིད་ཀྱི་མཇུག་རྫོགས་ཁར་འཕྲོས་དོན་གྱི་ཚུལ་དུ་གསུང་བཤད་གནང་བ་འདི་ལྟར།^p71
ཁྱེད་རྣམ་པས་ཞི་གནས་སྒོམ་པའི་སྐབས་སུ། གནས་པ་རྐྱང་པའི་ངང་དུ་བསྡད་པ་ཙམ་མིན་པར། རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ངོ་བོ་དེ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་ལ་སེམས་ཐག་ཆོད་དུ་ཆུགས། དེ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཡིན། དེ་ནས་སེམས་ཁོ་རང་གི་ངོ་བོར་བལྟས་ནས་སེམས་ཀྱི་ཡིན་ལུགས་ཇི་བཞིན་དུ་གོ་བར་གྱིས་དང་། དེ་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཡིན། དེས་ན་ཁྱེད་རྣམ་པས་ཕྱག་ཆེན་དང་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལམ་གང་ཉམས་སུ་བླངས་ཀྱང་གནད་གཅིག་པ་ཡིན། རང་གི་སེམས་དེ་ཡོད་ན་ཡོད་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་དང་མེད་ན་མེད་ཐག་ཆོད་པ་ཞིག་ལ་རྩད་བརྡར་ཆོད་པར་གྱིས་དང་དེས་ཆོག་པ་རེད།^p73
ལྟ་བ་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་གཉིས་པ།^p74
ཕྱི་དྲོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་མུ་མཐུད་དུ། ཨེ་མ་ཧོ། ད་ཡང་སྐལ་ལྡན་སེམས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ཉོན། །དང་པོ་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་ཡིས། །སྒོམ་པ་རྡུལ་ཙམ་མ་བྱས་གྲོལ་ཚུལ་དང་། །འགྲོ་བ་དྲུག་གིས་མི་དགེ་སྡིག་པའི་ལས། །སྤུ་ཙམ་མ་བྱས་འཁོར་བར་འཁྱམས་ཚུལ་ནི། །ཞེས་པ་ནས། ཐམས་ཅད་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་གྱིས། །མེད་སྣང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་གཟུགས་སུ། །བློ་ཐག་རྦད་ཀྱིས་ཆོད་ལ་ཕྱམ་གྱིས་ཞོག །ཅེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ཤིང་། ཆོས་ཁྲིད་ཀྱི་མགོར་འཕྲོས་དོན་གསུང་པ་འདི་ལྟར།^p75
ད་རེས་འུ་ཅག་གིས་འོད་གསལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་འདི་འཆད་ཉན་བྱེད་པ་ཡིན་ལ། འདི་ཁྱེད་རྣམ་པ་ཕལ་ཆེར་གྱིས་ཡང་དག་པ་ཞིག་གོ་ཐུབ་རྒྱུ་རེད། དོན་ཇི་བཞིན་དུ་གོ་མི་ཐུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ལ་དད་པ་དང་གུས་པ་གྱིས་དང་། ནམ་ཞིག་ན་ངེས་པར་དུ་ཆོས་ཀྱི་དོན་རྟོགས་པའི་དུས་ཚོད་ཅིག་ཡོང་ངེས་ཡིན།^p77
ཁྱད་པར་དུ་ཁྱེད་རྣམ་པས་འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་དང་དེའི་ཆ་ལག་ཁྲིད་ཡིག་སངས་རྒྱས་ལག་སྟེར་ཉམས་སུ་ལོངས་དང་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་ཡིན། འདིས་ནུབ་ཕྱོགས་ལུང་པའི་མི་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་བའི་ཡིད་ཆེས་སྔར་ནས་ཡོད་ཅིང་། ཁྱད་པར་དུ་ཁྱེད་རྣམ་པའི་ནང་ནས་མང་ཆེ་བ་ཞིག་འདིའི་གདུལ་བྱ་ཡིན་རྒྱུ་རེད་བསམ་ཡོད་ཀྱང་། ད་སྐབས་ང་རང་ཨ་རིའི་ལུང་པར་ཐོན་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་འཕྱིས་སོང་། ང་རང་ན་ཚོད་མཐོ་བའི་དུས་ཚོད་ལ་ཐུག་སོང་བས། ཁྱེད་རྣམས་ལ་ངས་ཆོས་དངོས་སུ་བཤད་ནས་ཕན་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཐོགས་རྒྱུ་དཀའ་མོ་རེད། འོན་ཀྱང་ངས་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་སྨོན་ལམ་བཟང་པོ་གདབ་རྒྱུ་ཡིན། རྗེས་སུ་ཁྱེད་རྣམ་པས་ཆོས་འདི་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་རེ་བ་ཡོད།^p78
དེས་ན་ཆོས་འདི་ཁོ་རང་གི་ངོས་ནས་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་ཕན་ཐོགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་འབྱུང་བའི་རྒྱུ་མཚན་ཞིག་ཡོད། གང་ཡིན་ཟེར་ན། འདིའི་བརྗོད་བྱ་ལ་བལྟས་ན། དེའང་གནད་འདུས་ཤིང་ཉམས་སུ་ལེན་བདེ་མོ། ཁྱེད་ཚོ་སྟོབས་ལྡན་རྒྱལ་ཁབ་བྱ་བ་མང་པོ་བསྒྲུབ་དགོས་མཁན་གྱིས་ཀྱང་། ཆོས་འདི་ལས་ཀ་དང་སྦྲགས་ནའང་ལས་སླ་མོ་ཞིག་གིས་ཉམས་སུ་ལེན་ཐབས་ཡོད་པས། དེའི་ཕྱིར་ངས་འདི་ནི་གཙོ་བོ་ཁྱེད་ནུབ་ཕྱོགས་ལུང་པའི་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་དང་ལྡན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་བླང་བྱའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན་སྙམ་པའི་ཡིད་ཆེས་ཡོད།^p79
ཁྱད་པར་དུ་སྔོན་ཆད་ང་རང་ཉིད་ཀྱིས་བྲིས་པའི་ལུང་བསྟན་ཞིག་གི་ནང་དུ་ཡང་། ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་ལྷག་པར་དུ་ཕན་ཐོགས་ཆེ་ཚུལ་གྱི་ཚིག་ཅིག་ཡོད། ངས་དེ་ཉིད་ཚར་གཅིག་བཀླག་རྒྱུ་ཡིན། ཀུན་ཕན་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར། །ཤར་རིའི་རྩེ་ནས་ཤར་ཡང་། །འོད་སྟོང་ནུབ་ཏུ་འཕྲོས་བྱུང་། །ཤེས་མེད་རི་ཕྲན་ཕལ་ཆེར། །ང་མཐོ་སྙམ་ནས་མ་འགྱིང་། །རང་དྲུང་གྲིབ་མས་གཡོགས་ལ། །རེ་ཞིག་ཁྱོད་ཉིད་དབང་ཡང་། །ནམ་ཞིག་སྣང་བས་ཁྱབ་ཡོང་། །ཞེས་པའི་དོན་གང་ཡིན་སྙམ་ན། ངས་ཆོས་འདི་རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ཤར་ཕྱོགས་རྒྱ་ནག་རི་བོའི་རྩེ་ལྔའི་གནས་སུ་བྲིས་པ་ཡིན་ཡང་། གདུལ་བྱ་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཕལ་ཆེར་ཡིན་པས། ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཕན་པ་འབྱུང་རྒྱུ་རེད་ཟེར་དོན་དེས་ཡིན། དེ་ཡང་དཔེར་ན་ཉི་མ་ཤར་ནས་འཆར་ཡང་འོད་སྟོང་ནུབ་ཏུ་འཕྲོ་བ་བཞིན་དུ་ཡུན་མི་རིང་བར་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་རྣམས་ལ་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་ངེས་ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན། ལུང་བྱང་ཡང་ད་རེས་དུས་ཐོག་ཏུ་ཁེལ་བ་རེད་སྙམ་པའི་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད།^p81
ལྟ་བ་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་གསུམ་པ།^p82
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༣ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས། དེ་ཡང་ཐུབ་པ་གང་ཆེན་མཚོ་ཡི་ནི། །ཕྱག་གི་པདྨའི་རྡུལ་གཅིག་སྟེང་ཉིད་ན། །སྟོང་གསུམ་མི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་ཡོད་པར་གསུངས། །ཞེས་པ་ནས། གནས་འགྱུ་རིག་གསུམ་གཅིག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལོངས། །འཕྲོ་གནས་གཉིས་སུ་མེད་པར་ངོ་སྤྲོད་དོ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ཤིང་། ཆོས་ཁྲིད་ཀྱི་མགོར་འཕྲོས་དོན་གསུང་པ་འདི་ལྟར།^p83
ཐམས་ཅད་ཀུན་ཀྱང་སེམས་ཀྱི་ཆོ་འཕྲུལ་ཡིན་པར་ཤེས་ནས། སེམས་ཟེར་བ་དེའི་ངོ་བོ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཚུལ་གོ་རྒྱུ་ནི་རྩ་བ་ཡིན། དེ་གོ་དགོས་ན་ཐོག་མར་ཞི་གནས་ཀྱི་སྟེང་ནས་གོ་དགོས། ཁྱེད་རྣམ་པས་ཞི་གནས་བསྒོམ་དགོས་པ་རེད་མ་གཏོགས་སེམས་ཅི་འདྲ་ཡིན་ཚུལ་ཤེས་མི་སྲིད། སེམས་རྩེ་གཅིག་གི་ངང་ནས་ཡུན་རིང་པོའི་བར་དུ་སྒོམས། དེ་ཡང་སེམས་ལ་ཅིའང་མི་བསམ་པ་རྐྱང་པ་ཙམ་ཞིག་གིས་ཅི་ཡང་གོ་རྒྱུ་མེད་དེ་གཉིད་མཐུག་དང་བརྒྱལ་བའི་གནས་སྐབས་ལྟ་བུ་ཡིན། དེ་ཙམ་གྱིས་གར་ཡང་མི་ཕྱིན་པས་ཞི་གནས་གཞིར་བྱས་ཏེ་དེའི་སྟེང་ནས་ཡར་འགྲོ་དགོས། དེ་ནི་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་པའི་ངང་མ་ཤོར་བར་སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལ་རང་བཞིན་ཤུགས་ཀྱིས་བལྟ་དགོས། སེམས་ཀྱི་གཤིས་ལ་ལྟ་བའི་གནས་སྐབས་ན། སེམས་ལ་དབྱིབས་དང་ཁ་དོག་མེད་ཅིང་གང་དུ་ཡང་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་ཉིད་ཡིན་པར་ཧ་གོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་། དེ་ལ་ལྷག་མཐོང་ཟེར། དེ་གོ་སོང་དུས་འགྲིག་པ་རེད།^p85
ཞི་གནས་ཀྱིས་གཞི་བྱས་པའི་སྟེང་ནས་ལྷག་མཐོང་འཚོལ་དགོས་ཤིང་། ཞི་ལྷག་ཟུང་འབྲེལ་དུ་བསྒོམ་ན་ནམ་ཞིག་དེའི་འབྲས་བུ་མངོན་དུ་འགྱུར་ཡོང་བས། དེ་ནི་གོང་ན་མེད་པའི་ལམ་གྱི་མཐར་ཐུག་རེད། དེས་ན་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ལམ་དེ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཅི་ནུས་སུ་བསྒོམ་པར་ཞུ།^p86
ལྟ་བ་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་བཞི་པ།^p89
ཕྱི་དྲོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས། ཨེ་མ་ཧོ། སྐལ་བར་ལྡན་པའི་སེམས་ཀྱི་བུ་གཅིག་པོ། །ཁྱེད་རྣམས་མ་ཡེངས་དལ་ལེ་རྣ་བས་ཉོན། །གླུ་བ་བྱ་བཏང་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་ངའི། །གླུ་དབྱངས་སྙན་མོ་གངས་དཀར་སེམས་ལ་ཞོག །ཅེས་པ་ནས། བླང་དོར་རེ་དོགས་དབང་དུ་མ་སོང་བར། །ད་ལྟའི་ཤེས་རིག་རང་གསལ་ལྷུན་གྲུབ་ཉིད། །མངོན་གྱུར་སྐུ་གསུམ་རང་གསལ་སྟོང་པ་ཉིད། །ཡེ་སངས་རྒྱས་པའི་འབྲས་བུ་དེ་ཉིད་དོ། །ཞེས་པའི་བར་དུ་གསུངས་ཤིང་ཆོས་ཁྲིད་མཇུག་རྫོགས་ཁར་འདི་ལྟར་གསུང་།^p90
ད་རེས་ཀྱི་ཆོས་ཁྲིད་འདིར་ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་གྱིས་ཇི་ལྟར་གསུངས་ཡོད་པ་དེ། ངས་ཚིག་གཅིག་ཀྱང་མ་ལྷག་པར་ཁྱེད་རྣམ་པའི་སྙན་ལམ་དུ་ཚང་མ་བསྒྲགས་པ་ཡིན། དེས་ན་དད་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཞོག་ལ་དུས་རྒྱུན་དུ་འདི་ཨེ་ཤེས་བལྟས་ནས་བརྩོན་འགྲུས་གྱིས་དང་། ཞབས་དཀར་ཚོགས་དྲུག་རང་གྲོལ་དང་ཆོས་འདིའི་བྱིན་རླབས་ཀྱིས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་དོན་རྟོགས་ཡོང་བ་ཡིན། སྐབས་འདིར་ངས་གཞུང་འདིའི་གནད་ཡོངས་རྫོགས་ཁྱེད་རྣམ་པའི་བློ་རིམ་དང་བསྟུན་ཏེ་དོན་ཚན་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་བསྡུས་ནས་ཞུ།^p91
ཁྱེད་རྣམ་པས་དུས་རྒྱུན་དུ་རྣམ་རྟོག་གང་ཡང་སྐྱེ་རུ་མ་བཅུག་པར་སེམས་རང་བབས་སུ་འཇོག་པ་ནི་དོན་གནད་དང་པོ་ཡིན། དེ་ལྟར་མི་རྟོག་པར་བཞག་པའི་ཤེས་པ་དེའི་ངང་ལ་ལྷོད་ཀྱིས་ཀློད་ལ་ལྟོས་དང་། དེའི་རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གོ་ཡོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་ནི་དོན་གནད་གཉིས་པ་ཡིན། དེ་ནས་དུས་རྒྱུན་པར་དེའི་ངང་དུ་འཇོག་པའམ་རྒྱུན་སྐྱོང་རྒྱུ་ནི་དོན་གནད་གསུམ་པ་ཡིན།^p93
ངས་ཡང་བསྐྱར་ཐེངས་གཅིག་བཤད། སེམས་རང་བབས་སུ་འཇོག་པ་དང་། སེམས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཤེས་པ། དེའི་ངང་དུ་རྒྱུན་སྐྱོང་རྒྱུ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནད་ཚིག་གསུམ་དུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་དེ་ལ་རྒྱུན་དུ་ནན་ཏན་གྱིས།^p94
ལྟ་བ་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་ཁྲིད་ཐུན་ལྔ་པ།^p95
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༤ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས། ཨེ་མ་ཧོ། ད་ཡང་རིགས་ཀྱི་བུ་རྣམས་ལེགས་པར་ཉོན། །དེ་ལྟར་དང་པོ་ཡེངས་མེད་བསྐྱངས་པ་ན། །བར་དུ་ཡན་པར་བཏང་ཡང་དོན་ཐོག་ནས། །ཐ་མལ་བཏང་ཡང་འགྲོ་འོང་མེད་པའོ། །ཞེས་པ་ནས། དགེ་འདིས་སྐལ་ལྡན་གདུལ་བྱ་མང་པོ་ཡིས། །མ་རིག་ཉོན་མོངས་རྟོག་པའི་དྲི་མ་ཀུན། །ཀ་དག་གདོད་མའི་དབྱིངས་སུ་མྱུར་དག་ནས། །འབྲས་བུ་ཚེ་འདི་ཉིད་ལ་ཐོབ་པར་ཤོག །ཅེས་པའི་བར་གསུངས་ཏེ་ཆོས་ཁྲིད་ཡོངས་སུ་མཇུག་རྫོགས་ཁར་འདི་ལྟར་གསུང་།^p96
རང་རེ་དཔོན་སློབ་རྣམས་ཀྱིས་ལྟ་བ་མཁའ་ལྡིང་གཤོག་རླབས་ཀྱི་འཆད་ཉན་དེ་ཆོས་ཁྲིད་ཐུན་ལྔ་དང་། དུས་ཚོད་ཧ་ལམ་བཅུ་ལྷག་གི་ཡུན་ལ་འཆད་ཉན་ལེགས་པར་གྲུབ་པ་ཡིན། འཆད་ཚུལ་དེའང་ཁྱེད་རྣམ་པའི་ཉམས་རྟོགས་གོང་འཕེལ་དུ་འགྲོ་བའི་ཆེད་དང་། ང་རང་ཉིད་ཀྱི་ངག་གི་སྒྲིབ་པ་དག་པའི་ཆེད་དུ་ཚིག་རྣམས་ལྷག་ཆད་མེད་པར་ལན་གཅིག་བསྒྲགས། དོན་གྱི་གནད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་བཀྲལ་ནས་མཇུག་རྫོགས་པ་ཡིན།^p97
ཆོས་འདིའི་བརྗོད་བྱའི་གཙོ་བོ་ནི་འོད་གསལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་ཡང་གཞན་ཕྱག་ཆེན་དང་དབུ་མ་ལ་སོགས་པའི་ལམ་གནད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚང་ཡོད་པ་ཡིན། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཆོས་ཚུལ་དཔག་ཏུ་མེད་པ་ཞིག་གསུངས་ཀྱང་། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོའི་གནད་མཐར་ཐུག་པ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་། དབུ་མ་ཆེན་པོ། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་འདི་གསུམ་ཁོ་ན་ཡིན། དབུ་མ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཆ་ཚང་རྣམ་པར་དག་པ་ཞིག་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཡང་། གཞན་གཉིས་ཀྱི་གནད་འདུས་ཡོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་གནད་ཡང་དག་པ་ཞིག་ཉམས་སུ་བླངས་ནའང་གཞན་གཉིས་ཀྱང་སོ་སོར་འདུས་ཡོད་པ་ཡིན།^p99
ཕྱག་རྫོགས་དབུ་གསུམ་པོ་སྟབས་གཅིག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལེན་རྒྱུ་ནི་ཟབ་གནད་མཐར་ཐུག་པ་ཡིན་ཏེ། དེའི་སྲོལ་ནི་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེ་དང་། ཀུན་མཁྱེན་ཀློང་ཆེན་རབ་འབྱམས་ལ་སོགས་པའི་བཀའ་བརྒྱུད་དང་རྙིང་མའི་ཕྱོགས་ཀྱི་མཁས་གྲུབ་མང་པོ་ཞིག་གིས་འདི་ལྟར་ཉམས་ལེན་མཛད་པ་ཡིན། རང་རེ་དཔོན་སློབ་ཚང་མས་ཀྱང་དུས་རྒྱུན་དུ་ཕྱག་རྫོགས་དབུ་གསུམ་འགལ་མེད་གནད་གཅིག་ཏུ་ཉམས་སུ་ལེན་པ་ནི་ཅི་ནས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཡིན།^p100
དེ་ཇི་ལྟར་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་ཐབས་ནི། ཁྱེད་རྣམ་པས་རང་སེམས་རྩེ་གཅིག་ཏུ་ཞི་གནས་ཀྱི་ངང་ལ་མཉམ་པར་བཞག་པའི་སེམས་མི་གཡོ་བའི་ཆ་ལ་ཕྱག་ཆེན་དང་། སེམས་ཉིད་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་གང་དུའང་མ་གྲུབ་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་དེ་ལ་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཟེར། དེ་ལྟ་བུའི་རྩེ་གཅིག་ཏུ་གནས་བཞིན་དུ་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ལ་ངེས་ཤེས་སྐྱེས་འདུག་པའི་ལྟ་བ་གསལ་གསལ་རིག་རིག་ཅིག་ཡོད་པ་ལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཟེར། དེ་ནི་ཀརྨ་པ་རང་བྱུང་རྡོ་རྗེའི་ངེས་དོན་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་སྨོན་ལམ་ལས། ཡིད་བྱེད་བྲལ་བ་འདི་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེ། །མཐའ་དང་བྲལ་བ་དབུ་མ་ཆེན་པོ་ཡིན། །འདི་ནི་ཀུན་འདུས་རྫོགས་ཆེན་ཞེས་ཀྱང་བྱ། །གཅིག་ཤེས་ཀུན་དོན་རྟོགས་པའི་གདེང་ཐོབ་ཤོག །ཅེས་ཡིད་བྱེད་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ་དེ་ནི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན་ལ། མཐའ་དང་བྲལ་བའི་སྟོང་ཉིད་དེ་ནི་དབུ་མ་ཡིན། དེ་ལ་ལམ་གྱི་གནད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་ཡོད་པ་དེ་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན་པས། རང་གཞན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དེའི་དོན་ཡོངས་སུ་རྟོགས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་ཁོང་གིས་སྨོན་འདུན་གནང་པ་ཡིན།^p102
དེས་ན། ང་རང་ཆོས་ཚོགས་འདིར་ཐོན་པ་ནས་བཟུང་ད་ལྟའི་བར་ཁྱེད་རྣམ་པས་དུས་རྒྱུན་དུ་རྙིང་མ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་གཉིས་ལ་ཁྱད་པར་མེད་པ་དང་། ཕྱག་ཆེན་དང་རྫོགས་ཆེན་གཉིས་ལ་སྤང་བླང་མེད་པར་ཉམས་སུ་ལོངས་ཞེས་ཞུ་སྐུལ་ལན་མང་དུ་བྱས་པ་ཡིན།^p103
ཁྱེད་རྣམ་པ་ཚང་མས་ཀྱང་དེ་ལྟར་སྨོན་འདུན་མཛད་པ་དང་མཐུན་འགྱུར་གནང་བར་ཐུགས་རྗེ་ཆེ་ཞེས་ཞུ་བ་ཡིན།^p104
གཟི་བྱིན་གྱི་འོད་སྣང་།^p105
ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་མདུན་ནས་ཆོས་ཐོབ་པའི་ཨ་རིའི་སློབ་མ་མང་པོ་ཞིག་གིས། སྔོན་ཆད་ཀྱང་དམ་པའི་སྐྱེས་བུ་མང་པོའི་གདམས་ངག་སྣ་ཚོགས་ཉན་མྱོང་ཡང་། ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུའི་གཟི་བརྗིད་དང་བྱིན་རླབས་ཁྱད་པར་ཅན་ལ་བརྟེན་ནས་བྱུང་བའི་ཚོར་སྣང་དམིགས་བསལ་བ་དག་ནི། ཁོང་ཚོས་ནམ་ཡང་བརྗེད་ཐབས་མེད་པའི་ཚོད་དུ་འདུག ངས་ངོ་ཤེས་པའི་ཨ་རི་བ་ལྗོབ་ཤཱ་མའོ་ཏིར་（Joshua Mulder）གྱིས་ཕྱིར་དྲན་བྱས་པ་འདི་ལྟར།^p106
བླ་མ་ཁོང་ཉིད་མཇལ་བས་ང་ཚོ་སློབ་མ་རེ་རེའི་སེམས་གཏིང་ལ་གཡོ་འགུལ་ཚད་མེད་ཐེབས་བྱུང་། ལོ་དེར་ངེད་ཅག་གི་བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་དགོངས་པ་རྫོགས་ནས་ལོ་དྲུག་ཙམ་སོང་ཟིན་པས། སློབ་མ་ཚང་མར་སྤོབས་སེམས་དང་སྒུལ་ཤུགས་ཉམས་ཤིང་ཡི་ཆད་པའི་གནས་སུ་ཚུད་ཡོད་སྐབས། ཆོས་རྗེ་ཉིད་གནས་འདིར་བྱོན་པ་ནི། མཐུ་དང་སྟོབས་ཀྱི་ཚན་ཁ་འབར་བའི་བསྒྲགས་གཏམ་བཏང་བ་བཞིན། ཆོས་ཉམས་སུ་བླངས་བའི་མངོན་རྟགས་ར་འཕྲོད་པར་མཛད།^p109
དེ་ལས་ཀྱང་ཁོང་གི་དབང་ཐང་དང་གཟི་བྱིན་གྱི་ཉམས་རྫོགས་པའི་སྐུ་ལས། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་གནའ་བོའི་བྱིན་རླབས་ཤིག་འཕྲོ་བཞིན་པ་དེ་ནི་ནང་གི་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཕྱི་རུ་སྣང་བ་དང་། ནང་པའི་ཆོས་ཀྱིས་རྒྱུད་ཡོངས་སུ་བརླན་པ་ལྟ་བུའི་རྣམ་པ་ངོ་མཚར་བ་ཞིག་རེད། དེ་ཡིས་ང་ཚོ་ཚང་མ་ཁོད་ཡངས་བའི་ཧི་མ་ལ་ཡའི་མཐོ་སྒང་གི་ཞིང་ཁམས་སུ་ཐོན་པ་དང་། ཡང་ན་དག་པའི་འཇིག་རྟེན་གཞན་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པ་ལྟ་བུའི་སྣང་བ་ཤར། ཁོང་གི་སྐུ་གཟུགས་ཀྱང་རི་རྒྱལ་ལྷུན་པོ་བཞིན་བརྟན་ཞིང་བརླིང་ལ། སྒམ་ཚུགས་དང་ཟོལ་མེད་རྣམ་དག་གི་ཉམས་དང་ལྡན་པས། ཁྱད་འཕགས་བླ་མེད་ཀྱི་གཟི་བྱིན་ངང་གིས་འཁོར་འདུག^p110
ཁོང་མཇལ་བས་ང་ཚོ་ཚང་མ་ལ་ཕན་ཐོགས་པ་གཙོ་བོ་ཞིག་ལ། ཆོས་ཉམས་ལེན་བྱས་ན་གྲུབ་འབྲས་མངོན་སུམ་དུ་འཐོབ་པ་ནི་བསླུ་མེད་བསྙོན་མེད་ཡིན་པའི་ངེས་ཤེས་བསྩལ་བ་དེ་ཡིན། ངས་རང་ལོ་ཉེར་བདུན་ནས་བཟུང་གཙོ་བོ་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམས་ཤིང་། བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་དང་མཇལ་སྐབས་ང་རང་ལོ་ཞེ་གཅིག་དང་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་བསྒོམས་ནས་ལོ་བཅུ་བཞི་ཏག་ཏག་ལོན་ཡོད། བདག་གིས་བླ་མ་ཁོང་མཇལ་བའི་སྐད་ཅིག་མ་དེར། དེ་སྔོན་བསྒོམས་བསྒོམས་ཐམས་ཅད་དངོས་ཡོད་ཀྱི་རྣམ་པར་གྱུར་སོང་བ་སྟེ། བླ་མ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་ནི་རྡོ་རྗེ་རྣལ་འབྱོར་མ་དངོས་གློ་བུར་མིའི་རྣམ་པར་སྤྲུལ་ཏེ་བདག་གི་མིག་མདུན་དུ་སྣང་བ་ཡིན་པ་གདོད་ནས་ཤེས་སོང་།^p111
རྗེས་སུ་དབང་བསྐུར་བའི་སྐབས་ཤིག་ལ། བླ་མས་ཕཊ་སྒྲ་དྲག་པོ་གསུངས་མ་ཐག ཁོང་ཆོས་ཁྲིའི་སྟེང་ནས་ཡར་འཕུར་བའང་མཇལ་བྱུང་། ང་ཚོ་ལ་མངོན་སུམ་བརྗོད་འདས་ཀྱི་གདམས་ངག་ཐེངས་གཅིག་གནང་བ་འདིས་རྣམ་རྟོག་ཐམས་ཅད་ཐད་ཀར་བཅད་ནས། མི་ཐམས་ཅད་ལ་གངས་ལྗོངས་ཀྱི་གནའ་བོའི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་གསོན་ཉམས་དོད་པོར་བསྟན་སོང་བས། ཨ་རིའི་ས་ཆེན་པོ་འདིར་མཚོན་ན། དེ་ནི་བསམ་ཡུལ་ལས་འདས་ཤིང་རིན་ཐང་ཆེ་བའི་དོན་བཟང་ཞིག་ཅི་ལ་མིན།^p112
ང་རང་ཧ་ཅང་སྐལ་བ་བཟང་།^p114
ལྕམ་ལྗོའུ་དྷི་སཱི་（Judith Simmer-Brown）ནི་སྔོན་ན་རོ་པ་སློབ་ཆེན་གྱི་ཆོས་ལུགས་སྡེ་ཁག་གི་གཙོ་འགན་པ་དང་། བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་གྱི་བུད་མེད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཏེ་མཁའ་འགྲོའི་དྲོད་རླངས་ཐལ་ལེ་བ་ཞེས་པ་སོགས་བརྩམས་ཆོས་མང་དུ་སྤེལ་བའི་རྩོམ་པ་པོ་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ཁོང་གིས་ཆོས་རྗེ་མཆོག་སྐུ་དངོས་ཀྱི་མདུན་ནས་ཆོས་ཐོབ་མྱོང་བའི་སྐོར་ལ་ཕྱིར་དྲན་བྱས་པ་འདི་ལྟར།^p115
ཕྱི་ལོ་༡༩༩༣ལོའི་དབྱར་མཇུག་ལ། ང་ཁྱོ་ག་དང་སྒྱུག་མོ། ལོ་གསུམ་དང་དྲུག་ལ་སོན་པའི་བྱིས་པ་གཉིས་དང་བཅས་མཉམ་དུ། རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་སྤེལ་བའི་གཟའ་མཇུག་མཚམས་སྒྲུབ་ཀྱི་མཛད་སྒོ་ལ་ཞུགས། ཐེངས་འདིར་སློབ་ཁྲིད་བྱེད་མཁན་གྱི་བླ་མ་ནི། བོད་ཤར་ཕྱོགས་ནས་ཕེབས་པའི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་སྐྱེས་བུ་དམ་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཐོས་པ་ལས། དེ་སྔོན་ཁོང་གི་སྐོར་ལ་ཤེས་རྟོགས་ཅིའང་མེད།^p116
ཉིན་དེར་བདག་གིས་མཁན་ཆེན་དམ་པ་ཆོས་རྗེ་འཇིགས་མེད་ཕུན་ཚོགས་འཁོར་སློབ་དང་བཅས་པ་ཚོགས་ཁང་དུ་བྱོན་པ་མཇལ་བ་ན། ངའི་ཚེ་སྲོག་གི་དབུགས་རྒྱུན་ལ་ཧང་སང་བའི་ཚོར་སྣང་ཞིག་སྐྱེས་སོང་། ཁོང་གིས་སྟོབས་ཉམས་རྒྱས་པའི་སྐུ་ལུས་ལ་སྟབས་བདེའི་སེར་གོས་ཐེབས་ཆག་ཙམ་ལས་གོས་ཆེན་རྒྱ་གསེར་སོགས་ཅིའང་མནབས་མི་འདུག་ལ། བཞིན་རས་ཤིན་ཏུ་ཆེ་ཞིང་དཀའ་སྡུག་མང་དུ་མྱོང་བའི་ཉམས་དོད་པ། གུ་ཡངས་བློ་བདེ་དང་ཉམས་རྟོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ངོམས་འདུག ཁོང་སྤུས་ལེགས་མཛེས་རྒྱན་བཏོད་པའི་ཆོས་ཁྲིར་བཞུགས་ཏེ་ཆོས་གསུང་བ་ན། བབ་ཆགས་ཤིང་ལྷག་བསམ་ཟོལ་མེད་ཀྱི་བདེན་གཏམ་གྱིས་ངའི་རྣམ་རྟོག་རྣམས་རྦད་ཀྱིས་བཅད་སོང་།^p118
སྐབས་དེར་ཁོང་གིས་གསུངས་པའི་དོན་ཞིབ་ཕྲ་རྣམས་དྲན་སོས་ཀྱིན་མི་འདུག་ཀྱང་། ཕལ་ཆེར་དཔལ་ལྡན་དུས་ཀྱི་འཁོར་ལོས་མ་འོངས་མུན་པའི་དུས་རབས་སུ་ཕན་པ་འབྱུང་ཚུལ་གྱི་ལུང་བསྟན་དང་། ནང་ཆོས་དར་སྤེལ་གྱི་བྱ་བ་མཁོ་གལ་ཆེ་ཚུལ། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ནང་ཆོས་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་དགོས་ཚུལ་སོགས་གསུངས་པ་དྲན། དེ་མིན་ཆོས་སྒྲུབ་སྐབས་འགལ་རྐྱེན་རྣམས་ལ་འཇིགས་པ་མེད་པར་གདོང་ལེན་བྱེད་དགོས་པའི་དྲན་སྐུལ་གནང་བར་མ་ཟད། ང་ཚོའི་བླ་མས་བསམ་ཡུལ་འདས་པའི་ཐབས་མཁས་དང་མཐོང་རྒྱ་ཡངས་པོར་བརྟེན་ནས། རིན་ཐང་གཞལ་བར་དཀའ་བའི་ནང་ཆོས་ཨ་རི་དང་ཁེ་ན་ཏ་སོགས་སུ་སྤེལ་བར་བསྟོད་བསྔགས་ཀྱང་མཛད།^p119
ཁོང་གི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ནུས་ཤུགས་ཁྱད་པར་ཅན་གྱིས་ངེད་ཅག་རྡོ་རྗེའི་མཆེད་ལྕམ་བརྒྱ་ཕྲག་མང་པོའི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་པར་བྱས། མ་གཞི་ངེད་ཚོའི་བླ་མ་ཞིང་ལ་གཤེགས་ནས་ལོ་དྲུག་སོང་བས། རྡོ་རྗེའི་མཆེད་གྲོགས་ཚང་མ་ལ་མཛུབ་སྟོན་གནང་མཁན་མེད་པར་ཁ་ཐོར་ལྟ་བུར་གྱུར་བའི་སྐབས། ཁོང་གི་དྲང་བདེན་དང་བྱམས་བརྩེ། མཚར་ཉམས་ལྡན་པའི་གསུང་གླེང་དེ་དག་གིས་དུས་ཐོག་ཆར་བ་བཞིན་ང་ཚོར་ཕན་ཐོགས་ཆེན་པོ་བྱུང་།^p120
སྤྱིར་ངེད་ཚོའི་བླ་མས་ཀྱང་རྙིང་མ་དང་བཀའ་བརྒྱུད་གཙོར་བྱས་པའི་རླབས་ཆེ་བའི་བསྟན་འཛིན་གྱི་སྐྱེས་བུ་མང་པོ་གདན་ཞུས་མཛད་མྱོང་བས། ང་ཚོར་མཇལ་ཁ་ཞུ་བ་དང་སྣེ་ལེན་བྱེད་པའི་གོ་སྐབས་བཟང་པོ་ཐོབ་མྱོང་། ཁོང་ཚོ་རང་རང་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཛད་སྤྱོད་དང་གདམས་ངག་ཁྱད་པར་ཅན་འདུག་ཅིང་། ང་ཚོ་ཨ་རིའི་རབས་དང་པོའི་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཆོས་པ་རྣམས་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་བྱིན་རླབས་ཀྱང་བསྩལ་མོད། འོན་ཀྱང་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཐུན་མིན་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་མཁྱེན་རྒྱ་ཡངས་པོ་དང་མིག་རྒྱང་རིང་པོ། མཐོང་བ་ཙམ་གྱིས་ཡིད་དབང་རབ་ཏུ་འཕྲོག་པའི་ཟིལ་ཤུགས་ནི་གཞན་སུ་ལའང་མི་འདུག^p121
དེ་རྗེས་ཀྱི་ལོ་ཤས་རིང་ལ། བདག་གིས་ཐར་ཐོར་གྱི་ཆ་འཕྲིན་སྣ་ཚོགས་བརྒྱུད་ནས་ཆོས་རྗེ་ཁོང་ལ་རྒྱུས་ལོན་མང་དུ་བྱས་ཤིང་། བླ་རུང་ནང་བསྟན་སློབ་གླིང་གི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མངོན་གསལ་གྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་ལྷག་པར་དོ་སྣང་བྱས་པ་ཡིན། ཁྱད་པར་དུ་ཁོང་ཞིང་དུ་གཤེགས་རྗེས་སུ་ཡང་། ད་དུང་བོད་ཀྱི་ཆོས་པ་མང་པོར་གསོན་ཤུགས་གསར་བ་སྟེར་བའི་ནུས་མཐུ་སྔར་ལས་ལྷག་པ་མངའ་བ་ནི་ཆེས་ངོ་མཚར་བའི་གནས་སུ་འདུག^p122
ངས་སྔོན་ཆད་ཆོས་རྗེ་ཁོང་སྐུ་དངོས་སུ་མཇལ་མྱོང་བར་མ་ཟད། ཁོང་གི་མདུན་ནས་གདམས་ངག་ཀྱང་ཐོབ་པས་ང་རང་ནི་ཆེས་སྐལ་བ་བཟང་སོང་སྙམ་གྱིན་ཡོད། ཆོས་རྗེ་མཆོག་ལ་དེ་འདྲའི་འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་ཤིང་ཡིད་དབང་འགུག་པའི་ནུས་པ་ལྡན་ན། དེང་རབས་བོད་བརྒྱུད་ནང་བསྟན་ལ་གཏིང་ཟབ་ཅིང་ཡུན་རིང་བའི་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པ་ནི་སྨོས་མ་དགོས་པ་ཡིན་པར་བཤད།^p123
མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོའི་མདུན་གྱི་གསུང་མཛད།^p124
ཉིན་དེའི་ཕྱི་དྲོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་གྲུབ་ལ་ཉེ་བའི་མཆོད་རྟེན་ལ་རབ་གནས་བྱིན་རླབས་དང་། ཨ་རིའི་རྒྱལ་སྟོན་མཛད་སྒོར་ཞུགས་སྐབས་འདི་ལྟར་གསུང་།^p125
སྤྱིར་དེ་རིང་ང་ལ་མང་པོ་ཞིག་བཤད་རྒྱུ་མེད་ལ། སེམས་སྟེང་ནས་གྲ་སྒྲིག་ཀྱང་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་མེད། འོན་ཀྱང་ཁྱེད་རྣམ་པའི་རེ་ཞུས་ལྟར་དུ་ཚིག་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་ཞུ།^p127
དོན་དང་པོ་ནི། དེ་རིང་འདི་ན་འཚོགས་པའི་མི་ཚང་མ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་པར་མ་ཟད་གསང་སྔགས་རྡོ་རྗེ་ཐེག་པའི་ཆོས་ལ་སྤྱོད་མཁན་ཡིན་རྒྱུ་རེད་བསམ་གྱིན་ཡོད། ངས་ཚོད་དཔག་ཅིག་བྱས་ན། འདིར་འཁོད་ཚང་མ་ཕལ་ཆེར་དྲུང་པ་རིན་པོ་ཆེ་ལ་དད་པ་དང་དགའ་བ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་རྗེས་སུ་སློབ་མཁན་ཁོ་ན་ཡིན་ན། དྲུང་པ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་ཚེ་གཅིག་གི་མཛད་སྤྱོད་ནི། དྲག་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཤམ་བྷ་ལའི་དམག་གྲལ་དུ་སྐྱེས་ནས། གདུལ་བྱ་མ་རུང་བ་རྣམས་འདུལ་བར་བྱེད་པའི་མཛད་པ་དང་། དམ་ཆོས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་སོགས་ཉམས་སུ་བླངས་ནས་ཚེ་འདི་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་གཉིས་བསྟན་ཡོད་ན། ཁྱེད་རྣམ་པ་ཚང་མ་ཡང་དེ་ལྟར་ཉམས་བཞེས་མཛད་མཁན་གྱི་ཆོས་པ་ཤ་སྟག་ཡིན་རྒྱུ་རེད།^p128
དེ་ལྟ་བུའི་ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་གང་ཟག་ཅིག་ཡིན་ན། དེ་ལ་རེ་འདོད་གཙོ་བོ་རྣམ་པ་གཉིས་ཡོད། དང་པོ་ནི་གནས་སྐབས་ལྷ་དང་མིའི་གནས་སུ་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་མྱོང་བ་དང་། གཉིས་པ་ནི་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན།^p130
དེ་ལ་མངོན་མཐོའི་བདེ་བ་དང་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་མང་པོ་ཞིག་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསུངས་ཡོད་ལ། ཐབས་དེ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་རྒྱུ་གཙོ་བོ་ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་སྦྱང་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྙིང་པོར་གྱུར་པ་རྣམ་པ་བཞི་གསུངས་ཡོད།^p131
བཞི་པོ་དེ་གང་ཡིན་ཞེ་ན། དང་པོ་སྔར་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་དང་། གཉིས་པ་དགེ་འདུན་གྱི་སྡེ་ལ་གཙུག་ལག་ཁང་འབུལ་བ། གསུམ་པ་དགེ་འདུན་གྱི་དབྱེ་བ་བསྡུམ་པ། བཞི་པ་བྱམས་པ་སྒོམ་པ་ཡིན། དེ་བཞི་པོ་ལས་ལྷག་པའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་འདི་ལ་རྩ་བ་ནས་ཡོད་པ་མིན།^p132
དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ནང་ནས་ཀྱང་མཆོག་ཏུ་གྱུར་བ་ནི། སྔོན་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་བ་འདི་ཉིད་ཡིན། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་མདོ་སྡེ་རྣམས་ལས། དཔེར་ན་དངོས་སུ་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པ་ལ་ཕན་ཡོན་ཡོད་པ་སྨོས་ཅི་དགོས། བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་རྣམས་ཀྱིས་རྩེད་མོའི་ཆེད་དུ་བྱེ་མས་མཆོད་རྟེན་གྱི་གཟུགས་འདྲ་བ་བྱས་ན་ཡང་། དེ་དག་ལ་ཚོགས་བསགས་སྒྲིབ་སྦྱང་གཞན་མེད་ཀྱང་རིམ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པ་ལ་བསླུ་བ་མེད་པར་གསུངས་ཡོད།^p133
དེ་བཞིན་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཚད་ནི། རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་རྒྱུ་རྩ་ཅན་བཞེང་ན་ཕན་ཡོན་ཡོད་པ་སྨོས་མ་དགོས་ཀྱང་། ཐ་ན་སྐྱུ་རུ་རའི་འབྲས་བུ་ཙམ་གྱི་མཆོད་རྟེན་ཞིག་བཞེངས་ནའང་། དེས་གནས་སྐབས་སུ་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོ་ལ་སོགས་པའི་བདེ་འབྱོར་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཐོབ་ཅིང་། རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འགྱུར་ཞེས་གསུངས་ཡོད། དེ་ནས་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཕྱོགས་སུ་རྒྱུ་རྫས་མང་པོ་ཕུལ་ན་སྨོས་མ་དགོས་ཀྱང་། ཐ་ན་ཉི་མ་གཅིག་གི་ཟ་མའི་བརྒྱ་ཆ་གཅིག་ཙམ་ཞིག་མཆོད་རྟེན་བཞེང་པར་ཕུལ་ནའང་། སྐྱེ་བ་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་ལོངས་སྤྱོད་ཀྱིས་དབུལ་བ་དང་གཟུགས་ངན་པ་སོགས་ཀྱི་སྐྱེ་བ་མི་ལེན་པར། གཟུགས་བཟང་པོ་དང་ལོངས་སྤྱོད་ཆེན་པོ་ཉིད་དུ་སྐྱེས་ནས་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་གསུངས།^p135
མཆོད་རྟེན་བཞེང་པར་ངལ་རྩོལ་བྱེད་ཚད་ལ་བསམ་ན། ཡུན་རིང་པོའི་བར་དུ་དཀའ་ཚེགས་རྒྱ་ཆེན་པོ་བྱས་ན། དེ་ལ་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་ཡོད་པ་སྨོས་མ་དགོས་མོད། ཐ་ན་ཇ་བར་གཅིག་ཙམ་ལ་མཆོད་རྟེན་བཞེང་པར་བྱ་བ་བྱེད་པའི་ཕན་ཡོན་དེ་ཡང་། དཔེར་ན་གང་ཟག་གང་གིས་རྡོ་གཅིག་སྐྱེལ་ཡོང་བ་ན། རྡོ་དེ་ལ་ཡུངས་འབྲུ་ལས་ཆུང་བའི་རྡུལ་ཕྲན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་དེ་སྙེད་ཀྱི་གྲངས་ཀྱིས་འཁོར་ལོས་བསྒྱུར་བའི་རྒྱལ་པོའི་གོ་འཕང་ཐོབ་ནས། མཐར་ཐུག་ཞི་བ་མཆོག་སྡུག་བསྔལ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་བདེ་དགེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བར་གསུངས།^p137
དེ་ནི་སྤྱིར་མཆོད་རྟེན་བཞེངས་པའི་ཕན་ཡོན་རེད། བྱེ་བྲག་ཏུ་བླ་མ་དང་འབྲེལ་བའི་མཆོད་རྟེན་གྱི་ཕན་ཡོན་ནི་དེ་ལས་ཀྱང་བརྒྱ་འགྱུར་སྟོང་འགྱུར་གྱིས་ཆེ་བ་ཡིན། དེ་ཡང་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མ་ཞེས་པ་ནི། སྐུ་དགེ་འདུན་དང་། གསུང་དམ་ཆོས། ཐུགས་སངས་རྒྱས་ཏེ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་པས། རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མའི་སྐུ་གདུང་བཞེངས་ན། ཕྱོགས་བཅུའི་ཞིང་རབ་འབྱམས་ནས་རྒྱལ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་སྐུ་གདུང་བཞེངས་པའི་ཕན་ཡོན་གྱི་གོ་ཆོད་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་རང་གི་རྩ་བའི་བླ་མའི་སྐུ་གདུང་ནི་ས་རྡོ་ཕལ་བ་ཞིག་གིས་བཞེངས་ནའང་། རྒྱལ་བ་སྲས་བཅས་རྣམས་ཀྱི་སྐུ་གདུང་རིན་པོ་ཆེ་སྣ་བདུན་གྱིས་བཞེངས་པ་ལྟ་བུའི་བསོད་ནམས་ཚད་མེད་པ་འཐོབ་པ་ཡིན།^p139
ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ད་ལྟ་མཆོད་རྟེན་འདི་བཞེངས་པ་ལ་ནི། གོང་དུ་བཤད་པའི་བསོད་ནམས་དང་དགེ་འབྲས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་འཐོབ་རྒྱུ་རེད། བརྒྱུད་ནས་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་དང་འཛམ་གླིང་སེང་ཆེན་རྒྱལ་པོ། རིགས་ལྡན་དྲག་པོ་ལྕགས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་ཅན་རྣམས་ལ་འབྲེལ་བ་ཁྱད་པར་ཅན་བཞག་པ་ཡིན་པས་བསོད་ནམས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འཐོབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་རྒྱུ་རྫས་ཕྲན་བུ་རེ་ཡོད་ནའང་དེ་དག་མཆོད་རྟེན་འདི་ལ་མཆོད་པ་འབུལ་བ་དང་། ལུས་ངག་གིས་ཞབས་ཞུ་བསྒྲུབས་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཀྱང་བསོད་ནམས་དཔག་མེད་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། མཆོད་རྟེན་བཞེང་པའི་ལས་འདི་ལ་མགོ་འདྲེན་དང་བློ་ཕུད་བྱེད་མཁན་ཚང་མ་ཡང་། ཚེ་འདིར་ཚེ་རིང་ནད་མེད་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་ཞིང་། ཕྱི་མར་བདེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྐྱེ་བའམ། བྱང་ཤམ་བྷ་ལའི་ཞིང་ཁམས་སུ་རིགས་ལྡན་དྲག་པོ་ལྕགས་འཁོར་ཅན་གྱི་འཁོར་གྱི་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ལ་ཐེ་ཚོམ་མེད་པ་ཡིན།^p140
དེས་ན་དེ་རིང་གི་ཨ་རིའི་རང་བཙན་ཆེན་མོ་（Independence Day）ཞེས་པའི་དུས་ཚོད་བཟང་པོ་འདི་ལ། རྒྱ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེས་ཁྱེད་རྣམས་མྱུར་དུ་འཆི་རན་པ་ཡིན་ཞེས་མི་རྟག་པར་སྐུལ་མའི་གཏམ་ཞིག་སྔོན་དུ་གནང་བ་རེད། ༼དགོད་སྒྲ།༽ ངས་ནི་དེ་རིང་ཨ་རིའི་རང་བཙན་ཐོབ་པའི་དུས་ཚོད་བཟང་པོ་འདི་ལ། ཁྱེད་རྣམ་པར་གནས་སྐབས་དང་མཐར་ཐུག་གི་བདེ་དགེ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཞིག་འབྱུང་རྒྱུ་རེད་ཅེས་བཀྲ་ཤིས་པའི་གཏམ་བཟང་པོ་ཞིག་འཆད་རྒྱུ་ཡིན།^p141
དེ་ཡང་ལུང་བསྟན་པ་མང་པོ་ཞིག་གིས་ཕལ་ཆེར་༡༩༩༩ལོར་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་མི་འདོད་པ་ཆེན་པོ་ཡོང་རྒྱུ་རེད་ཅེས་བཤད་ཡོད་པ་ཡང་། འཛམ་བུ་གླིང་འདིར་ཡུན་མི་རིང་བར་ནད་མུག་འཁྲུག་རྩོད་སོགས་འབྱུང་ཤས་ཆེ་ཡང་། བཤགས་པས་མི་འདག་པའི་སྡིག་པ་དང་། སྨན་གྱིས་མི་སེལ་བའི་ནད། ཚོགས་བསགས་ཀྱིས་མི་འཇོམས་པའི་རྐྱེན་ངན་ཞིག་ཡོད་མི་སྲིད་པས། ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་སྐུ་གདུང་མཆོད་རྟེན་འདི་དབྱིབས་ལེགས་པ་དང་རྒྱུ་རྩ་ཆེ་བ། ཆ་ཚད་ཆེས་ཤིན་ཏུ་ཆེན་པོ་འདི་ལྟ་བུ་ཞིག་བཞེངས་པར་གྱུར་ན། ཁྱེད་ཅག་ཚང་མ་ཙམ་དུ་མ་ཟད་ཨ་རིའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བ་དང། ཁྱད་པར་འཛམ་གླིང་སྤྱི་ལ་ཡང་རྫོགས་ལྡན་དང་པོའི་དུས་སྟོན་ཞིག་འཆར་སྲིད་པས། མཆོད་རྟེན་འདིའི་ཕན་ཡོན་དེ་ནི་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་རེད་བསམ།^p142
རྗེས་མ་མཆོད་རྟེན་འདི་ཉིད་གྲུབ་ཚར་བའི་རྗེས་སུའང་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་སྐོར་བ་བྱེད་པ། བསྟོད་བསྔགས་མཛད་པ་སོགས་ལ་འབད་པར་བྱས་ན། རང་གཞན་གྱི་དོན་ཐམས་ཅད་འགྲུབ་པར་འགྱུར་བ་ཡིན། བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།^p143
བླ་མའི་ཁ་སྤུ་བཏོག་པ།^p145
ཆོས་རྗེ་མཆོག་ལོ་དེའི་ལོ་འགོ་ནས་བཟུང་སྟེ་དུས་ཡུན་རིང་པོ་ཞིག་ལ། དབང་བསྐུར་ཆོས་བཤད་དམ་ཡང་ན་ལམ་རིང་བརྒྱུད་ནས་ཕེབས་པ་སོགས་ལས་སྐུ་ངལ་ཡེ་གསོ་ལོང་མ་བྱུང་། ཁྱད་པར་དུ་རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ཀྱི་འདབས་སུ་སླེབས་པ་ནས་བཟུང་། སྔ་དྲོ་དང་ཕྱི་དྲོར་ཆོས་ཁྲིད་གསུངས་བར་མ་ཟད། ཉིན་གུང་སྐུ་མགྲོན་སྣ་ཚོགས་སྣེ་ལེན་མཛད་པས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་སྐུ་མཉེལ་དྲགས་ཤིང་། ལྷག་པར་དུ་ཞབས་རྐང་མི་བདེ་བར་གྱུར་ནས་བྱོན་བཞུགས་ལ་ཕྱག་གཡས་གཡོན་ནས་སྐྱོར་བའམ་ཁྲེའུ་འཁོར་དུ་བཞུགས་དགོས་པར་གྱུར། ད་དུང་གཟེར་གཅོད་ཀྱི་སྨན་ཡང་རྒྱུན་དུ་བསྟེན་དགོས་བྱུང་།^p146
ཉིན་ཞིག་ཆོས་ཚོགས་ཀྱིས་འཕུར་མཉེད་ལ་མཁས་པའི་སྨན་པ་ཞིག་མངགས་བྱུང་། ཆོས་རྗེ་ཉིད་དེ་སྔོན་བོད་ཡུལ་ན་བཞུགས་སྐབས་འཕུར་མཉེད་གནང་མ་མྱོང་བས། ཐོག་མར་དེ་འདྲ་མ་ལོབས་ཀྱང་རྗེས་སུ་རིམ་བཞིན་གོམས་འདྲིས་སུ་སོང་བ་ན། དེ་སྐྱིད་པོ་འདུག་གསུངས་ནས་འཕུར་མཉེད་བྱེད་སྐབས་ཐེངས་རེར་གཟིམས་འགྲོ་བཞིན་འདུག སྐབས་དེར་སྨན་པས་ཀྱང་འཕུར་མཉེད་བྱེད་ཤུགས་ཇེ་ཆུང་དུ་བཏང་ནས་ཅུང་ཟད་གཟིམས་ཐུབ་པའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པར་བྱེད།^p147
ཁོང་ལ་འཕུར་མཉེད་བྱེད་སྐབས། ང་ལ་ཁོང་གི་ཁ་སྤུ་ཐོགས་གསུངས། དེ་སྔོན་བོད་དུ་བཞུགས་སྐབས་སྨར་བཞར་མེད་པར་རག་གི་འཇབ་ཙེས་བཏོག་དགོས་པ་ཡིན། ང་རང་དང་ཐོག་ཤིན་ཏུ་འཚབ་ནས་ཁོང་གི་བཞིན་ལ་རེག་པ་དང་ཤེད་ཀྱིས་འཐོག་མི་ཕོད་པར། ཁ་སྤུ་ཉག་མ་འགའ་ལས་མ་བཏོགས་ཀྱང་ལག་པ་འདར་ཞིང་རྔུལ་ཆུའི་ཐིགས་པའང་མང་དུ་འཐོར། ཁྱད་པར་ཁོང་གཟིམས་པའི་སྐབས་སུ་ཉིད་ལ་ན་ཟུག་བསྐྱེད་དོགས་ཀྱིས་འཇབ་ཙེ་ཡིས་ཞལ་ལ་ཉུག་ཉུག་ཙམ་ལས་ཤུགས་ཀྱིས་འཐོག་མི་ཕོད། ཐེངས་ཤིག ངས་ཁོང་གི་ཁ་སྤུ་ཅུང་རིང་པོ་དག་འཚོལ་ཆེད་ལག་པས་ཞལ་ལ་རེག་རེག་བྱས་པ་ན། གློ་བུར་དུ་སྤྱན་ཁྲ་ཀོ་རེར་བགྲད་ནས་སྐད་གདངས་དམའ་མོས་ཨ་་་ལེ་ཞེས་གསུངས་བས་ང་ཤིན་ཏུ་སྐྲག་ནས་ཅི་བྱ་གཏོལ་མེད་དུ་གྱུར། ཁ་སྤུ་བཏོགས་པ་རྣམས་ཕྱིར་ཉིད་ཀྱི་ཕྱག་ཏུ་ཚང་མ་སྤྲད་དགོས་པ་ལས་ང་ཚོར་གནང་བའི་སྲོལ་མེད།^p148
དུས་ཚོད་ངེས་ཅན་སོང་རྗེས་ང་རང་རིམ་གྱིས་ལྷོད་ལ་བབས་ཤིང་། ཉིན་རེའི་ཁོམ་ལོང་དང་བསྟུན་ནས་སྨན་པས་ཞབས་རྐང་ལ་འཕུར་མཉེད་བྱེད་ཅིང་། ངས་ཁོང་གི་ཁ་སྤུ་བཏོགས་པ་ཡིན། སྐབས་དེར་ཁོང་གི་ཁ་སྤུ་མང་པོ་ཞིག་དཀར་པོར་གྱུར་པ་མཐོང་བས་སེམས་ལའང་ཤིན་ཏུ་གཟན་པར་གྱུར།^p150
སྨན་པས་རྗེ་ཉིད་ལ་འགུལ་སྐྱོད་རྒྱུན་འཁྱོངས་དང་སྐུ་ཤ་ཆད་པར་འབད་པ་གནང་འཚལ་ཞེས་རེ་བསྐུལ་ཞུས་རྗེས། ཇ་འདི་ཁྱེད་ཀྱི་ཡུལ་ཕྱོགས་ནའང་ཡོད་ཅིང་། ཟས་འཇུ་བ་དང་ཚིལ་ཞུ་བར་ཤིན་ཏུ་ཕན་པས་རྗེས་སུ་འདི་བསྟེན་ན་ཡག་པོ་ཡོད་ཟེར་བཞིན་ཇ་ཞིག་ཀྱང་ཕུལ། ཁོང་བོད་ཀྱི་སྲོལ་ལྟར་ཇ་དེ་ནམ་རྒྱུན་འོ་མ་དང་བསྲེས་ནས་བཞེས་པར་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་ལ། རྗེས་སུ་དེ་ནི་ཕོར་ཇ་ཡིན་པར་ཤེས་ཤིང་ཁོང་ནང་ལོགས་སུ་བྱོན་རྗེས་ཀྱང་རྒྱུན་དུ་གསོལ་བས། ང་ལའང་རྒྱུན་དུ་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ལ་ཕོར་ཇ་འབུལ་བའི་སྐལ་བ་ཐོབ་བྱུང་།^p151
རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་དང་ཁ་འབྲལ་སྐབས། འཕུར་མཉེད་བྱས་པའི་བདག་རྐྱེན་སོགས་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཞབས་རྐང་ཡང་དྲག་སྐྱེད་ཡག་པོ་བྱུང་འདུག^p152
ཕུར་པ་མགུལ་ཁུག་མའི་ཁྱད་ཆོས།^p153
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༥ཉིན་སྔ་དྲོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཕུར་བ་མགུལ་ཁུག་མའི་དབང་གནང་བའི་སྔོན་དུ་འདི་སྐད་གསུང་།^p154
ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱིས་ནམ་མཁའ་དང་མཉམ་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་དུ་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་དབང་བསྐུར་ཟབ་མོ་ཞུས་ནས། གྲོལ་བྱེད་ལམ་གྱི་རིམ་པ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་ཉམས་སུ་བླང་བར་བགྱིའོ་སྙམ་པའི་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་པ་དང་བཅས་ཏེ་གསན་འཚལ།^p156
དེ་ལ་གང་གསན་པར་བྱ་བའི་ཆོས་ཕུར་བ་མགུལ་ཁུག་མ་ཞེས་བྱ་བ་འདི་ཉིད་ནི། ཕྱི་ལོ་༡༩༩༠ལོར་ངེད་ཅག་དཔོན་སློབ་བརྒྱད་ཙམ་རྒྱ་གར་དུ་འགྲོ་བའི་ལམ་ཁར། བལ་བོའི་ས་ཆ་ཨ་སུ་རའི་བྲག་ཕུག་ཅེས་བྱ་བར་གཏན་ལ་ཕབ་པ་ཡིན། ཆོས་འདི་ནི་སྔོན་ཨོ་རྒྱན་སངས་རྒྱས་གཉིས་པ་བོད་ཡུལ་མུན་པའི་གླིང་ལ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་བྱ་བའི་ཆེད་དུ་ཕེབས་པའི་ལམ་ཁར། ཨ་སུ་རའི་བྲག་ཕུག་ཏུ་བཞུགས་པའི་དུས་སུ། བལ་བོའི་རྒྱལ་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་ཞེས་བྱ་བས་ཁོང་གི་སྐུའི་བར་ཆད་བསལ་བ་དང་། མཐུན་རྐྱེན་མ་ལུས་པ་བསྒྲུབས་པར་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས། ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་ཐུགས་ཤིན་ཏུ་དགྱེས་ནས་བལ་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་ལ་གཅེས་ནོར་དུ་གནང་བ་རེད།^p157
ཆོས་ཚན་འདི་ནི་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེས་བོད་དུ་ཆོས་གང་ཡང་མ་གསུངས་བའི་ཐོག་མར་གསུངས་པ་ཡིན་པས། ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེའི་རྣམ་ཐར་གཞན་གྱི་ནང་དུ། བལ་ཡུལ་ཡང་ལེ་ཤོད་ཀྱི་བྲག་ཕུག་ཏུ། །བར་ཆད་བགེགས་རྣམས་རྡོ་རྗེ་ཕུར་པས་བསྒྲལ། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟར་བགེགས་བར་ཆད་རྣམས་སེལ་བར་བྱེད་པའི་འཕྲིན་ལས་ཀྱི་སྣ་འདྲེན་པར་བྱེད་པའི་ཆོས་ཀྱང་འདི་ཉིད་ཡིན། འདི་ནི་ཕུར་བའི་བྷི་ཏོ་ཏ་མའི་རྒྱུད་སྡེ་ཆེས་མང་པོ་ཞིག་གི་གནད་མཐར་ཐུག་གཅིག་ཏུ་བཏུས་ནས་བསྡུས་པ་ཡིན་ཏེ། བོད་ཡུལ་དུ་ཕུར་བའི་ཆོས་ཚན་ཐུན་མོང་བ་དྲུག་ཅུ་རྩ་བཞི་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་སུམ་ཅུ་སོ་གཉིས་གསུངས་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་འཕྲོ་གཞིའི་ཨ་མ་ལྟ་བུ་ཡང་ཆོས་འདི་ཉིད་ཡིན། བོད་སྐྱོང་བརྟན་མ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོགས་པ་བོད་ཀྱི་ལྷ་སྲིན་དྲེགས་པ་ཅན་དམ་ལ་འདོགས་པར་བྱེད་པའི་བསྙེན་སྒྲུབ་ཀྱི་མཐར་ཐུག་པ་ཡང་གཞུང་འདི་ལ་བརྟེན་པ་ཡིན།^p158
ཆོས་འདི་ནི་སྔོན་གནས་རྗེས་དྲན་གྱི་ཚུལ་གྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་། ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེས་ཀྱང་གཞན་སུ་ལ་ཡང་སྤེལ་མི་བྲ་བའི་མན་ངག་སྟེ། ཁོང་གི་མགུལ་ན་ཁུག་མ་ཞིག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་ན་རྟག་ཏུ་འཆང་ཡོད་པའི་ཟབ་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན་ཡིན་པས་ཕུར་བ་མགུལ་ཁུག་མ་ཞེས་ཡོངས་སུ་གྲགས་པ་ཡིན། ཆོས་འདི་གཏན་ལ་ཕབ་པའི་རྗེས་སུ་རང་གཞུང་དུ་བཤད་པ་ལྟར་རྟེན་འབྲེལ་མ་ཚང་བ་མེད་པར་ཡོངས་རྫོགས་ལེགས་ཕྱོགས་སུ་འགྲིག་པར་གྱུར།^p159
འདི་ཉིད་རྩ་བའི་ཆོས་བདག་དག་གི་ཕྱག་ཏུ་འཕྲོད་ཚུལ་ནི། འདིའི་བརྒྱུད་འདེབས་ཀྱི་མཇུག་ན་བསྟན་རྒྱམ་རིན་པོ་ཆེ་ཁོང་གི་ཞལ་སྔ་ནས། ལས་སྨོན་འབྲེལ་བའི་ཤཱཀྱའི་དགེ་སློང་བསྟན་འཛིན་རྒྱ་མཚོས་བྲིས་ཞེས་གསུངས་པ་བཞིན་དུ། ཁོང་ནི་ཆོས་བདག་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྩ་བ་ཡིན་ཞིང་། ཁོང་གི་ཕྱག་ཏུ་ཡང་གང་ཟག་གཞན་ལ་མ་སྤེལ་བའི་སྔོན་དུ་ངེད་ཅག་གིས་གཏེར་སྒྲུབ་བྱས་པ་དང་མཉམ་དུ་འབྱོར་བ་རེད། དེ་ནས་བསྟན་རྒྱམ་རིན་པོ་ཆེའི་ཕྱག་ཏུ་ཆོས་འདི་འཕྲོད་པ་དང་མཉམ་དུ། ཁོང་གིས་ཀྱང་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟ་བུའི་ཐུགས་རྩིས་ཚད་མེད་པ་མཛད་པས། ཉིན་དེར་ཁོང་གིས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཁོ་བོ་ལ་ནན་ཟབ་ཀྱིས་བསྐུལ་བས། དབང་ཁྲིད་མན་ངག་དང་བཅས་པ་ཡོངས་རྫོགས་ཕུལ་བ་ཡིན།^p161
དེ་ནས་ཆོས་སྐྱོང་གི་ལག་ཏུ་འཕྲོད་ཚུལ་ནི། སྔོན་རྒྱལ་དབང་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དང་། གཏེར་ཆེན་ལས་རབ་གླིང་པ་གཉིས་ཀྱི་བར་དུ་འཕྲིན་རྡེབ་པ་པོ་དང་། སྔ་ཕྱིའི་ལུང་བསྟན་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གནས་ཆུང་རྡོ་རྗེ་གྲགས་ལྡན་ཉིད་ཀྱིས་བསྩལ་ལ། ཆོས་ཀྱང་མང་པོ་ཞིག་ཞུས་པའི་རྟེན་འབྲེལ་གྱི་དབང་གིས་ཆོས་འདི་བྱུང་མ་ཐག་ཏུ། གནས་ཆུང་རྡོ་རྗེ་གྲགས་ལྡན་ཡང་དྲག་འབབ་ཀྱི་ཚུལ་དུ་གློ་བུར་དུ་བབས་ནས། ཁོང་ལྷ་མ་གཤེགས་བཞིན་དུ་ཆོས་འདིའི་དབང་ཞུས་ཤིང་ཁྲིད་ཀྱང་ཉན།^p162
དེར་མ་ཟད་བསྟན་རྒྱམ་རིན་པོ་ཆེ་མཆོག་དང་། གནས་ཆུང་རྡོ་རྗེ་གྲགས་ལྡན་གྱིས་དངོས་སུ་བསྐུལ་བ་ལ་བརྟེན་ནས་རྗེས་སུ་བསྒྲལ་ལས་ཀྱང་བརྩམས་པ་ཡིན། དཔེར་ན། འདིའི་སྦྱིན་སྲེག་གི་ཆོ་ག་རྩོམ་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བསྟན་རྒྱམ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་ན་ཡོད་ཅིང་། གློ་བུར་དུ་ངའི་ཡིད་ངོར་ཤར་བ་དེ། ཁོང་གིས་ཡི་གེ་བ་མཛད་ནས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཕབ། དེའི་རྗེས་ཐོག་དེ་མ་ཐག་ཏུ་སྔོན་ཆད་གཏེར་ཆེན་ལས་རབ་གླིང་པའི་དུས་བཞིན་དུ། ས་སྐྱ་དང་། བཀའ་བརྒྱུད། རྙིང་མའི་ཆོས་བདག་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱི་ཕྱག་ཏུའང་འཕྲོད་པར་གྱུར།^p163
རྙིང་མའི་ཕྱོགས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། སྔོན་གྱི་དུས་སུ་ཁོང་གི་སྐུ་ཕྲེང་རིམ་བྱོན་རྣམས་ཕུར་བའི་ཆོས་བདག་ཡིན་པའི་གནད་ཀྱིས། ད་ལྟ་གྲུབ་དབང་པདྨ་ནོར་བུའི་ཕྱག་ལའང་འཕྲོད་ནས། ཁོང་ལ་དབང་བསྐུར་བ་དང་། ཁྲིད་ཆ་ཚང་ཡང་བཤད་པ་ཡིན།^p164
དེ་ནས་ས་སྐྱའི་ཕྱོགས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་བརྩེ་དབང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔོན་གཏེར་ཆེན་ལས་རབ་གླིང་པའི་གསང་མི་དགོས་པའི་ཆོས་བདག་རྣམ་གཉིས་ཞེས་རྒྱལ་བ་ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་དང་། འཇམ་དབྱངས་མཁྱེན་རྩེ་དབང་པོ་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ཡང་སྲིད་དིལ་མགོ་མཁྱེན་རྩེ་རིན་པོ་ཆེའི་སྐུ་མདུན་དུ་ཡང་ཆོས་འདི་ཉིད་འཕྲོད་ནས། ཁོང་ལ་ཡང་དབང་དང་ལུང་། ཁྲིད་ཀྱི་རིམ་པ་ཐམས་ཅད་ཕུལ་བ་ཡིན།^p165
བཀའ་བརྒྱུད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། སྔོན་གཏེར་ཆེན་ལས་རབ་གླིང་པའི་དུས་སུ་ཆོས་བདག་གི་རྩ་བ་ཀརྨ་པ་སྐུ་ཕྲེང་བཅོ་ལྔ་པ་མཁའ་ཁྱབ་རྡོ་རྗེ་རེད། སྐུ་ཕྲེང་བཅུ་དྲུག་པ་རིག་པའི་རྡོ་རྗེ་ཞིང་ལ་གཤེགས་ཟིན་པས། ཆོས་འདི་ཉིད་ཕབ་པའི་རྗེས་དེ་མ་ཐག་ཏུ་ཁོང་གི་ཕྱག་ཏུ་མ་འབྱོར་ཡང་། ད་རིང་པོར་མི་ཐོགས་པར་ཀརྨ་པ་རིག་པའི་རྡོ་རྗེའི་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་འཁྲུལ་བ་མེད་པ་དེ་གང་ན་ཡོད་ན། དེའི་ཕྱག་ཏུ་ཡང་དཀའ་ཚེགས་མེད་པར་ངེས་པར་དུ་འཕྲོད་རྒྱུ་རེད་སྙམ་པའི་ང་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད།^p166
ཆོས་འདི་ནི་ཕྱི་ནང་གསང་གསུམ་གང་ནས་བསམ་ན་ཡང་། རྟེན་འབྲེལ་མ་འགྲིག་པ་སྣ་གཅིག་ཀྱང་མེད་པར་ཐམས་ཅད་ལེགས་པའི་ཕྱོགས་སུ་འགྲིག་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཆོས་འདི་སུ་ཞིག་གིས་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཡང་། ཁ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས། འགལ་རྐྱེན་བར་ཆད་ཐམས་ཅད་ཡོངས་སུ་ཞི་བར་འགྱུར་བའི་ཟབ་ཆོས་ཁྱད་པར་ཅན། སྔ་ན་མེད་པ། བླ་ན་མེད་པ། མཆོག་ཏུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཡིད་ཆེས་ཡོད།^p167
མང་པོ་བཤད་མི་དགོས་ཏེ། ཟབ་ཆོས་འདི་ཉིད་ཀྱི་སྒོ་ཕྱེས་ནས་བཟུང་། བོད་གངས་རིའི་ལྗོངས་སུའང་སེམས་ཅན་ལ་བདེ་སྐྱིད་བླ་ན་མེད་པ་བྱུང་ཞིང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ཡང་དར་ཞིང་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ཡིན། མ་ཟད་ཕྱི་ཕྱོགས་ན་ཡོད་པའི་མི་རྣམས་ཐུགས་ནང་མཐུན་ལ་ཁ་དགེ་ཞིང་བཀྲ་ཤིས་པར་གྱུར་པ་ནི་དངོས་ཡོད་གནས་ཚུལ་ཡིན།^p168
ཁྱད་པར་དུ། ཆོས་འདི་ཉིད་དང་འཕྲད་པའི་བསྟན་འཛིན་རྣམས་ཀྱི་མཛད་འཕྲིན་ཐམས་ཅད་ཡར་ངོའི་ཟླ་བ་བཞིན་དུ་ལེགས་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་བཞིན་ཡོད་པ་ཁོ་ན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཡང་། ཆོས་འདི་ཐམས་ཅད་ལ་ཁ་དགེ་བ་དང་། བཀྲ་ཤིས་པ་ཞིག་ཡིན་པར་ཚང་མས་དཔོག་ཐུབ་རྒྱུ་རེད། དེ་དག་ནི་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཕུར་བ་མགུལ་ཁུག་མའི་ལོ་རྒྱུས་དང་ཆེ་བ་མདོ་ཙམ་ཞིག་བཤད་པ་ཡིན།^p169
ད་ནི་ཆོས་ཚན་འདིའི་དབང་བསྐུར་བའི་སྐབས་སུ་བབས་པ་ལགས།^p170
སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་ཀྱི་སྐོར་གླེང་བ།^p171
ཉིན་དེའི་ཕྱི་དྲོར། ཆོས་རྗེ་མཆོག་གིས་དེར་འདུས་ཀུན་ལ་ཁྲོམ་བསྒྲགས་གསུང་བཤད་གནང་བ་འདི་ལྟར།^p172
དེ་རིང་གི་དུས་ཚེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འདི་ལ་རང་གི་ཡིད་ལ་གང་ཤར་གྱི་གཏམ་གླེང་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་ཞུ་རྒྱུ་ཡོད། ད་ལྟ་འདི་ན་འཚོགས་ཡོད་པའི་རང་རེ་ཚང་མར་ཡང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་མིའི་ལུས་རྟེན་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་པ་དེ་ཚང་མས་ཐོག་མར་གོ་དགོས་པ་ཞིག་ཡིན། མིའི་ལུས་རྟེན་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་ན་རང་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པའི་ཐབས་དང་། གནོད་པ་ལས་བསྲུང་བའི་ཐབས་དེ་གཞན་དུད་འགྲོ་སོགས་དང་མི་འདྲ་བའི་ནུས་མཐུ་དང་བློ་རྩལ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཐོག་མར་ངོས་ཟིན་དགོས། དེས་ན་རང་ལ་ལུས་རྟེན་དང་བློ་ནུས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་ཐོབ་ཡོད་པའི་གནས་སྐབས་འདིར་དུད་འགྲོ་ལ་སོགས་པ་དང་ཁྱད་མེད་པར་གང་བྱུང་གང་དགར་བྱས་ནས་འདུག་རྒྱུ་མེད་པར། རང་ལ་ཕན་པའི་ཐབས་དང་། གནོད་པ་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ལ་ཅི་ནུས་སུ་བརྩོན་དགོས། ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དེ་ཡང་མི་སུ་དང་སུ་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཡང་བདེ་བ་འབྱུང་ན་དགའ་ཞིང་སྡུག་བསྔལ་འབྱུང་ན་མི་དགའ་བ་ཞིག་མ་གཏོགས། སྡུག་བསྔལ་ལ་དགའ་ཞིང་བདེ་བ་ལ་མི་དགའ་བ་སུ་གཅིག་ཀྱང་ཡོད་སྲིད་རྒྱུ་མ་རེད་བསམ། བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དེ་ལ་མི་བརྩོན་པའི་མི་རེ་རེ་གཉིས་རེ་མ་གཏོགས་སུ་ཡང་ཡོད་མི་སྲིད། རང་གི་བློ་ཁ་ཆོས་ལུགས་གང་གིས་ཀྱང་མ་བསྒྱུར་བའི་མི་སྐྱ་ཕོ་མོ་རང་ག་བ་རྣམས་ཀྱི་ནང་ན་བདེ་བ་སྒྲུབ་སྟངས་དང་སྡུག་བསྔལ་སྤོང་སྟངས་དེ། ཕལ་ཆེར་དུད་འགྲོ་རྣམས་དང་ཆ་འདྲ་བར་གང་བྱུང་གང་དགར་ཐད་ཀར་བརྩོན་མཁན་ཡང་ཡོད། བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་དེ་མི་སྐྱ་ཕོ་མོ་ཕལ་བ་རྣམས་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཅན་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་བློ་ཁ་བསྒྱུར་བའི་གང་ཟག་ཡིན། ཆོས་ལུགས་དེ་ལ་ཡང་འཛམ་གླིང་འདིར་ཆ་མཚོན་ན། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་དང་། ཁ་ཆེའི་ཆོས་ལུགས་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལུགས་ཏེ་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་གསུམ་གྱིས་དབུ་བྱས་ནས་ཆོས་ལུགས་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ཡོད། ཆོས་ལུགས་འགའ་ཞིག་གིས་ཚེ་འདི་ཁོ་ནའི་བདེ་བ་འབྱུང་ཐབས་དང་། སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ཁ་ཅིག་གིས་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཆར་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན། ཆོས་ལུགས་ཁ་ཅིག་གིས་ཚེ་འདི་བས་ཀྱང་ཕྱི་མ་གཙོ་ཆེ་བར་བྱས་ནས་ཕན་བདེ་འབྱུང་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་ཡིན། དེ་ལ་ཆོས་ལུགས་རྣམས་ལས་གང་གིས་དགའ་དང་གང་གིས་ངན་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་འདམ་ག་ལེགས་པོ་ཞིག་བྱ་དགོས་མ་གཏོགས། གང་བྱུང་ཅི་དགར་ཅི་འབྱུང་ཅི་སྣང་བྱས་ན་ཕན་པ་གང་ཡང་འབྱུང་མི་སྲིད། དེས་ན་གཙོ་བོ་ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་འབྱུང་ཐབས། སྡུག་བསྔལ་མི་འབྱུང་བའི་ཐབས་ནི་ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་གསུམ་དང་། ཆོས་ལུགས་གཞན་མང་པོ་ལའང་ཡོད་རྒྱུ་རེད།^p173
དེ་ཡང་འགའ་ཞིག་གིས་འཇིག་རྟེན་བྱེད་པོ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་བདེ་བ་འབྱུང་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་དང་། འགའ་ཞིག་གིས་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ། དབང་ཕྱུག་དང་ཚོགས་བདག་ལ་སོགས་པ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་སྒྲུབ་ཐབས་ཀྱང་ཡོད། འགའ་ཞིག་གིས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ནས་བདེ་བ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་འཚོལ་བ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། རང་གི་ལྷ་ལ་དད་པ་བཞག་ཅིང་གསོལ་བ་གདབ་རྒྱུ་དང་། རང་གི་ཆོས་ལུགས་ལ་ཡིད་ཆེས་སྐྱེ་ལུགས་ལ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཧ་ལམ་ཕྱོགས་འདྲ་བ་ཡིན། དེ་རྣམས་ཀྱི་སྟོན་པ་དེ་ཡང་ཚད་མ་བསླུ་བ་མེད་པ་དེ་གང་ཡིན། ལམ་དེ་ཡང་ནོར་བ་མེད་པ་དེ་གང་རེད་བསམས་ནས་ཞིབ་ཕྲ་བྱས་ནས་དཔྱད་པ་ཞིག་རྒྱག་དགོས། དེས་ན་སྟོན་པ་དེ་ཡང་ཅི་ལྟ་བུ་རེད་ཅེ་ན། ལ་ལའི་སྟོན་པ་དེ་ནི་རང་འབའ་ཞིག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། རང་གི་འཁོར་དུ་གྱུར་པ་ལ་ཕན་པ་དང་། རང་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་འབའ་ཞིག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་མ་གཏོགས་གཞན་སེམས་ཅན་མང་ཆེ་བ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་བའི་ལུགས་རེད། འགའ་ཞིག་གིས་རང་དང་གཞན་གྱི་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་མཐའ་དག་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དང་། མི་མ་ཡིན་པའི་འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་མི་བསྒྲུབ་པའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱང་ཡོད། འགའ་ཞིག་གིས་མིའི་རིགས་མ་ཚད་པར་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབས། གནོད་པ་ལས་བསྐྱབས། ཁྱད་པར་དུ་རང་ལས་ཀྱང་གཞན་གཅེས་པར་བཟུང་ནས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ལ་བརྩོན་པའི་ལུགས་སྲོལ་ཡང་ཡོད། སྟོན་པ་དེ་རྣམས་ལས་རང་དོན་འབའ་ཞིག་སྒྲུབ་མཁན་དེས་བཟང་ངམ། གཙོ་བོ་རང་དོན་སྒྲུབ་མཁན་དེས་བཟང་ངམ། རང་གཞན་གཉིས་ཀའི་དོན་སྒྲུབ་མཁན་དེས་བཟང་། དེ་ལ་ཡང་བསམ་བློ་ཡག་པོ་ཞིག་གཏང་དགོས། ཆོས་ལུགས་དེ་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་འགའ་ཞིག་གི་ཆོས་ལུགས་དེ་རང་དང་འཁོར་ཉུང་ངུ་ཙམ་ཞིག་མ་གཏོགས་གཞན་ཚང་མ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་བའི་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། འགའ་ཞིག་གིས་གོང་དུ་ཞུས་པ་ལྟར་འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་མ་གཏོགས་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་བའི་ལུགས་སྲོལ་ཞིག་ཀྱང་ཡོད། འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་དེ་ལ་མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབས་པ་དང་གནོད་པ་ལས་བསྐྱབས་པའི་ལུགས་ཀྱང་ཡོད། དེ་གསུམ་ལས་གང་ཞིག་འཐད་པ་དང་། རང་གི་ཡིད་ལ་གང་མཛའ་བ་ཡིན་བསམ་བློ་གཏང་དགོས། འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་སྲོལ་དེ་ནི་ལོ་རྒྱུས་རྙིང་པ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་མེད་ཅིང་ལུང་དང་མི་ལྡན་པར། རང་གིས་གསར་དུ་དཔྱད་པས་བཞག་པ་ལྟ་བུ་ཡང་ཡོད། དེར་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པར་རིགས་པ་རྣམ་དག་གིས་དཔྱད་པ་བརྒྱབ་ན། དཔྱད་མི་བཟོད་པར་མ་ཟད། མི་བདེན་པའི་རྐུབ་མང་པོ་འབུད་ཡོང་བ་ཡང་ཡོད། འགའ་ཞིག་གི་ལུགས་དེ་ནི་སྔོན་ལོ་སྟོང་ཕྲག་ཁྲི་ཕྲག་མང་པོའི་གོང་རོལ་ནས་ཁུངས་ལུང་ཡང་ཡོད་པ། དེ་ལ་དཔྱད་ན་དཔྱད་བཟོད་པའི་ལུགས་སྲོལ་ཡང་ཡོད་པས། དེ་ལ་ཡང་ཅི་དགའ་གང་དགའ་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་མོ་གཏང་དགོས། ཆོས་ལུགས་ཆེན་པོ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ལ་མ་ཞུགས་པའི་སྔོན་རོལ་དུ་རང་གིས་དཔྱད་པ་ཡག་པོ་ཞིག་བརྒྱབ་ནས་འཇུག་དགོས་མ་གཏོགས། ཅི་འབྱུང་གང་ཤར་དང་། སྟོབས་ཤུགས་ལ་གང་ཆེ། འཇོན་ཐང་ལ་གང་བཟང་བལྟས་ནས་ཞུགས་ན་དེ་ལ་ཕན་པ་ཡོད་པ་མིན། དཔེར་ན་བོད་ཀྱི་ཚིག་དཔེ་ལ་ཁྱི་ལྟོགས་དང་གློ་བ་འཕྲད་པ་ལྟ་བུ་ཟེར། ཁྱི་ལྟོགས་ཤིག་སེམས་ཅན་གྱི་ཁོག་པའི་ནང་གི་གློ་བ་དང་འཕྲད་ན་ཞིམ་མི་ཞིམ་ལྟ་ལོང་མེད་པར་ཐམས་ཅད་ཟ་བ་བཞིན། ཆོས་ལུགས་གང་དང་འཕྲད་ཀྱང་བསམ་བློ་མི་གཏང་བར་ཐད་ཀར་འཇུག་པ་དེ་ཤིན་ཏུ་བླུན་པོའི་ལུགས་སྲོལ་ཡིན། དེས་ན་ཁྱེད་རྣམ་པ་ཚང་མས་ཀྱང་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་དར་བའི་ཆོས་ལུགས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི། བླ་མ་གཞན་དང་གང་ཟག་གཞན་གྱི་ངག་རྒྱུན་ལས་ཞིབ་ཕྲའི་སྒོས་ཤེས་པར་གྱིས།^p175
ད་རེས་ཀྱི་སྐབས་སུ་བབས་པ་ནི། ང་རང་གི་དབང་དུ་བྱས་ན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་དང་དེའི་ཆོས་སྨྲ་བའི་གང་ཟག་ཅིག་ཡིན་པས། ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་སྟོན་པ་དང་བསྟན་པའི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་ཞུ་བ་ཡིན།^p177
ང་རང་གི་སྟོན་པ་དེ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཟེར་ན། མཁྱེན་པ་དང་བརྩེ་བ་དང་ནུས་པའི་ཡོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། སྤྱིར་ཤེས་བྱའི་ཆོས་མ་ལུས་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་འབྱུང་འགྱུར་གྱི་བྱ་བ་ཚང་མ་གསལ་བར་མཁྱེན་པ་ཡིན། རྒྱལ་བའི་བཀའ་ཆོས་ནང་དུ་ད་ལྟ་འུ་ཅག་གི་བྱ་བཞག་དང་ཕྱི་མའི་དུས་ཀྱི་བདེ་སྡུག་ཇི་ལྟར་འབྱུང་ཚུལ་སོགས་ནོར་འཁྲུལ་མེད་པར་རགས་རིམ་ཙམ་གསལ་བར་གསུངས་ཡོད། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་མ་ཟད་དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་གང་ཟག་རྣམས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཁྱད་པར་དུ་ང་ཚོ་བོད་ཡུལ་གྱི་ལུང་པ་ལ་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེ་དང་མི་ལ་རས་པ་ལྟ་བུའི་བླ་མ་མང་པོ་ཞིག་བྱོན་མྱོང་ཡོད། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་ཅི་ཞིག་གསུངས་ཡོད་ཅེ་ན། འཛམ་བུ་གླིང་འདིའི་ཕྱི་སྣོད་ཀྱི་འཕོ་འགྱུར་དང་། ནང་བཅུད་ཀྱི་བདེ་སྡུག་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡོད་པ་ཀུན་སེམས་ཅན་རང་གི་ལས་སྣང་ལ་བརྟེན་ནས་འབྱུང་བཞིན་ཡོད་པར་གསུངས་ཡོད། དེས་ན་སྔར་སངས་རྒྱས་དང་བླ་མ་དགེ་བའི་བཤེས་གཉེན་རྣམས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་གསུངས་པ་བཞིན། ད་ལྟ་འཛམ་བུ་གླིང་ཀུན་ཏུ་ཉུལ་ནས་སོང་ཡང་དན་དན་ཏིག་ཏིག་གིས་དེའི་སྟེང་དུ་ཁེལ་ཡོད།^p178
དེ་ཡང་རགས་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་ངོ་སྤྲོད་བྱས་ན། ཚན་རིག་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཛམ་བུ་གླིང་དུ་ལས་སྣང་འདྲ་མི་འདྲ་ཡོད་པ་དེ་ལ་དཔྱད་པ་ཐིག་པོ་ཡོང་གི་མེད། སངས་རྒྱས་དང་དེའི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་ཀྱིས་དེ་ཐམས་ཅད་ལས་དང་སེམས་ཀྱི་དབང་གིས་སྣང་བ་ཡིན་པར་འདོད། དཔེར་ན་མེ་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་ཡང་ལ་ལར་ཚ་བར་སྣང་ཡང་ལ་ལར་གྲང་བར་སྣང་། ལ་ལར་ཟས་སུ་སྣང་ཡང་ལ་ལར་གནས་ཁང་དུ་སྣང་། འཛམ་བུ་གླིང་གཅིག་དེ་ཡང་ལ་ལར་གྲུ་བཞི། ལ་ལར་ཟླུམ་པོ། ལ་ལར་ཉི་མས་ས་གཞི་བསྐོར་བ། ལ་ལར་ས་གཞིས་ཉི་མ་བསྐོར་བ་སོགས་ལས་སྣང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་པར་གསུངས་ཡོད། ད་ལྟ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ལས་སྣང་དེ་ལ་གཞལ་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་ཁོ་ན་ཚད་མ་བྱས་ནས་ཁས་བླངས་ན་ལེན་ཐུབ། གཞན་གང་གི་ལུགས་སྲོལ་བྱས་ཀྱང་ཁས་ལེན་ཐུབ་དཀའ་བ་ཡིན། སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བོད་ཀྱི་བླ་མ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་གནས་སྟངས། རྗེས་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར། མི་སྒེར་གྱི་བདེ་སྡུག་འབྱུང་ཚུལ་སོགས་གསལ་བར་བསྟན་ཡོད་པ་མ་ཟད། ད་ལྟ་བོད་ཀྱི་བླ་མ་མང་པོ་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་བྱོན། ཕྱི་རྒྱལ་རྣམས་སུ་ཆོས་ཚོགས་མང་པོ་བཙུགས་པ་འདི་ཡན་ཆོད་ཀྱང་གསལ་བར་གསུངས་ཡོད། དེ་ལྟར་གསུངས་པ་རྣམས་ད་ལྟ་ཐོག་ཏུ་མ་ཁེལ་བ་སྣ་གཅིག་ཀྱང་མེད། འདི་ཁོ་ན་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཡང་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་མཁྱེན་པ་དང་། དེའི་རྗེས་སུ་འཇུག་པའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱིས་མ་འོངས་པ་མཁྱེན་ཚུལ་དེ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་ཆོས་ལུགས་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཡོད་ཟེར་ན་ཧ་ཅང་གི་དཀའ་མོ་ཡིན་རྒྱུ་རེད་བསམ།^p179
བརྩེ་བ་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཡང་། རང་རེའི་སྟོན་པ་དེ་ནི་རང་བས་ཀྱང་གཞན་གཅེས་པར་བཟུང་ནས་གཞན་གྱི་དོན་དུ་རང་གི་རྒྱུ་རྫས་ལོངས་སྤྱོད་ལ་སོགས་པ་གཏོང་དགོས་ན་སེར་སྣ་ག་ལ་སྲིད། མ་ཟད་རང་གི་དབུ་དང་ཕྱག་དང་རྐང་པ་ལ་སོགས་པ་གཞན་ལ་གཏང་དགོས་ན་ཡང་དགའ་བ་བསྒོམས། དེ་ལྟར་ཚེ་རབས་སྔ་མ་རྣམས་སུ་ལན་གྲངས་སྟོང་ཕྲག་མང་པོའི་བར་དུ་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་སྦྱིན་པ་བྱས་པ་ཡིན། དེས་ན་ཐུགས་རྗེ་ཅན་གྱི་སྟོན་པ་དེས་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་ཀུན་ཏུ་རང་དོན་ལས་ཀྱང་གཞན་དོན་གཙོ་བོར་བསྒྲུབས། གཞན་སེམས་ཅན་ལ་ཕན་པ་འབའ་ཞིག་མ་གཏོགས་གནོད་པའི་ལས་སྣ་གཅིག་ཀྱང་མི་བྱེད་པ་ཡིན་ན། དེ་ནི་ཐམས་ཅད་དགའ་བའི་འོས་སུ་གྱུར་པ་ཞིག་ཡིན་མིན་བསམ་བློ་ཞིབ་ཏུ་གཏང་དགོས།^p180
ཁོང་གི་ནུས་མཐུ་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན་ཡང་། སེ་གོལ་གཅིག་གཏོགས་པའི་ཡུན་ལ་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཁོང་དང་ཁོང་གི་རྗེས་འཇུག་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་མཐའ་དབུས་མེད་པར་ཡོངས་སུ་ཉུལ་ཐུབ་པ་དང་། ཁོང་གི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་དགོས་པ་ཡོད་ན་ཡུང་འབྲུ་གཅིག་གི་ཁྱོན་དུ་འཛམ་བུ་གླིང་གི་གནས་དང་སེམས་ཅན་གྱི་བཀོད་པ་ཚང་མ་བསྡུ་ཐུབ་པ་ལ་སོགས་པའི་རྫུ་འཕྲུལ་ཡང་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡོད། ཁྱད་པར་དུ་ནུས་པའི་གཙོ་བོ་ནི་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཆོས་འཆད་པ་དེ་ཡིན། ཆོས་བཤད་པའི་ནང་དུ་ནད་ཞི་བ་དང་། ཚེ་རིང་བ། ལོངས་སྤྱོད་རྒྱས་པ། གཟུགས་བཟང་བ་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་ཀྱང་བསྟན་ཡོད། དེ་ཚང་མ་ལག་ལེན་བྱས་ན་ཐམས་ཅད་དུས་ཐོག་ཏུ་སྨིན་ཐུབ་པ་ད་ལྟ་མངོན་སུམ་ར་འཕྲོད་ཡོད།^p181
དེ་ལྟར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ལ་ཡོན་ཏན་གྱི་རྣམ་གྲངས་ཚད་མེད་པ་ཡོད་ཀྱང་།ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དགའ་སྤྲོ་བྱེད་ས་དེ་མཁྱེན་པ་དང་བརྩེ་བ་དང་ནུས་པའི་ཡོན་ཏན་གསུམ་ཡིན། གཞན་པའི་སྟོན་པ་སུ་དང་སུ་ཡིན་ཡང་ཁོང་རྣམ་པ་ལ་ཡོན་ཏན་ཡོད་དམ་མེད་ཀྱང་རུང་། དེས་འུ་ཅག་ལ་ཕན་གནོད་གང་ཡང་མི་བྱེད། རང་རེ་རྣམས་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཐབས་སུ་ཞིག་གིས་སྟེར་ནུས་ན་དེ་ནི་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་དགའ་སྤྲོ་བྱེད་ས་གཙོ་བོ་ཡིན།^p183
དེས་ན་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་ཕན་པའི་ཐབས་སྟོན་པར་བྱེད་པ་ལ་མཁྱེན་པ་སྟེ་ཤེས་རྒྱ་ཞིག་ཡོད་དགོས་མ་གཏོགས། ཤེས་རྒྱ་ཅི་ཡང་མེད་པའི་རང་བཞིན་གྱི་མི་གླེན་པ་ཞིག་གིས། འཛམ་བུ་གླིང་གི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་བདེ་འབྱུང་བར་བརྩོན་དགོས་ན་དེའི་ཐབས་མི་ཤེས་པས། ཐོག་མར་ཁོ་ལ་མཁྱེན་པ་ཞིག་ཡོད་དགོས། དེའི་ཕྱིར་ན་མཁྱེན་པའི་ཡོན་ཏན་སྔོན་དུ་བཤད་པ་ཡིན། དེ་ནས་ཁོ་ལ་མཁྱེན་པ་ཡོད་དུ་ཆུག་ཀྱང་གདུལ་བྱ་རྣམས་ལ་བསམ་ངན་སྦྱོར་རྩུབ་བྱས་ནས། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་མི་བདེ་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པ་ཞིག་ཡིན་ན། ཕན་པ་མེད་པར་མ་ཟད་དེ་བས་ཀྱང་སྐྲག་ས་སྡར་ས་ཞིག་ཡིན། ང་ཚོའི་སྟོན་པ་ནི་དེ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་མཁྱེན་པ་དང་ལྡན་པར་མ་ཟད་བརྩེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན་ལ། བརྩེ་བ་དེ་ཡང་། དཔེར་ན་བུ་གཅིག་པུའི་མ་ཡི་བརྩེ་བ་ལས་ཀྱང་བརྒྱ་འགྱུར་སྟོང་འགྱུར་དུ་ལྷག་པའི་ཐུགས་བརྩེ་བ་ཆེན་པོས་སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རིས་མེད་དུ་གཟིགས་ཡོད།^p184
ཁོང་ལ་མཁྱེན་པ་དང་བརྩེ་བ་ཡོད་དུ་ཟིན་ཀྱང་ནུས་པ་ཞིག་ཡོད་དགོས་མ་གཏོགས་ནུས་པ་མེད་ན་ཕན་པ་མེད་ཚུལ་ནི། དཔེར་ན་རྒན་མོ་མཁས་པ་ལག་པ་དང་རྐང་པ་མེད་པ་ཞིག་གི་བུ་དེ་ཆུས་ཁྱེར་ན། མོ་རང་གིས་དེ་སྒྲོལ་བའི་ཐབས་ཤེས་པ་ཡིན། ལག་པ་ཡོད་ན་ལག་པ་དང་ཐག་པ་ལ་སོགས་པས་དྲུད་ན་ཐར་རྒྱུ་རེད། མོ་རང་གི་བུ་ལ་བརྩེ་བ་ཡང་ཡོད་ཀྱང་། རང་ངོས་ནས་ལག་པ་དང་རྐང་པ་སོགས་མེད་ཅིང་ནུས་པ་མེད་པས་དོན་གང་ཡང་མི་འགྲུབ་པ་ཡིན། དེས་ན་མཁྱེན་བརྩེ་ནུས་པ་དང་ལྡན་པ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་རེད་མ་གཏོགས། གཞན་གང་ལ་ཡང་དེ་དང་ཆ་འདྲ་བ་ཙམ་ལས་ཡོད་པ་མིན།^p185
ང་ཚོའི་སྟོན་པ་དེ་འཛམ་བུ་གླིང་ལ་སོགས་པ་ཡུལ་ཀུན་ཏུ་བྱོན་པའི་སྟོན་པ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཤིག་ཡོད་ཟེར་ནས་ངས་ངག་ནས་བཤད་པ་རྐྱང་པ་ཙམ་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཚད་མ་རུ་འཛིན་མི་འོས་པ་ཡིན། དེ་ཡང་འཛམ་བུ་གླིང་ན་སྟོན་པ་མང་པོ་ཡོད་པས་ཁོང་རྣམས་ཀྱི་རྣམ་ཐར་ལ་ལྟོས། ཁོང་རྣམ་པས་གསུངས་ཡོད་པའི་ཡིག་ཆ་དེ་དག་ལ་ལྟོས་དང་། འཐད་ཕྱོགས་གང་ཡིན་དང་མི་འཐད་ཕྱོགས་གང་ཡིན་ཞིབ་ཏུ་རྟོགས་ཡོང་བ་མ་གཏོགས། རང་བཞིན་གྱི་མི་གཅིག་གིས་བཤད་པ་ལ་ངེས་པ་མེད། དེ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་ཡིན།^p186
དེའི་ཆོས་ཀྱི་ངོ་སྤྲོད་ནི། སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་ཀྱིས་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མ་གཉིས་ཆར་ཡོད་ཟེར། དཔེར་ན་ཚེ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པའི་སྒྲུབ་བྱེད་དེ་ཡང་རྟེའུ་དང་བེའུ་ལ་སོགས་པ་ལ་བསམ་བློ་ཐོང་དང་། སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་ནུ་མ་ནུ་ཤེས་པ་དང་མའི་རྗེས་སུ་སྙེག་ཤེས་པ། རང་གི་མ་ལ་དགའ་བོ་བྱེད་ཤེས་པ། གཞན་རྣམས་ལ་འབྲོ་ཤེས་པ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ཚེ་རབས་སྔ་མ་དེའི་གོམས་གཤིས་ཤིག་ཡོད་པས་ཡིན། དེའི་གོམས་གཤིས་སྔོན་དུ་མ་སོང་ན་སྐྱེས་མ་ཐག་ཏུ་དེ་དག་ཤེས་དོན་མེད་པས་ཚེ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པའི་རྟགས་ཡིན། ད་ལྟ་རང་རེ་རྣམས་ལ་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྣམ་གྲངས་མི་རེ་རེ་བཞིན་དུ་མི་འདྲ་བ་རེ་ཡོད་པ་དེ་ཡང་ཚེ་རབས་སྔ་མའི་ལས་ཀྱི་དབང་གིས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་ཡིན། ལས་དབང་གིས་དེ་ལྟར་གྲུབ་པ་མིན་པར་གང་ཟག་གཞན་ཞིག་གིས་མི་རེ་རེ་བཞིན་དུ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ། གནོད་པ་སྐྱེལ་དགོས་ན་དེ་ལྟ་བུ་འགྲུབ་ཐུབ་པ་རྩ་བ་ནས་མིན།^p188
ཚེ་སྔ་ཕྱི་དེ་མེད་ཟེར་མཁན་ཡོད་ལ་ཡོད་ཟེར་མཁན་ཡང་ཡོད་ཀྱང་། འདི་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་བཞིན་དུ་ཡུན་རིང་པོའི་བར་དཔྱད་པ་བརྒྱབ་ན་དངོས་གནས་ཚེ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་བསམ་པའི་ངེས་པ་འདྲོང་ཡོང་བ་ཡིན། རང་རེ་རྣམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་བསམ་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདེ་བ་བསྒྲུབས་ན་དགའ་དང་། མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་བདེ་བ་བསྒྲུབས་ན་དགའ་སྙམ་དུ་བསམ་བློ་ཞིག་ཐོང་། ད་འུ་ཅག་གིས་ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་ཚེ་འདི་སྣང་གི་ལས་དོན་དང་ཕྱི་མའི་ལས་དོན་ཡང་བསྒྲུབས་ན། གལ་ཏེ་མེད་དུ་ཟིན་ཀྱང་དེ་ལ་ནོར་འཁྲུལ་ཆེན་པོ་ཞིག་མེད་པ་ཡིན། ཚེ་ཕྱི་མ་མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ནས་འདི་སྣང་འབའ་ཞིག་བསྒྲུབས་ན། གཟོད་ཤི་བའི་ཚེ་གལ་ཏེ་ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་ན་ནོར་ན་ནོར་ཚབས་ཆེ་བ། རང་གིས་རང་ལ་མགོ་སྐོར་ཆེན་པོ། དམྱལ་བའི་སྡུག་བསྔལ་རེ་རེ་ཡང་བཟོད་པར་དཀའ་བ་དང་། ཚེ་ཚད་ཀྱང་གྲངས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན་པས། ཅི་དགའ་དེ་ལ་ཡང་བསམ་བློ་ཞིག་ཐོང་། དེས་ན་ང་ཚོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་རྗེས་འཇུག་གཙང་མ་ཞིག་ཡིན་ན། ཚེ་སྔ་ཕྱི་ཡོད་པ་དེ་ལ་ཡིད་ཆེས་པའི་ལུང་དང་རིགས་པ་མང་པོ་ཡོད་ཅིང་དེ་ལ་མང་པོ་ཞིག་བསླབ་ཀྱང་མི་དགོས། ཁོ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཡོད་པས་འཇིག་རྟེན་གྱི་ལྷ་དང་བཅས་པ་བྱོན་ཏེ་ཚེ་སྔ་ཕྱི་མེད་ཅེས་བཤད་ཀྱང་དེའི་བསམ་པ་ལྡོག་མི་ཐུབ། གཞན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་དངོས་སུ་མིན་ཞིང་སངས་རྒྱས་པའི་ལམ་ལ་ཡིད་དེ་ཙམ་མི་ཆེས་པར་ཚེ་སྔ་མ་དེ་ཨེ་ཡོད་བསམ་པ་མ་གཏོགས། ཚེ་ཕྱི་མ་དེ་མེད་ངེས་ཅན་རེད་བསམ་པ་ཤེས་བྱེད་ཀྱི་རིགས་པ་ཞིག་གཏན་ནས་ཡོད་དོན་མེད་ཀྱང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་དམ་མེད་བསམ་མཁན་མང་པོ་ཡོད། དེ་ཡིན་ན་ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་གི་སྟེང་ནས་བསྒྲུབས་ན་དགའ་ངེས་ཡིན། ང་ཚོ་བོད་པའི་ཚིག་དཔེ་ལ། ཡོབ་ཁ་ཡ་ཆད་ཀྱང་ཁ་ཡ་མི་ཆད་ཟེར་བ་ལྟར་ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་དེ་ལ་གོལ་ས་ནོར་ས་ཞིག་མེད། མེད་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན་རང་མགོ་རང་གིས་བསྐོར་ནས་ངན་པ་ཞིག་འོང་ངེས་ཅན་ཡིན། དེས་ན་ཚང་མས་ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་པར་འདོད་པའི་ལས་ལ་བརྩོན་རྒྱུ་དེ་ལེགས་ཤོས་རེད་བསམ།^p189
ཚེ་ཕྱི་མ་ཡོད་པ་གཞིར་བཞག་གི་སྟེང་ནས། སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་སྲོལ་དེ་ལ་ཚེ་འདི་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ནམ་ཚེ་ཕྱི་མ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་སྒྲུབ་པ་ཡིན་ཟེར་ན། ཚེ་ཕྱི་མའི་བྱ་བ་དེ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་པ་ཡིན། དེ་བསྒྲུབ་དགོས་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་རེད་ཟེར་ན། ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་འགྲུབ་ཀྱང་ཡུན་ཐུང་ཐུང་རེད། སྦྱོར་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་བསྒྲུབས་ཀྱང་ཡུན་ཐུང་ཐུང་རེད། ད་རེས་ངེད་ཅག་རྣམས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་དུ་འགྱུར་ཐུབ་ཏུ་ཆུག་ཀྱང་། དེས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་རྒྱལ་ས་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པ་ལ་ལོ་བཅུ་ཕྲག་གཅིག་དང་གཉིས་ཙམ་མེད་ན་ལས་དབང་ཇི་ལྟར་ཆེ་ཡང་འགྲུབ་མི་ཐུབ། དེ་ནས་འཛམ་བུ་གླིང་གི་བདེ་སྐྱིད་ལ་ལོངས་སྤྱད་ནས་ལོ་བཅུ་ཉི་ཤུ་ཙམ་ལས་མེད་པས་བདེ་བ་ཐོབ་ན་ཡང་ཡུན་ཐུང་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་མྱོང་ཡང་ཡུན་ཐུང་ཐུང་ཡིན་ཏེ། ད་སྐབས་འདིར་ཡོད་པ་ཚང་མ་ལོ་ཉི་ཤུ་སུམ་ཅུ་ལ་བརྒལ་ཟིན་པས་ད་ནས་ལོ་ལྔ་བཅུ་དྲུག་ཅུ་ཕན་ལ་འདུག་མཁན་དཀོན་མོ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་ན་ཚེ་འདིའི་བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡིན་ཡང་ཡུན་ཐུང་ཡིན་པས་དེ་གཙོ་བོ་བྱས་ནས་སྒྲུབ་པ་མིན། ཚེ་ཕྱི་མའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བདེ་བ་ནི་ཡུན་རིང་པོ་དང་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་ལ་དཔེར་མཚོན་ན། དམྱལ་བའི་གནས་སུ་སྐྱེས་ན་ལྕགས་སྲེག་གི་ས་གཞིའི་སྟེང་དུ་ལུས་པོ་བསྒྱེལ་ནས་མདའ་དང་མདུང་། སོག་ལེ་ལ་སོགས་པས་དྲས་ཏེ་སྟོད་བཅད་ཚར་བའི་གནས་སྐབས་ན་སྨད་ཚུར་སོས། ཁོག་སྨད་བཅད་པའི་གནས་སྐབས་ན་ཁོག་སྟོད་སོས། དེ་འདྲ་ལོ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་བར་དུ་སྡུག་བསྔལ་དེ་མྱོང་ན་ཡང་ཟད་མཐའ་མེད། བདེ་བ་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་སྐྱེས་ན་བདེ་སྐྱིད་ལོངས་སྤྱོད་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མི་ལོ་འབུམ་ཕྲག་མང་པོའི་བར་དུ་མྱོང་ནའང་ད་དུང་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཉི་མ་གཅིག་གི་དུས་ཚོད་ཀྱང་བརྒལ་ཡོད་པ་མིན་ལ། བདེ་སྐྱིད་དེ་ཡང་འཛམ་བུ་གླིང་གི་བདེ་བ་གང་གིས་ཀྱང་མཚོན་དུ་མེད་པའི་བདེ་བ་ཡོད། གལ་ཏེ་ཚེ་ཕྱི་མ་རྒྱང་རིང་དུ་འཕངས་ནས་ཚེ་འདི་བསྒྲུབས་པ་དེ་དཔེ་ཅི་འདྲ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། ཉི་མ་གཅིག་ཁོ་ན་ལ་ཟ་རྒྱུ་འཐུང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་བདེ་བ་འབྱུང་བ་ལ་བརྩོན་པ་དང་། མི་ཚེ་གང་པོར་ཟ་རྒྱུ་འཐུང་རྒྱུ་ཡོད་ཅིང་བདེ་བ་མྱོང་བ་ལ་བརྩོན་པ་གཉིས་ལས་སྔ་མ་དེ་འདམ་ག་བྱེད་མཁན་གཅིག་ཀྱང་མེད། ཉི་མ་གཅིག་པོ་ལ་བདེ་སྡུག་ཅི་བྱུང་ཡང་ཡུན་ཐུང་ཐུང་ཡིན། མི་ཚེ་གང་པོ་དེ་ཡུན་རིང་པོ་ཡིན་པས་དེའི་བདེ་ཐབས་ལ་བརྩོན་དགོས་པ་བཞིན་དུ། ཚེ་འདི་ཡུན་ཐུང་ཐུང་དང་ཕྱི་མ་ཡུན་རིང་པོ་ཡིན། ཕྱི་མའི་བདེ་ཐབས་ལ་མི་བརྩོན་པ་དེ་གླེན་པ་ལས་ཀྱང་གླེན་པ་སྟེ། དེ་ལ་ང་ཚོ་བོད་པས་ཡ་སོ་ཅན་གྱི་བ་ལང་ཟེར།^p190
ཚེ་ཕྱི་མ་གཙོ་བོར་བྱས་ནས་བསྒྲུབས་ན་ཚེ་འདི་ལ་ཡང་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕན་པ་ལྷག་པོ་ཞིག་འབྱུང་བ་སྟེ། ཚེ་རིང་བ་དང་། ནད་མེད་པ། ལོངས་སྤྱོད་ཆེ་བ། གཟུགས་བཟང་བ་ལ་སོགས་པ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་འོང་། དཔེར་ན་ཤིང་ལ་མེ་བུས་ན་སོལ་བ་རང་ཤུགས་ཀྱིས་འབྱུང་བ་བཞིན་ཡིན། འུ་ཅག་ད་ལྟའི་ཁྱིམ་གང་པོ་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཕྱི་མ་གཙོ་བོར་མ་བསྒྲུབས་ན་རྒས་ཀྱིན་རྒས་ཀྱིན་སེམས་པ་ཇེ་སྡུག་དང་ལུས་པོ་ཇེ་རྒུད་ཡིན། ད་འཇིག་རྟེན་མི་ཡུལ་ནས་འགྲོ་རན་པ་ཡིན་བསམས་ནས་སེམས་ཀྱང་སྡུག་ཡོང་། ཕྱི་མའི་ཆོས་རྒྱ་ཆེན་པོ་འགྲུབ་ན་ཇེ་དགའ་ཇེ་སྐྱིད་ཡིན། དེ་ཡང་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་སྒྲུབ་པའི་བླ་མ་རྣམས་ནི། ལུང་རྣམ་འབྱེད་ལས། ཚེ་ཟད་པ་ལ་དགའ་འགྱུར་ཏེ། །དཔེར་ན་ནད་དང་བྲལ་བ་བཞིན། །ཞེས་ཚེ་ཟད་ཀྱིན་ཟད་ཀྱིན་ནད་མེད་པ་དང་འདྲ་བར་བདེ་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་འབྱུང་བ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་ན་ཕར་ལྟོས་དང་ཆོས་མི་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ནི་མང་པོ་ཞིག་རྒས་ཀྱིན་རྒས་ཀྱིན་འཛུམ་རྒྱུ་མེད་པར་ངོ་ནག་ལོང་ལོང་དུ་གྱུར་ནས་ཡོད། ང་ཚོ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་པ་རྣམ་དག་རྣམས། ང་འདྲ་བའི་སྙིང་ནད་གློ་བུར་བ་ཡོད་མཁན་ཡིན་ན་མ་གཏོགས། ངམ་ཇེ་དཀར་དང་། སྣང་བ་ཇེ་སྤྲོ། སེམས་ཇེ་སྐྱིད་འབྱུང་བ་དེ་ཚེ་འདིའི་ཕན་པ་ཡིན། ཁྱེད་རྣམ་པས་དེ་ལ་ཚད་ཤིང་བཞག་ནས་ལྟོས་དང་། དཔེར་ན་རྒྱ་སྤྲུལ་རིན་པོ་ཆེ་ལྟ་བུ་ཡིན་ན་ཁོང་ལོ་མཐོ་བཞིན་མཐོ་བཞིན་སྣང་བ་སྤྲོ་ཡོང་བ་རེད། ཁོང་དང་ན་ཟླའི་སྡིག་པ་སྤྱོད་མཁན་གྱི་མི་ཕལ་བ་ཞིག་ལ་དཔེ་ལོངས་དང་ཁོ་ཇེ་སྡུག་ཇེ་སྡུག་ཡིན། དེས་ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་ངོ་སྤྲོད་ལེགས་པོ་ཞིག་ཡོང་རྒྱུ་ཡིན། ང་བདེན་དང་མི་བདེན་ཁྱེད་རྣམ་པས་ད་སྐབས་ཁོང་གི་ངོ་ལ་ལྟོས་དང་ཁོང་དགོད་ཀྱིན་ཡོད། གཞན་ཆོས་མི་སྒྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱི་ངོ་ལ་ལྟོས་དང་སྡུག་ལོང་ངེ་ཡོད། ༼དགོད་སྒྲ་དང་ཐལ་སྒྲ།༽^p191
ནང་པ་སངས་རྒྱས་པས་ཚེ་འདི་དང་ཕྱི་མའི་དོན་བྱེད་པ་ལ་ཐབས་ཅི་ལྟ་བུ་ཞིག་གིས་སྒྲུབ་བསམས་ན། ཕྱི་མ་བདེ་བའི་ཐབས་དེ་ཡང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་བཟང་ཁོ་ན་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གཞན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན། འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་དེ་ཡང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་སྒྲུབ་པ་རེད་མ་གཏོགས། སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལུགས་འདི་ནི་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་ལ་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ། མི་དགའ་བ་ཐམས་ཅད་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་བའི་ལུགས་སྲོལ་དེ་ཡང་མ་ཡིན། ཕྱོགས་རིས་མེད་པའི་ཕན་པ་བསྒྲུབ་པ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་མཚོན་ན། རང་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་མཁན་དེ་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབས། རང་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་མཁན་དེ་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་རྒྱུ་དེ་འདྲ་ཡང་མ་ཡིན། ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ལས་ཀྱང་གནོད་པ་སྐྱེལ་བ་དེ་གཅེས་པར་བཟུང་ནས་གཙོ་བོ་གཞན་དོན་སྒྲུབ་པ་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱིས་ཕན་པ་བསྒྲུབ་ཡུལ་དེ་ཡང་མཐོན་པོ་གྲགས་ཅན་རྒྱལ་རིགས་བྲམ་ཟེའི་རིགས་ལྟ་བུ་ལ་ཕན་པ་བསྒྲུབས། གཞན་གདོལ་བ་དང་དམངས་རིགས་ལྟ་བུ་ལ་ཕན་མི་བསྒྲུབ་པ་ཡང་མ་ཡིན་པར། མཐོ་བ་ལས་ཀྱང་དམའ་བ་ལ་བརྩེ་སེམས་ལྷག་པར་བཟུང་ནས་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་ཡིན། འགྲོ་བ་མིའི་རིགས་ལ་ཕན་པ་སྒྲུབ་པ་དང་སེམས་ཅན་གཞན་ལ་གནོད་པ་སྐྱེལ་བ་ལྟ་བུ་ཡང་མིན། སེམས་ཅན་གཞན་ལ་ཡང་དཔེར་ན་ལུས་ལ་ན་ཚ་དང་སེམས་ལ་སྡུག་བསྔལ་འདྲ་འདྲར་ཡོད་རྒྱུ་དེ། ད་ལྟ་མི་ཡུལ་ན་ཡོད་པའི་དུད་འགྲོ་རྟ་དང་བ་ལང་ལ་སོགས་པར་བརྟེན་ནའང་དཔག་ཤེས་པ་ཡིན། དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་བདེ་བ་འདོད་པ་དང་སྡུག་བསྔལ་མི་འདོད་པ་ལ་འདྲ་འདྲ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་ན་དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ཕན་བདེ་སྒྲུབ་པའི་ཐབས་ལ་རྨོངས་པ་ཡིན་པས། མི་ལས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཕལ་བ་རྣམས་སྙིང་བརྩེ་བས་རྗེས་སུ་བཟུང་ནས་ཕན་པ་བསྒྲུབ་དགོས་པ་ཡིན།^p192
ང་ཚོའི་ལུགས་ཀྱི་བླ་མ་བཟང་ངན་ཟེར་རྒྱུ་དེ་ཡང་གཞན་ལ་ཕན་སེམས་ཅན་དང་། གཞན་ལ་ཕན་པའི་སྤྱོད་པ་བྱེད་མཁན་དེ་བླ་མ་བཟང་པོ་དང་། དེ་ལྟ་བུ་སྤྱོད་མི་ཐུབ་པ་དེ་བླ་མ་དམན་པ་ཡིན། རང་གཞན་གཉིས་ཀ་ལ་ཕན་པ་འབྲིང་ཙམ་བྱེད་པ་དེ་བླ་མ་འབྲིང་པོ་ཡིན། མདོར་ན་བླ་མ་བཟང་ངན་གྱི་ཚད་ཀྱང་འཚེ་མེད་ཞི་བའི་ལམ་དེ་སུ་ཞིག་གིས་ལག་བསྟར་ཡང་དག་པ་ཐུབ་ན་དེ་བླ་མ་བཟང་པོའི་ཚད་དུ་འཇོག་པ་ཡིན། ང་ཚོ་བོད་ན་ཡོད་པའི་བླ་མ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན། བོད་རང་གི་ས་ཆ་ནས་འགྲོ་དོན་བསྒྲུབ་རྒྱུ་དེ་ནི་འགྲོ་དོན་ཆུང་ཆུང་ཡིན། ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་པ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་ཡོང་ནས་འགྲོ་དོན་མཛད་རྒྱུ་དེ་ཧ་ཅང་གི་འགྲོ་དོན་བཟང་པོ་ཡིན། དེ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་རེད་ཟེར་ན། ང་ཚོའི་ཡུལ་གྲུ་ནས་མི་ཚང་མ་དགེ་བ་ལ་དགའ་བ་དང་ཐམས་ཅད་འཁོར་དུ་བསྡུ་དགོས་ཀྱང་དཀའ་ངལ་མེད། ཚང་མ་ལ་ཆོས་བཤད་ན་གོ་བརྡ་འཕྲོད་སླ་མོ་ཡིན། དེ་ལ་དཀའ་ངལ་ཆུང་ངུ་ལས་མེད་པས་ན་འགྲོ་དོན་ཡང་ཆུང་ངུ་ཟེར། ཕྱི་ཕྱོགས་ཀྱི་ལུང་པའི་ཆོས་མི་དར་བའི་ས་ལ་སོང་ནས་མི་མང་པོར་ཆོས་བཤད་དགོས་ན། དང་པོ་འཁོར་དུ་འདུ་ཐབས་དཀའ། འཁོར་དུ་འདུས་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་གོ་བརྡ་མི་འཕྲོད། ཆོས་ཀྱི་གོ་བརྡ་འཕྲོད་ཀྱང་ཐམས་ཅད་ལམ་ཡང་དག་པ་ལ་འཇོག་དཀའ་བས། ཕྱི་ཕྱོགས་ན་བཞུགས་པའི་བླ་མ་ཁོང་རྣམ་པའི་འགྲོ་དོན་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་རེད། ང་ཚོ་ནི་བོད་ཡུལ་ཆོས་ཀྱི་ས་ཆ་ནས་ཡིན། དེར་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་བསྒྲུབས། ཆོས་བཤད་པ་དེ་འགྲོ་དོན་ཐ་མ་ལ་བརྩི་བ་ཡིན།^p193
དེའི་ཕྱིར་ན་གཞན་དོན་དེ་ཡང་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། དཀའ་ལས་ཆེན་པོ་ཞིག་གིས་བསྒྲུབས་ན་གཞན་དོན་བཟང་པོ་ལ་འཇོག་རྒྱུ་ཡིན། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ཆོས་སྒོར་ཞུགས་ཟིན་པ་ཐམས་ཅད་སྟོན་པ་དང་བསྟན་པ་ལ་ཡིད་ཆེས་སྐྱེད་པའི་ཆེད་དུ་དང་། ད་སྔོན་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་གྲལ་དུ་ཞུགས་མ་ཚར་བ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་། ད་རེས་ངས་ཚིག་ཁ་ཤས་བཤད་པ་དེ་དཔྱད་གཞིར་བྱས་ཏེ་ཞིབ་ཕྲ་བྱས་ནས་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱང་རིམ་གྱིས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཆེད་དུ་ངས་གཏམ་བཤད་བགྱིས་པ་ཡིན། སྟོན་པ་དང་བསྟན་པའི་ཡོན་ཏན་དེ་ནི་མཁས་པ་ཞིག་གིས་བཤད་ན་ཟད་པ་ག་ལ་ཡོད། དཔེར་ན་གང་ཟག་ང་འདྲ་བ་ཐ་ཆད་པ་ཞིག་གིས་བཤད་ནའང་ཟླ་བ་ཁ་ཤས་ལ་ཟད་མི་ཐུབ་ཀྱང་གཏམ་འཕྲོ་བྱས་ནས་བཞག་པ་ཡིན།^p194
སྐྱབས་འགྲོའི་སྡོམ་པ།^p195
དེ་ནས་དཀོན་མཆོག་གསུམ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན་ཞེ་ན། སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་གཞན་གང་ཡང་མེད་སྙམ་པ་དེ་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན། ཆོས་དེ་ནི་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་དང་འགལ་བའི་ཆོས་དེ་ཉམས་སུ་མི་ལེན་སྙམ་པ་དེ་ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན། རང་གི་ལམ་ཡང་དག་པ་སྒྲུབ་པར་བྱེད་པའི་གྲོགས་དེ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་སངས་རྒྱས་ལ་ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་སྐུར་བ་འདེབས་པ་ཐམས་ཅད་དང་འགྲོགས་པར་མི་བྱ་སྙམ་པ་དེ་དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན། ཁྱད་པར་དུ་དཀོན་མཆོག་གསུམ་པོ་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་ནི་རྩ་བའི་བླ་མ་ཡིན། རྩ་བའི་བླ་མ་དེ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ། རྩ་བའི་བླ་མའི་གསུང་ལ་ཉན། རྩ་བའི་བླ་མའི་ཐུགས་བརྒྱུད་དེ་རང་གི་རྒྱུད་ལ་བསླབ་སྙམ་པ་དེ་ནི་བླ་མ་ལ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ཡིན། དེ་ལྟ་བུའི་དམིགས་འདུན་དང་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་འདིའི་རྗེས་ཟློས་གྱིས།^p197
བླ་མ་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་མཆིའོ། །༼ལན་གསུམ་གསུངས་ནས་སྐྱབས་འགྲོའི་སྡོམ་པ་གནང་འདུག༽^p198
དེས་སྐྱབས་འགྲོའི་སྡོམ་པ་ཐོབ་པ་ཡིན། ད་ནས་བཟུང་སྟེ་ཁྱེད་ཅག་རྣམས་ཀྱི་མིང་ལ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པ་ཞེས་མིང་གནས་གྱུར་ཏེ་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་པ་ཡིན། ད་ཕྱིན་ཆད་ཆོས་གང་དང་གང་བསྒྲུབ་དགོས་ན་ཡང་སྔར་དང་མི་འདྲ་བའི་ཕན་ཡོན་རྒྱ་ཆེན་པོ་དང་ནུས་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་ཡིན། ཁྱེད་རྣམ་པའི་སྐྱབས་འགྲོའི་སྡོམ་པ་དེ་ཉམས་པར་མ་གྱུར་ན། ཚེ་འདིར་ཚེ་རིང་བ་དང་། ནད་མེད་པ། འདྲེ་བགེགས་འབྱུང་པོ་ལ་སོགས་པས་གནོད་པའི་འཚེ་བ་ཐམས་ཅད་རྩ་བ་ནས་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་། ཚེ་ཕྱི་མ་ཡང་ངན་སོང་ལ་སོགས་པའི་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་མི་དགོས། ད་ནས་བཟུང་སྟེ་སྐྱེ་བ་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་མིའི་ལུས་སུ་སྐྱེས་ནའང་རིགས་མཐོ་བ་དང་། གཟུགས་བཟང་བ། ལོངས་སྤྱོད་དང་ལྡན་པ། སྙན་གྲགས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཅན་དང་། བདེ་བ་ཅན་ལ་སོགས་པའི་དག་པའི་ཞིང་ཁམས་སུའང་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། མཐར་ཐུག་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཐུགས་རྒྱུད་ན་ཡོན་ཏན་ཇི་སྙེད་ཅིག་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཁྱེད་ཅག་གི་རྒྱུད་ལ་ཡོངས་སུ་སྐྱེ་བར་འགྱུར་བ་ཡིན། དེ་ནི་སྐྱབས་སུ་སོང་བའི་ཕན་ཡོན་ཡིན།^p199
སྐྱབས་འགྲོ་འདི་ལ་བསླབ་བྱ་ཞིག་ཡོད་པ་ཡིན། ཁྱེད་ཅག་རྣམས་སངས་རྒྱས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཟིན་པས་དུས་རྒྱུན་དུ་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་འདེབས་རྒྱུ་དེ་སྐྱུར་མི་ཉན། ཆོས་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་སེམས་ཅན་མཆོག་དམན་རབ་འབྲིང་ལ་བསམ་པ་ངན་པ་དང་སྦྱོར་བ་ལོག་པ་རྩ་བ་ནས་འཆང་མི་ཉན། དགེ་འདུན་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཟིན་པ་ཡིན་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རྗེས་འཇུག་རྣམས་དང་མཐུན་པར་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ལམ་ལ་བསླབ་དགོས། ཁྱད་པར་དུ་བླ་མ་ལ་སྐྱབས་སུ་སོང་ཟིན་པ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་བླ་མ་ལ་གུས་པས་བཀུར་བ་དང་། བླ་མའི་གསུང་ལ་ཉན་པ་དང་། བླ་མའི་ཐུགས་ལ་ལོག་པར་མི་སྒྲུབ་པའི་བྱ་བ་ལ་རྟག་ཏུ་བརྩོན་དགོས།^p200
ཁྱེད་རྣམས་ལ་ད་ནས་བྱང་ཆུབ་སྙིང་པོ་མ་ཐོབ་ཀྱི་བར་དུས་རྒྱུན་དུ་ལས་འགན་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཕན་པ་དང་བདེ་བའི་ཐབས་འབའ་ཞིག་ལ་དུས་རྟག་ཏུ་བརྩོན་རྒྱུ་དེ་ལས་འགན་གཅིག་ཡིན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དེ་མེད་ན་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ལ་ཕན་པ་དང་བདེ་བ་འབྱུང་བའི་ཐབས་མེད་པས། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་བྱ་བ་འདི་ལ་བརྩོན་དགོས་པ་དེ་ལས་འགན་གཉིས་པ་ཡིན། དཔེར་ན་ཆོས་ཚོགས་ལྟ་བུ་གཅིག་ལ་མཚོན་ནའང་། སྔར་མེད་པའི་ས་ཕྱོགས་སུ་ཆོས་ཚོགས་གསར་བ་བཙུགས། སྔར་ཡོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་དར་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བའི་ཐབས་ལ་བརྩོན་པར་བྱ་དགོས། ད་སྐབས་ཁྱེད་རྣམ་པ་ལ་སངས་རྒྱས་དང་ཆོས་དང་དགེ་འདུན་གྱི་མཚན་ནས་དྲངས་པའི་མིང་བཏགས་ཡོད་པས། དུས་རྒྱུན་དུ་མིང་དེ་མ་བརྗེད། དཀོན་མཆོག་གསུམ་ཡང་མ་བརྗེད། ༼དགོད་སྒྲ།༽^p201
ཁྲིད་ཡིག་སངས་རྒྱས་ལག་སྟེར་གྱི་བསྡུས་དོན།^p202
ཕྱི་ཟླ་༧པའི་ཚེས་༦ཉིན་གྱི་སྔ་དྲོར། ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་ཆོས་ཚོགས་ཀྱི་བདག་གཉེར་བ་རྣམས་ལ་མཇལ་ཁ་དང་གསུང་བཤད་གནང་རྗེས། རྡོ་རྗེ་ཆོས་སྲུང་དམག་དཔུང་གི་སློབ་མ་རྣམས་ཀྱིས་དམག་གོས་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ་བླ་མ་མཇལ་ཞིང་། དུས་འཁོར་གྱི་རྒྱལ་གླུ་བླངས། ཤམྦྷ་ལའི་དྲག་པོའི་སྤྱོད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བདུད་དགྲ་བར་ཆད་བཏུལ་བའི་རྟེན་འབྲེལ་ཡང་བསྒྲིགས།^p203
ཕྱི་དྲོར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་ཀྱི་ཁྲིད་ཡིག་སངས་རྒྱས་ལག་སྟེར་གྱི་ལུང་གནང་རྗེས་བསྡུས་དོན་ཞིག་གསུངས།^p205
སྤྱིར་ཁྲིད་ཡིག་འདི་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་རྒྱུད་ལུང་མན་ངག་གི་སྙིང་བཅུད་གཅིག་ཏུ་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་ཀུན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་མང་དུ་མཆིས་ཀྱང་། ད་ལན་དེ་ལས་ཀྱང་ཚིག་ཉུང་ལ་དོན་འདུས་ཤིང་། མན་ངག་གི་ཟབ་ཁྱད་དང་བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཚན་ཁ་ཆེ་བའི་སྙིང་བཅུད་ལྟར་གྱུར་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཚིག་འདི་ནི་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་རྩོལ་མེད་རིག་ཀློང་ནས་བརྡོལ་བ་ཡིན་པས། གཞན་གྱིས་ལོ་མང་པོའི་བར་དུ་སྡུག་བཙུར་བྱས་ཀྱང་རྩོམ་པར་མི་ནུས་པ་ཞིག་ཡིན་པ་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བལྟས་པ་ཙམ་གྱིས་ཤེས་སོ། །^p206
སྐབས་དེར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱི་ཞལ་ནས་འདི་ལྟར་གསུང་།^p207
སྤྱིར་ཁྲིད་ཡིག་འདི་ནི་སྒོམ་རིམ་འབའ་ཞིག་ཡིན་པས། མཐའ་གཅིག་ཏུ་བོད་སྐད་ཀྱི་སྟེང་ཡིན་དགོས་པའི་ངེས་པ་མེད་པར། དབྱིན་སྐད་ཀྱི་སྟེང་ནས་དོན་གསལ་བོར་རྟོགས་པར་བྱས་ནས་བསྒོམ་ན། བོད་སྐད་ཟུར་དུ་མ་སྦྱར་ནའང་འགྲིག^p209
དེ་ཡང་འདོན་ཆོག་དང་སྨོན་ལམ་གྱི་སྐོར་ནི། མཛད་པ་པོས་སྐད་རིགས་གང་གི་ཐོག་ནས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཡོད་ན་དེ་ཁོ་ན་ལྟར་འདོན་དགོས་པ་ཡིན། དེས་ན། འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་འདི་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན། བོད་སྐད་ཀྱི་སྟེང་ནས་བརྩམས་པའི་ཆོས་ཡིན་ཞིང་། བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཚུལ་ཡང་བོད་སྐད་ལ་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཡོད་པས། གཙོ་བོ་བོད་སྐད་ཀྱི་སྟེང་ནས་ཀློག་དགོས། འདིའི་རིགས་ཚང་མའང་བདེན་ཚིག་གྲུབ་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ན། དབྱིན་སྐད་དང་ལེགས་སྦྱར་གྱི་སྐད་ལ་སོགས་པ་གང་གི་སྟེང་ནས་བཏོན་ནའང་འགྲིག་རྒྱུ་རེད། དཔེར་ན་སངས་རྒྱས་ཀྱི་བཀའ་དང་རྒྱ་གར་འཕགས་པའི་ཡུལ་གྱི་མཁས་པ་རྣམས་ཀྱི་བསྟན་བཅོས་རྣམས་ལེགས་སྦྱར་སཾ་སྐྲྀ་ཏའི་སྐད་དུ་གསུངས་ཡོད་ཀྱང་། རྗེས་སུ་བོད་སྐད་དུ་སྒྱུར་བའི་སྐབས་སུ། བེེ་རོ་ཙ་ན་ལ་སོགས་པ་བདེན་ཚིག་གྲུབ་པ་རྣམས་ཀྱིས་འདོན་ཆོག་ཕལ་ཆེར་བོད་སྐད་ཀྱི་སྟེང་དུའང་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཡོད་པས། དེ་ལྟར་བདེན་ཚིག་གྲུབ་པས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་ཡོད་ན་གང་ལྟར་བྱས་ཀྱང་འགལ་བ་ཡོད་པ་མིན།^p210
བདེན་ཚིག་གྲུབ་པ་དེ་ནམ་ཞིག་ལ་འབྱུང་ཞེ་ན། དབང་རྣོན་ལ་སྦྱོར་ལམ་དང་། དབང་པོ་འབྲིང་ལ་ས་དང་པོ། དབང་པོ་ཐ་མ་ཡིན་ཡང་ས་བརྒྱད་པའི་གནས་སྐབས་སུ་བདེན་ཚིག་གྲུབ་ངེས་ཅན་ཡིན།^p211
བདེན་ཚིག་གྲུབ་པའི་ཚད་ནི། དཔེར་ན་གྲོང་ཁྱེར་མེས་ཚིག་པའི་ཚེ། བདེན་ཚིག་གྲུབ་པའི་གང་ཟག་གིས་མེ་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་མེ་ཞི་བར་འགྱུར་བ་དང་། མི་སུ་ཞིག་ལ་ནད་ཆེན་པོས་བཏབ་ཚེ། དགོས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་ལྡན་ན་ནད་ཞི་བར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་བརྗོད་མ་ཐག་ཏུ་ནད་ཞི་བར་འགྱུར་བ་ལྟ་བུ་ཞིག་ཡིན། འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་འདི་ཉིད་མགོན་པོ་འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཚིག་ཡིན་པར་རློམ་པ་ཡིན་ལ། ཕུར་བ་མགུལ་ཁུག་མ་སོགས་འདོན་ཆོག་རྣམས་ནི་ཨོ་རྒྱན་རིན་པོ་ཆེས་བྱིན་གྱིས་བརླབས་པའི་ཚིག་ཡིན་པར་རློམ་པ་ཡིན། དེས་ན་དེ་ལྟར་དུ་བཀླགས་ན་ཧ་ཅང་བཟང་པོ་རེད།^p212
ཁྲིད་ཡིག་སངས་རྒྱས་ལག་སྟེར་གྱི་བརྗོད་དོན།^p213
དེ་ལ་ཁྲིད་ཡིག་སངས་རྒྱས་ལག་སྟེར་གྱི་ནང་དུ་ཅི་ཞིག་བཤད་ཡོད་ཅེ་ན། ལས་དང་པོ་པ་འཇུག་པའི་སྔོན་འགྲོ་ནས་བཟུང་སྟེ་ལམ་མཐར་ཕྱིན་པའི་བར་གྱི་ལམ་གནད་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཆ་ཚང་བར་བསྟན་ཡོད་ཅིང་། ལམ་ལ་འཇུག་པའི་ཐོག་མར་བློ་ལྡོག་རྣམ་བཞི་བསྒོམ་རྒྱུ་འདི་ཅི་ནས་ཀྱང་གལ་ཆེ་བ་ཡིན།^p214
དེ་ལྟར་དང་པོ་ཐུན་མོང་ཕྱིའི་སྔོན་འགྲོ་ལ། དལ་འབྱོར་རྙེད་དཀའ་ཚུལ་དང་། ཚེ་མི་རྟག་པ། ལས་རྒྱུ་འབྲས། འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཚུལ་དང་བཞི་ཡོད་པ་ལས།^p216
དང་པོ་དལ་འབྱོར་གྱི་མི་ལུས་རིན་པོ་ཆེ་འདི་རྒྱུ་དཔེ་གྲངས་གསུམ་གྱི་སྒོ་ནས་ཤིན་ཏུ་རྙེད་དཀའ་བས་རྙེད་ན་ཧ་ཅང་དགའ་འོས་པའི་གནས་ཡིན་པས། འདི་ནམ་ཡང་ཆུད་ཟོས་སུ་མི་གཏོང་བར། དགེ་བ་རྣམ་དག་ཅིག་བསྒྲུབ་བསམ་པ་ནི་དལ་འབྱོར་རྙེད་པར་དཀའ་བའི་ཚུལ་ལ་བསམ་པའི་ཁྲིད་ཡིན།^p217
གཉིས་པ་དལ་འབྱོར་གྱི་ལུས་རྟེན་འདི་ཉིད་ཐོབ་ཏུ་ཟིན་ཡང་། ངེས་པར་འཆི་བ་དང་། ནམ་འཆི་ཆ་མེད། འཆི་ཚེ་ཆོས་མིན་པ་གང་གིས་ཀྱང་ཕན་པ་མེད་པའི་ཚུལ་ལ་བསམ་ནས་དགེ་བ་བསྒྲུབ་པར་ཐག་གཅད་དགོས། དེ་ནི་ཚེ་མི་རྟག་པར་བསམ་པའི་ཁྲིད་ཡིན།^p218
གསུམ་པ་འཆི་བའི་གནས་སྐབས་སུ་མེ་ཤི་བ་དང་ཆུ་ཆད་པ་ལྟར་མེད་པར་འགྱུར་འགྲོ་བ་ཞིག་མིན་པར། ལས་དགེ་བ་བསྒྲུབས་ན་བདེ་བ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་བ་དང་། མི་དགེ་བ་བསགས་ན་སྡུག་བསྔལ་མུ་མེད་པར་འབྱུང་བ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་ན་དགེ་སྡིག་བླང་དོར་ཡང་དག་པ་ཞིག་བྱ་རྒྱུ་ནི་ལས་རྒྱུ་འབྲས་ཀྱི་ཚུལ་ལ་བསམ་པའི་ཁྲིད་ཡིན།^p219
བཞི་པ་གལ་ཏེ་མི་དགེ་བ་བསགས་ནས་ངན་སོང་གསུམ་གང་རུང་དུ་སྐྱེས་པའི་དབང་དུ་བྱས་ན། ངན་སོང་གསུམ་གྱི་སྡུག་བསྔལ་ནི་རྒྱ་ཆེ་ལ་རྒྱུན་རིང་བ། བཟོད་པར་དཀའ་བ་ཞིག་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན། དུས་ད་ལྟ་ཉིད་དུ་དེ་འདྲའི་སྡུག་བསྔལ་ཞིག་རང་ཐོག་ལ་མ་ཡོང་བའི་གོང་ནས། དགེ་སྒྲུབ་སྡིག་སྤོང་ལ་རྒྱ་ཆེར་བརྩོན་པར་བྱ་རྒྱུ་ནི་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རང་བཞིན་ལ་བསམ་པའི་ཁྲིད་ཡིན།^p220
དེ་ལྟར་བློ་ལྡོག་རྣམ་པ་བཞི་པོ་ནི། སངས་རྒྱས་ཀྱི་བསྟན་པ་ལ་ཞུགས་པའི་ཐེག་ཆེན་དང་ཐེག་དམན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་འདི་ཁོ་ན་བཞིན་དུ་ཉམས་སུ་ལེན་དགོས་པའི་ཕྱིར་ན། ཐུན་མོང་ཕྱིའི་སྔོན་འགྲོ་ཞེས་པ་ཡིན།^p221
གཉིས་པ་ཐུན་མིན་ནང་གི་སྔོན་འགྲོ་བཤད་པ་ལ་གཉིས་ཡོད་པ་ལས། དང་པོ་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་ནི། བདག་གིས་སྟོན་པ་ནི་སངས་རྒྱས་ཁོ་ན་བཟུང་། ལམ་ནི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་གསུངས་པའི་ཆོས་ཁོ་ན་ཉམས་སུ་བླངས། གྲོགས་ནི་འཕགས་པའི་དགེ་འདུན་པ་དང་འགྲོགས་ནས་མཐར་ཐུག་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་བསྒྲུབ་པར་འདོད་པ་ནི། མདོའི་ལམ་ནས་བཤད་པའི་སྐྱབས་འགྲོ་ཡིན། དེ་ནས་རང་ཉིད་ཡེ་ནས་སངས་རྒྱས་ཡིན་པ་ལ་ཡིན་པར་ཤེས་པའི་ལྟ་བའི་ངང་དུ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་མཉམ་པར་གཞག་པ་ལ་བརྩོན་རྒྱུ་ནི། ཐུན་མིན་སྔགས་ཀྱི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བའི་ཚུལ་ཡིན།^p223
གཉིས་པ་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་པ་ནི། སྡུག་བསྔལ་མུ་མཐའ་མེད་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སྙིང་རེ་རྗེ་སྙམ་པ་དང་། དེ་དག་ལ་སྙིང་རྗེ་བ་ཙམ་གྱིས་མི་འཇོག་པར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་དགོད་པར་བྱ་སྙམ་པ་ལ་སྨོན་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཟེར། སངས་རྒྱས་ཀྱི་གོ་འཕང་དེ་ཡང་ཡུན་རིང་པོའི་ཚེགས་ལ་མི་ལྟོས་པར་བདེ་མྱུར་དུ་འགྲུབ་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ནི་འོད་གསལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་ཡིན། དེའི་ཕྱིར་ན་འོད་གསལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་འདི་ཉིད་ཉམས་སུ་བླང་བར་བྱ་སྙམ་དུ་རྫོགས་ཆེན་གྱི་ལྟ་བའི་ངང་སྐྱོང་བ་ནི་འཇུག་པ་སེམས་བསྐྱེད་ཡིན། དེ་འདྲའི་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་སེམས་བསྐྱེད་པ་གཉིས་ནི། ཐུན་མིན་ཐེག་ཆེན་གྱི་མདོ་སྡེ་དང་མཐུན་པའི་ལམ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་ན་ཐུན་མིན་ནང་གི་སྔོན་འགྲོ་ཞེས་པ་ཡིན།^p224
དེ་ནས་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་ནི། རང་གི་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་འཇའ་འོད་སྤྲིན་དཀར་གྱི་བཀོད་པ་ཤིན་ཏུ་མཛེས་པའི་དབུས་སུ། འཇམ་དཔལ་ཡེ་ཤེས་སེམས་དཔའ་དང་རྩ་བའི་བླ་མ་དབྱེར་མེད་པའི་བདག་ཉིད། རྒྱན་ཆ་ལུགས་ཀྱི་བཀོད་པ་ཐམས་ཅད་ཀུན་ཀྱང་འཇམ་དཔལ་ཞི་སྒྲུབ་ཀྱི་གཞུང་ནས་བཤད་པ་བཞིན་དུ་མངོན་སུམ་དུ་གསལ་དགོས། དེ་ནི་ཚོགས་ཞིང་གསལ་གདབ་པ་ཡིན། དེ་ལྟ་བུའི་དྲིན་ཆེན་རྩ་བའི་བླ་མ་ལ་རང་གི་ལུས་དང་ལོངས་སྤྱོད་དུས་གསུམ་གྱི་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཕངས་པ་མེད་པར་ཡོངས་སུ་དབུལ་བར་བགྱིའོ་སྙམ་པ་ནི་མཎྜལ་གྱི་ཁྲིད་ཡིན།^p225
དེ་བཞིན་དུ་མདུན་གྱི་ནམ་མཁར་བླ་མ་དང་འཇམ་པའི་དབྱངས་དབྱེར་མེད་དུ་སྒོམ་པ་ནི་རྟེན་གྱི་སྟོབས་ཡིན། སྔར་བྱས་ཀྱི་སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལ་འགྱོད་པ་དྲག་པོ་སྐྱེས་པ་ནི་སུན་འབྱིན་པའི་སྟོབས་ཡིན། ཕྱིན་ཆད་སྡིག་པ་དེ་ལྟ་བུ་སྲོག་ལ་བབས་ཀྱང་མི་བགྱིད་སྙམ་པའི་དམ་བཅའ་བ་ནི་སོར་ཆུད་པའི་སྟོབས་ཡིན། སྡིག་ལྟུང་ཐམས་ཅད་དག་པར་བྱ་བའི་ཕྱིར་དུ་བླ་མ་ལ་གསོལ་བ་དྲག་པོ་འདེབས་རྒྱུ་དེ་གཉེན་པོ་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད་པའི་སྟོབས་ཡིན་ལ། སྟོབས་བཞི་ཚང་བའི་སྒོ་ནས་སྡིག་ལྟུང་སྦྱང་བ་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱ་བ་ནི་སྒྲིབ་སྦྱང་གི་ཁྲིད་ཡིན།^p226
དེ་ལྟར་མཎྜལ་འབུལ་བ་དང་སྒྲིབ་པ་སྦྱང་བའི་དམིགས་རིམ་རྣམས་སྔོན་དུ་སོང་བའི་སྒོ་ནས་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་དངོས་ནི། སྐྱབས་གནས་ཀུན་འདུས་དྲིན་ཆེན་རྩ་བའི་བླ་མ་ཁྱེད་མཁྱེན། བདག་གི་རྒྱུད་བྱིན་གྱིས་བརླབ་པར་མཛད་དུ་གསོལ། ཁྱད་པར་དུ་སྨིན་བྱེད་ཀྱི་དབང་གིས་སྨིན་པར་མཛད་དུ་གསོལ། གྲོལ་བྱེད་ཀྱི་གདམས་པས་གྲོལ་བར་མཛད་དུ་གསོལ། ཟབ་ལམ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ལམ་ཁྱད་པར་ཅན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེས་ནས་སྣང་བཞི་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་སྙམ་པ་ནི་གསོལ་འདེབས་ཡིན།^p227
མཐར་བླ་མ་འོད་དུ་ཞུ་ནས་རང་ལ་ཐིམ་པའི་སྟོབས་ཀྱིས། རང་གི་ལུས་ངག་ཡིད་གསུམ་དང་བླ་མའི་སྐུ་གསུང་ཐུགས་གསུམ་དབྱེར་མེད་རོ་གཅིག་ཏུ་གྱུར་པའི་ངང་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འཇོག་པར་བྱེད་པ་ནི་བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་གྱི་ཁྲིད་ཡིན།^p228
དེ་ནས་ཐོག་མར་རང་ལུས་ཐ་མལ་དུ་སྒོམ་པའི་དབུས་སུ་རྩ་དང་རླུང་གི་བྱེད་ལས་ཀྱིས་མེ་སྦར་ནས། རང་ལུས་ཀྱི་མ་དག་པའི་ཆ་ཐམས་ཅད་དབྱིངས་སུ་དག་པར་བསམ་པ་ནི་མ་དག་པ་སྦྱོང་བའི་རྫོགས་རིམ་ཡིན། རང་ལུས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་སྐུར་གསལ་བའི་ལུས་དབུས་སུ་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེའི་བཀོད་པ་རྣམས་ཚུལ་བཞིན་གསལ་བར་བྱེད་པ་ནི། དང་པོར་རྩ་རླུང་ཐིག་ལེར་དམིགས་པའི་རིམ་པ་ཡིན། རྩའི་ལམ་ནས་རླུང་དྲངས་པའི་བྱེད་ལས་ཀྱིས་ལྟེ་བར་མེ་སྦར། སྤྱི་བོའི་ཧཾ་ལས་བདུད་རྩི་བབས། རང་ལུས་ཐམས་ཅད་བདུད་རྩིས་གང་ནས་བདེ་སྟོང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ངང་ལ་མཉམ་པར་འཇོག་པ་ནི་རྫོགས་རིམ་དངོས་ཀྱི་ཁྲིད་ཡིན།^p229
བླ་མའི་རྣལ་འབྱོར་དང་རྫོགས་རིམ་གྱི་ཁྲིད་འདི་གཉིས་ནི་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་སྤྱི་ཁྱབ་དང་མཐུན་པའི་སྔོན་འགྲོའི་ཁྲིད་ཡིན་ལ། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་ལ་སོགས་པའི་ཐབས་རྣམ་པ་མང་པོ་ཞིག་ལ་བརྟེན་ནས་རང་གི་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་གཏན་ལ་འབེབས་པར་བྱེད་པ་ནི། རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་རང་རྐང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྔོན་འགྲོ་ཡིན།^p230
ནམ་ཞིག་ན་སེམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དེ་ཡིད་དཔྱོད་དང་གཏན་ཚིགས་ཀྱི་གོ་བ་ཙམ་མིན་པར་རང་བཞིན་མངོན་སུམ་དུ་མཐོང་བར་བྱེད་པ་ཁྲེགས་ཆོད་ཀྱི་ཁྲིད་ཡིན་ལ། རང་གི་ལུས་སྐུ་རུ་དག ངག་གསུང་དུ་རྫོགས། ཐིག་ལེ་ཡེ་ཤེས་ཆེན་པོར་སྨིན་པར་བྱེད་པའི་ཐབས་ཁྱད་པར་ཅན་དེ་ཐོད་རྒལ་གྱི་ཁྲིད་ཡིན། ལམ་དེ་བསྒོམས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སྣང་བཞི་རིམ་གྱིས་རྫོགས་ཏེ། སྐུ་བཞི་དང་ཡེ་ཤེས་ལྔ་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་མངོན་དུ་གྱུར་པ་ནི་རྫོགས་པ་ཆེན་པོ་སྤྱིའི་འབྲས་བུ་ཡིན། དེ་དག་ནི་ཚེ་འདིར་གྲོལ་བའི་ཁྲིད་ཡིན།^p232
འཆི་ཁར་གྲོལ་བའི་གདམས་པ་ནི། རང་ཉིད་འཆི་བ་ལ་ཉེ་བའི་དུས་སུ་རང་ལུས་འཇམ་དཔལ་གཞོན་ནུའི་སྐུར་གསལ་ལ། སྙིང་དབུས་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་དབུས་སུ་རང་གི་རིག་པ་དེ་ཉིད་ཨ་དཀར་པོ་ཞིག་ཏུ་སྒོམ། ཨའི་དབྱངས་སྙན་པོར་བརྗོད། ཨ་དེ་ཇེ་མཐོ་ནས་ཇེ་མཐོར་སྤྱི་གཙུག་ནས་ཡར་ཐོན། སྤྱི་གཙུག་ན་བཞུགས་པའི་བླ་མ་འཇམ་པའི་རྡོ་རྗེའི་ཐུགས་ཀར་ཐིམ། བླ་མ་དེ་ཡང་ཇེ་མཐོ་ནས་ཇེ་མཐོར་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་གཤེགས་པར་ཡང་ཡང་སྒོམ་པ་ནི་འཆི་ཁར་འཕོ་བའི་ཁྲིད་ཡིན།^p233
ཤི་ཟིན་པའི་རྗེས་སུ་ཆོས་ཉིད་བར་དོ་ཞེས་སྒྲ་འོད་ཟེར་སྐུའི་སྣང་བ་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཞིག་འཆར་རྒྱུ་ཡོད། དེའི་སྐབས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལ་བདེན་པར་མི་འཛིན་པར་རང་སར་བཞག་པ་དེ་ཉིད་དུ་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ས་ལ་གྲོལ་བར་བྱེད་པ་ནི་ཆོས་ཉིད་བར་དོའི་ཁྲིད་ཡིན།^p234
རང་སྣང་དུ་འགྲོ་དྲུག་གི་སྣང་བ་རྨི་ལམ་ལྟ་བུར་ཤར་བའི་གནས་སྐབས་ན། བླ་མ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་། སྔར་སྦྱངས་བའི་འཆི་ཁའི་མན་ངག་རྣམས་དྲན་པར་བྱས་ནས་རང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་དུ་གྲོལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྲིད་པ་བར་དོའི་ཁྲིད་ཡིན། དེ་དག་གིས་དབང་པོ་རབ་ཚེ་འདིར་གྲོལ་བ་དང་འབྲིང་ཆོས་ཉིད་བར་དོ་རུ་གྲོལ་བ་དང་། ཐ་མ་ཡང་རང་བཞིན་སྤྲུལ་སྐུའི་ཞིང་དུ་དབུགས་དབྱུང་བར་བྱེད་པའི་ཁྲིད་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཡང་གསལ་བོར་བསྟན་པ་ཡིན།^p235
དེ་དག་གིས་ཁྲིད་ཡིག་སངས་རྒྱས་ལག་སྟེར་གྱི་བརྗོད་བྱ་ཆ་ཚང་བ་རྫོགས་པ་ཡིན།^p236
ཁྲིད་ཡིག་སངས་རྒྱས་ལག་སྟེར་གྱི་ཁྱད་ཆོས།^p237
ཁྲིད་ཡིག་འདི་ལ་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་པ་ནི། ཚིག་ཉུང་ལ། དོན་འདུས་པ། བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཟབ་ཁྱད་དང་ལྡན་པ་བཅས་ཡིན།^p238
དེ་ལ་ཚིག་ཉུང་བ་ནི། རྗོད་བྱེད་ཀྱི་ཚིག་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་ཞལ་གསལ་བའི་ཆོས་ཚུལ་འདི་འདྲ་བ་འཕགས་བོད་གཉིས་ཆར་དུ་བྱུང་མ་མྱོང་བ་ལྟ་བུ་ཡིན།^p239
དོན་འདུས་པ་ནི། སྤྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱི་གསུང་རབ་མཐའ་དག་གི་གནད་ཉམས་སུ་ལེན་པའི་སྐབས་སུ་འདི་ལས་ལྷག་པ་ཞིག་ཡོད་པ་མིན། ཁྱད་པར་དུ་སྔོན་འགྲོ་བློ་ལྡོག་རྣམ་བཞི་ནས་བཟུང་དངོས་གཞིའི་ཉམས་ལེན་གྱི་ལམ་ཆ་ཚང་བ་སྟེ། གང་ཟག་གཅིག་འཚང་རྒྱ་བའི་ཐབས་ཚང་ལ་ནོར་བ་མེད་པ་ཞིག་བསྟན་ཡོད་པ་ཡིན།^p240
བྱིན་རླབས་ཀྱི་ཟབ་ཁྱད་ཆེ་ཚུལ་ནི། སྤྱིར་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་ཆོས་ཚུལ་གང་ཡིན་ཡང་། མཐོང་གྲོལ་དང་། ཐོས་གྲོལ། རེག་གྲོལ། དྲན་གྲོལ་སོགས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་ཡིན་པ་བཞིན། ཆོས་འདི་ལ་ཡང་ཡོན་ཏན་དེ་དག་ཆ་ཚང་བར་ལྡན་ཡོད།^p242
ཁྱད་པར་དུ་ཆོས་ཚུལ་འདི་ལ་ཁྱད་ཆོས་ཆེན་པོ་རྣམ་པ་གསུམ་ཡོད་དེ། བརྒྱུད་པ་ཉེ་བ་དང་དམ་སེལ་གྱི་གཡའ་ཡིས་མ་གོས་པ། དུས་བབས་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པའི་ཆེ་བ་བཅས་ཡིན།^p243
དེ་ལས་བརྒྱུད་པ་ཉེ་བའི་ཆེ་བ་ནི། ཁྱེད་རང་རྣམས་དང་མགོན་པོ་འཇམ་པའི་དབྱངས་གཉིས་ཀྱི་བར་ན། ང་རང་ཁོ་ན་མ་གཏོགས་གང་ཟག་གཞན་སུས་ཀྱང་ཆོད་མེད་པས་བརྒྱུད་པ་ཉེ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ཡོད། ༼དགོད་སྒྲ།༽^p244
དམ་སེལ་གྱི་གཡའ་ཡིས་མ་གོས་པའི་ཆེ་བ་ནི། ཆོས་དེ་བརྒྱུད་པ་མང་པོར་བརྒྱུད་ཡོང་ན། བར་ལམ་ནས་བླ་མ་དང་སློབ་མའི་བར་ལ་འགལ་བ་བྱུང་། གྲོགས་མཆེད་དང་གྲོགས་མཆེད་ཀྱི་བར་ལ་འགལ་བ་བྱུང་ན་ཆོས་ཀྱི་བྱིན་རླབས་ཉམས་པར་འགྱུར་བ་ཡིན་ཡང་། ཆོས་འདི་སྤེལ་བ་ནས་བཟུང་སྟེ་ད་ལྟའི་བར་དུ་དམ་སེལ་ཞིག་གཏན་ནས་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་ཆེ་བ་དང་ལྡན་པ་ཡིན།^p245
དུས་བབ་ཀྱི་ཆོས་ཡིན་པ་ནི། སྤྱིར་ན་ཆོས་རང་རང་སོ་སོ་དུས་ཚོད་ལ་དགོངས་ནས་སོ་སོར་གསུངས་ཡོད་དེ། དཔེར་ན། ཆོས་འགའ་རེ་ནི་བསྐལ་པ་བཟང་པོའི་མི་རྣམས་ཀྱི་ཚེ་རིང་བ་དང་ཉོན་མོངས་མེད་པའི་དུས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་དང་། ལ་ལ་ནི་སྐྱེ་རྒུ་རྣམས་ཚེ་ཐུང་བ་དང་ནད་མང་བ། ཉོན་མོངས་པ་མང་བའི་དུས་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པའང་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་ཆོས་འདི་ནི་ད་ལྟའི་དུས་ཚོད་ཁོ་ན་ལ་དགོངས་ནས་གསུངས་པ་ཡིན་པས། ནད་ལ་སྨན་བཏང་པ་བཞིན་དུ་དུས་བབས་ཀྱི་ཆོས་འཁྲུལ་མེད་ཡིན།^p246
སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་གི་ཡུལ་སོ་སོ་ལ་དགོངས་པའི་ཆོས་མང་པོ་ཡོད། ཆོས་འདི་ལ་བསམ་བློ་བཏང་ན། ཁ་སང་ཁ་ཉིན་ངས་ཁྱེད་རྣམས་ལ་བསྒྲགས་པ་བཞིན་དུ་འཛམ་གླིང་སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁམས་རྣམས་ལ་དགོངས་པའི་ཆོས་ཤིག་ཡིན། རྒྱ་གར་རྡོ་རྗེ་གདན་གྱི་ཤར་ལྷོ་ནུབ་བྱང་གིས་དབྱེ་བའི་ཕྱོགས་བཞིའི་རྒྱལ་ཁམས་ཆེན་པོ་བཞི་ལས། ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་དོན་དུ་གསུངས་པ་ཞིག་ཡིན་ཏེ། ཆོས་འདིའི་ལུང་བསྟན་གྱི་ནང་དུ། ཉི་མ་འཆར་ས་དེ་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁམས་ཡིན་ཡང་། འོད་སྟོང་གི་བྱིན་རླབས་འཕྲོ་ས་ནི་ནུབ་ཕྱོགས་རྒྱལ་ཁམས་ཡིན་པར་གསལ་བོར་བསྟན་ཡོད།^p247
དེས་ན་ཆོས་འདི་ཉིད་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལས། ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་བླངས་ན་བྱིན་རླབས་དང་དངོས་གྲུབ་འབྱུང་བ་ལ་ཧ་ཅང་མྱུར་བ་ཡིན་རྒྱུ་རེད་བསམ། ལུང་བསྟན་གྱི་ཚིག་དེ་ལ་རྗེས་སུ་དཔག་ན། ནུབ་ཕྱོགས་དང་ཉེ་བའི་རྒྱ་གར་ལ་སོགས་པའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་བླངས་པ་ལས་ཀྱང་། ནུབ་ཕྱོགས་མཐར་ཐུག་པ་ཨ་རི་ལྟ་བུའི་མི་རྣམས་ཀྱིས་ཉམས་སུ་བླངས་ན་ཕན་ཡོན་ཆེ་རྒྱུ་རེད་བསམ། དེ་ནི་ང་རང་ཉིད་ཀྱིས་ལྟ་ཚུལ་ཡིན་པ་ལས་ལུང་བྱང་ནང་དུ་ཡོད་པ་མིན། དེས་ན་ཆོས་འདི་ནི་ངོ་མ་ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཆོས་སྐལ་ཡིན་རྒྱུ་རེད་སྙམ་ཡོད།^p248
སྤྱིར་བཏང་ཁྱེད་ཚོ་སྟོབས་ལྡན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ལ་མཚོན་ན། བྱ་བ་མང་བས་ཆོས་ལ་སློབ་སྦྱོང་བྱེད་པའི་ཁོམ་ལོང་མེད་ཀྱང་། གོང་ནས་ཞུས་པ་བཞིན་ཁྲིད་ཡིག་འདི་ནི། ཚིག་ཉུང་དོན་འདུས་གོ་སླ་བ་དང་ཉམས་སུ་ལེན་བདེ་བ་ཡིན་པས་ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཕན་ཐོགས་འབྱུང་རྒྱུ་རེད། ༼དགོད་སྒྲ།༽ ཕྱིན་ཆད་ཉམས་ལེན་བྱེད་སྐབས་ཁྲིད་ཡིག་འདིའི་ཚིག་དང་དོན་གྱི་ཆ་ཐམས་ཅད་ཐད་ཀར་ཤེས་ནུས་ན། དེ་ལྟར་ཉམས་སུ་ལོངས་དང་། འདི་ན་བཞུགས་པ་ཚང་མ་ང་རང་གི་དངོས་སློབ་ཡིན་པས། ངས་ཀྱང་ཆོས་འདི་ཁྱེད་རྣམས་ལ་དངོས་སུ་བཀས་གཏད་པ་ཡིན་པས་དེ་ཁོ་ནས་ཆོག གལ་ཏེ་ཁྲིད་ཡིག་འདིར་མི་ཤེས་ས་རེ་ཡོད་ན། ཆོས་འདིའི་བརྒྱུད་པ་ཡོད་མཁན་གྱི་བླ་མ་གཞན་གྱི་དྲུང་ནས་སློབ་སྦྱོང་ལེགས་པོ་གྱིས་དང་། རྟོགས་དཀའ་མོ་མིན་པས་ཡུན་རིང་བོར་སྦྱང་དགོས་རྒྱུ་མ་རེད། དེ་ལྟར་ཚིག་དོན་གྱི་ཆ་ལ་བརྡར་ཤ་ཆོད་ལ་ཉམས་སུ་ལོངས་དང་ཕན་པ་རྒྱ་ཆེན་པོ་འབྱུང་རྒྱུ་རེད།^p249
ཆོས་འདིའི་བརྒྱུད་པ་ཡོད་མཁན་ད་སྐབས་ཤིན་ཏུ་མང་སྟེ། དཔེར་ན་ད་ལྟ་འདི་རུ་དངོས་སུ་བཞུགས་པའི་བླ་མ་རྣམས་དང་། གཞན་རྒྱ་གར་དང་བོད་དུ་བཞུགས་པའི་བླ་མ་ཆེས་ཤིན་ཏུ་མང་པོ་ལ་ཆོས་འདིའི་བརྒྱུད་པ་ཡོད། དེ་མིན་རྒྱ་ནག་ལའང་ཆོས་འདིའི་བརྒྱུད་པ་ཤིན་ཏུ་མང་། མདོར་ན་བླ་མ་ཡོན་ཏན་ཅན་ཆོས་འདིའི་བརྒྱུད་པ་འཁྲུལ་མེད་ཅིག་སུ་ལ་ཡོད་ན། དེའི་མདུན་ནས་སློབ་སྦྱོང་གྱིས་དང་མི་འགྲིག་རྒྱུ་མི་འདུག དེ་དག་ནི་ཁྲིད་ཡིག་སངས་རྒྱས་ལག་སྟེར་དང་འབྲེལ་བའི་གཏམ་བཤད་མདོར་བསྡུས་ཙམ་ཞིག་ཡིན།^p250
ཕུར་པ་མགུལ་ཁུག་མའི་སྒོམ་ཐབས་བསྡུས་པ།^p251
དེ་ལྟར་གསུངས་རྗེས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རེ་བ་ལྟར་ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་སླར་ཡང་མན་ངག་གི་སྒོ་ནས་ཕུར་པ་མགུལ་ཁུག་མའི་སྒོམ་ཐབས་སྟབས་བདེ་ཞིག་གསུང་།^p252
ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཕུར་པ་མགུལ་ཁུག་མའི་བསྐྱེད་རིམ་སྒོམ་སྟངས་མདོར་བསྡུས་པ་ཞིག་འཆད་དགོས་པའི་ཞུ་བ་བྱས་འདུག་པས་ན། ད་སྐབས་ཁྱེད་རྣམ་པས་བཟུང་བའི་ཡིག་ཐོག་ཏུ་ཡོད་པའི་གནད་རྣམས་མདོར་བསྡུས་ཏེ་ཞུ་བར་བྱ།^p253
དང་པོ་ནི་བསྟན་རྒྱམ་རིན་པོ་ཆེའི་ཞལ་སྔ་ནས་བསྩལ་བའི་བརྒྱུད་འདེབས་ཀྱི་དོན་ཡིན། དེ་ནི་ཆོས་སྐུ་ཀུན་ཏུ་བཟང་པོ་དང་ལོངས་སྐུ་རྡོ་རྗེ་ཆོས། སྤྲུལ་སྐུ་པདྨ་འབྱུང་གནས་ནས་སྣ་ནམ་རྡོ་རྗེ་བདུད་འཇོམས་ཡན་ཆད་ནི་བླ་མ་རིམ་བཞིན་དུ་བརྒྱུད་པའི་ལོ་རྒྱུས་དང་སྦྲགས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཡིན། རིག་འཛིན་རྒོད་ཀྱི་ལྡེམ་འཕྲུ་ནས་བཟུང་སྟེ་པདྨ་དབང་ཆེན་ལ་ཞེས་པའི་བར་ང་རང་གི་སྐྱེ་ཕྲེང་དང་སྦྲགས་ནས་གསོལ་བ་བཏབ་ཅིང་། དེའི་རྗེས་སུ་དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་དཀྱིལ་འཁོར་གྱི་ལྷ་ཚོགས་རྣམས་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་གསོལ་བ་བཏབ་པའི་སྨོན་འབྲས་ནི་ཕྱི་ནང་བར་ཆད་སོལ་ཞེས་ཕྱིའི་བར་ཆད་ནད་གདོན་བགེགས་དང་འབྱུང་པོ་ལ་སོགས་པའི་ཉེར་འཚེ་མི་འབྱུང་བ་དང་། ནང་གི་བར་ཆད་འོད་གསལ་རྫོགས་པ་ཆེན་པོའི་དོན་སྒོམ་པར་བྱེད་པ་ལ་བར་དུ་གཅོད་པའི་རྣམ་རྟོག་ངན་པ་ཐམས་ཅད་མི་འབྱུང་བར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཡིན། ཁྱད་པར་དུ་བསྐྱེད་རིམ་དང་རྫོགས་རིམ། རྫོགས་ཆེན་གྱི་དོན་མངོན་སུམ་དུ་རྟོགས་པར་བྱིན་གྱིས་བརླབ་ཏུ་གསོལ་ཞེས་གསོལ་བ་བཏབ་པ་ཡིན།^p255
དེ་ནས་གཞུང་གི་སྐྱབས་འགྲོ་དང་། སེམས་བསྐྱེད། དམ་ཚིག་བཟུང་བ་རྣམས་ཀྱི་དོན་བསྟན་པ་ནི། ཐོག་མར་རང་གི་རིག་པ་དོན་གྱི་ཡེ་ཤེས་ལྷར་ཤར་བ་དཔལ་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ལ་སྙིང་ཐག་པ་ནས་སྐྱབས་སུ་མཆི་སྙམ་པའི་སྒོ་ནས་སྐྱབས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། མཐའ་ཡས་པའི་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་འཁོར་བ་སྡུག་བསྔལ་གྱི་རྒྱ་མཚོ་ལས་བསྒྲལ་བར་བྱའོ་སྙམ་པ་སེམས་བསྐྱེད་པ། དཔལ་ཆེན་པོ་སྒྲུབ་པའི་དམ་ཚིག་ལ་བླང་བྱ་དང་དོར་བྱ་སོགས་གང་ཡོད་ཐམས་ཅད་ཀྱང་ཚུལ་བཞིན་དུ་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ་སྙམ་པ་དམ་ཚིག་བཟུང་བ་ཡིན།^p256
བསྐྱེད་རིམ་དངོས་ནི། དང་པོ་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གྱུར་སོང་བར་སྙམ་པའི་ལྟ་བའི་ངང་ལ་འཇོག་པ་དང་། དེ་ནས་སྟོང་པའི་ངང་ལས་རང་ཉིད་སྐད་ཅིག་གིས་དཔལ་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་ཤིན་ཏུ་ཁྲོས་པའི་ཉམས་ཅན་ཁྲོ་བོ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྒྱལ་པོར་གྱུར་སོང་བར་བསྒོམ་དགོས།^p258
དཔལ་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུ་དེ་ཅི་འདྲ་ཞིག་བསྒོམ་དགོས་ཞེ་ན། སྐུ་མདོག་མཐིང་ནག ཞལ་གཅིག་ཕྱག་གཉིས། ཕྱག་གཉིས་ཀྱིས་ཐལ་མོ་སྦྱར་ཏེ་ཕུར་བ་འདྲིལ་གྱིན་ཡོད་པ་ཞིག་སྒོམས། དེ་ལ་དཔལ་གྱི་ཆས་བཅུ་དང་དུར་ཁྲོད་ཀྱི་ཆས་བརྒྱད་ཅེས་གཙོ་བོ་མི་ལྤགས་དང་། གླང་ཆེན་གྱི་པགས་པ། སྟག་གི་པགས་པ་སོགས་སྐུ་ལ་བགོས་པ་དང་། ཐོད་པའི་ཕྲེང་བ་སྐམ་རློན་རྙིད་པ་ལ་སོགས་པས་སྐུ་བརྒྱན་པ། དེ་ལྟ་བུའི་འཇིགས་སུ་རུང་བའི་སྐུ་ཞིག་བསྒོམ་དགོས། པདྨ་དང་ཉི་ཟླ། རུ་ཏྲ་ཕོ་མོ་བསྣོལ་བའི་སྟེང་དུ་ཞབས་གཉིས་གྱད་ཀྱིས་འདོར་སྟབས་ཀྱི་ཚུལ་དུ་བགྲད་དེ་བཞུགས་ཤིང་། ཡེ་ཤེས་ཀྱི་མེ་རི་མེ་དཔུང་རབ་ཏུ་འཁྲིགས་པའི་ཀློང་ན་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་བསྒོམ་དགོས། སྔགས་བཟླ་བའི་དུས་སུ་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལྷ་དང་། སྒྲ་གྲགས་ཚད་ཐམས་ཅད་སྔགས། དྲན་རྟོག་ཐམས་ཅད་ཐུགས་ཀྱི་རོལ་བ་ཡིན་སྙམ་དུ་ལྟ་བའི་ངང་ལ་བཞག་སྟེ་བསྒོམ་དགོས།^p259
མཇུག་ཏུ་དགེ་བ་འདིས་མཚོན་པའི་དགེ་བ་ཡོད་ཚད་དཔལ་ཆེན་རྡོ་རྗེ་གཞོན་ནུའི་གོ་འཕང་འཐོབ་པའི་རྒྱུར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་དུ་བསྔོ་དགོས། དེ་ལྟར་བསྐྱེད་རྫོགས་ཟབ་མོའི་ཉམས་ལེན་ལ་བརྩོན་པའི་དགེ་རྩ་འདིའི་མཐུས་ཕྱོགས་དུས་གནས་སྐབས་ཀུན་ཏུ་མི་ཤིས་པའི་རྒུད་པ་ཐམས་ཅད་ཞི། དགེ་ལེགས་སྣང་བ་ཆེན་པོས་ས་གསུམ་ཡོངས་སུ་ཁྱབ་པར་གྱུར་ཅིག་སྙམ་པ་ནི་བཀྲ་ཤིས་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་ལྟར་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་ཡོད་པའི་ཕུར་བ་མགུལ་ཁུག་མའི་ཁྲིད་ཆ་ཚང་བ་མཐར་ཆགས་སུ་བཤད་གྲུབ་པ་ཡིན།^p261
མཇུག་མཐའི་ཤིས་བརྗོད།^p262
ཆོས་རྗེ་ཉིད་ཀྱིས་སྐབས་འདིར་དབང་ཁྲིད་དང་བཀའ་ཆོས་རྣམས་ལེགས་པར་གྲུབ་ནས་ཞལ་གྱེས་སྐབས་ཐམས་ཅད་ལ་འདི་སྐད་གསུང་།^p263
ད་ལྟ་འུ་ཅག་གི་ཐེངས་འདིའི་ཆོས་འཆད་ཉན་གྱི་བྱ་བ་ཚང་མའི་མཇུག་གྲུབ་པ་ཡིན་པས། ཁྱེད་རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ཀྱི་ཆོས་ཚོགས་ང་ལ་བཀའ་དྲིན་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བྱུང་། ངེད་ཅག་ཐོག་མར་གདན་ཞུ་དང་བར་དུ་འགྲོ་གྲོན་རྒྱ་ཆེར་བཏང་བ། མཐར་ཆོས་ཚོགས་འདིར་ཐོན་པའི་སྐབས་སུའང་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོས་བསྐྱངས་སོང་། དཔེར་ན། ཁོང་ལྟ་བུ་ལ་མཚོན་ན་མི་རྒྱ་བོ་འཇིགས་སུ་རུང་བར་ཡོད་པ་དེ་ང་རང་གནམ་གྲུ་ལས་བབས་མ་ཐག་ཏུ་བསུ་མར་འབྱོར་བ་ནས། དེ་རིང་གི་ཆོས་ཁྲིད་མཇུག་མ་རྫོགས་ཀྱི་བར་དུ་ཞབས་ཞུ་གང་དགོས་ཐམས་ཅད་བསྒྲུབས་པ་དང་། དེ་བཞིན་དུ་ཁྱེད་རྣམས་ཀྱིས་ཀྱང་དགའ་སྤྲོ་དང་དད་མོས་བསམ་གྱིས་མི་ཁྱབ་པ་མཛད་རྒྱུ་ཡང་བཀའ་དྲིན་ཆེན་པོ་ཡིན། འཚོ་བའི་ཞབས་ཞུ་དང་ཐ་ན་སྨན་བཅོས་ཚུན་ཆད་ཀྱི་ཕྱོགས་ནས་ཁྱེད་རྣམས་ལ་འོ་བརྒྱལ་ཆེན་པོ་གཏད་སོང་། དྲིན་ལན་དེ་ངས་ཐད་ཀར་སོད་རྒྱུ་མ་རེད། འོན་ཀྱང་ངས་སྐྱེ་བ་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་ཁྱེད་རྣམས་ལ་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བའི་བཀྲ་ཤིས་སྨོན་འདུན་ཟབ་མོ་ཞུ་རྒྱུ་ཡིན།^p264
དེ་ཇི་ལྟར་ཞུ་ཞེ་ན། ཁྱེད་ཆོས་ཚོགས་སོ་སོའི་དབུ་ཁྲིད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབུ་འཕང་དགུང་དུ་མཐོ་བའི་བཀྲ་ཤིས་དང་པོ་ཞུ། ཆོས་ཚོགས་ཁག་རྣམས་ཀྱང་དར་རྒྱས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཡོང་བའི་བཀྲ་ཤིས་གཉིས་པ་ཞུ། ཁྱེད་རང་རྣམས་ཀྱི་རྒྱུད་ལ་ཉམས་རྟོགས་ཁྱད་པར་ཅན་སྐྱེ་བའི་བཀྲ་ཤིས་གསུམ་པ་ཞུ། ཁྱེད་རྣམས་ལ་ཚེ་རིང་ནད་མེད་བདེ་སྐྱིད་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་འབྱུང་བའི་བཀྲ་ཤིས་བཞི་པ་ཞུ། རང་རེ་དཔོན་སློབ་ཚང་མ་ཚེ་འདིར་ཡང་ནས་ཡང་དུ་ཞལ་མཇལ་གསུང་ཐོས་ཡོང་བ་དང་། ཁྱད་པར་དུ་ཕྱི་མ་ནུབ་ཕྱོགས་བདེ་བ་ཅན་གྱི་ཞིང་ཁམས་སུ་མགོན་པོ་འོད་དཔག་མེད་ཀྱི་ཞབས་དྲུང་དུ་ཞལ་འཛོམས་ནས། ཟབ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་བཀྲ་ཤིས་ལྔ་བ་དེའང་ཞུ་བ་ལགས།^p266
ཞེས་རྟེན་སྙིང་དང་བདེན་ཚིག་གྲུབ་པའི་བཀྲ་ཤིས་པའི་ཚིགས་སུ་བཅད་པ་མང་པོ་གསུངས་ཤིང་བསྔོ་བ་དང་སྨོན་ལམ་གྱིས་མཐའ་བརྒྱན་པ་ཡིན།^p268
དྲན་ངོགས་ཀྱི་ནུབ་བསྐྱོད་ལས་ཡུལ་རི་བོ་རཱོ་ཁཱེས་ཀྱི་མཛད་རིམ་ལེགས་པར་གྲུབ་པའི་སྐབས་ཏེ་གསུམ་པའོ། །^p269
