གསུམ་པ། བག་ཡོད་ཚུལ་མཐུན་གྱི་སྐོར།^p1
三 谨^p2
朝起早 夜眠迟 老易至 惜此时^p4
ཞོགས་པར་སྔ་ནས་ལངས། །^p5
དགུང་མོར་ཕྱི་ནས་ཉལ། །^p6
རྒ་བ་འོང་སླ་བས། །^p7
དུས་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱ། །^p8
ཉིན་རེ་བཞིན་ཞོགས་པར་སྔ་མོ་ནས་ཡར་ལངས་དགུང་མོ་ཅུང་ཟད་ཕྱི་ནས་ཉལ་བར་བྱ། མི་ཚེ་འདི་ཤིན་ཏུ་ཐུང་བས་མིག་བཙུམ་ཙམ་གྱིས་རྒ་བ་འོང་སླ་བས་ན་མི་སུ་ཡིན་ཡང་དུས་ཚོད་ལ་གཅེས་སྤྲས་བྱས་ཏེ་དོན་དང་ལྡན་པའི་བྱ་བ་རྣམས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །^p9
晨必盥 兼漱口 便溺回 辄净手^p11
སྔ་མོར་ཡར་ལངས་ཏེ། །^p12
ངོ་འཁྲུད་ཁ་བཤལ་ཞིང། །^p13
བཤང་གཅི་དོར་བའི་རྗེས། །^p14
ལག་པ་བཀྲུ་བར་བྱ། །^p15
ནངས་དུས་སྔ་མོར་ཡར་ལངས་ཏེ་ཐོག་མར་ཁ་ངོ་ལེགས་པར་བཀྲུ་ཞིང་། དེ་ནས་བཤང་གཅི་དོར་བའི་རྗེས་སུ་ལག་པ་བཀྲུ་བ་སོགས་ཆུང་ངུའི་དུས་ནས་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་གོམས་གཤིས་ལེགས་པོ་ཆགས་པ་ནི་མེད་ཐབས་མེད་པས་རྒྱུན་དུ་གཙང་སྦྲ་ལ་འབད་པར་བྱའོ། །^p16
冠必正 纽必结 袜与履 俱紧切^p18
ཞྭ་མོ་དྲང་མོར་གྱོན། །^p19
སྒྲོག་གུ་ལེགས་པར་སྒྲོག།།^p20
གོས་ལྷམ་ཆ་འགྲིག་པོ། །^p21
འོས་འཚམས་ཡིད་འོང་བྱ། །^p22
དུས་རྒྱུན་དུ་ཞྭ་མོ་དྲང་མོར་གྱོན་པ་དང༌། གོས་ཀྱི་སྒྲོག་གུ་ཡང་ལེགས་པར་སྒྲོག་ཅིང༌། མདོར་ན་ཆས་གོས་ལྷམ་འབོབ་སོགས་ཆ་འགྲིག་པོ་བྱས་ཏེ་སུས་བལྟས་ཀྱང་སྨྱོན་པ་ལྟ་བུ་མ་ཡིན་པར་འོས་ཤིང་འཚམ་ལ་ཤིན་ཏུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཞིག་བྱ་དགོས་སོ། །^p23
置冠服 有定位 勿乱顿 致污秽^p25
ཞྭ་གོས་སོགས་ཕུད་རྗེས། །^p26
གཏན་ཁེལ་གནས་སུ་འཇོག །^p27
གང་མོས་སར་གཡུག་ན། །^p28
དེ་ལས་བཙོག་པར་འགྱུར། །^p29
ནམ་རྒྱུན་ཁྱིམ་ལ་ཐོན་དུས་ཞྭ་གོས་ལྷམ་སོགས་ཕུད་པའི་རྗེས་གཏན་ཁེལ་བའི་གནས་སུ་འཇོག་པར་བྱ། གང་མོས་མོས་སར་གཡུག་པར་བྱས་ན་དེ་ལས་གོས་སོགས་འབག་བཙོག་ཅན་དུ་འགྱུར་བས། རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་བའི་བྱ་སྤྱོད་རྣམས་ལ་ཡ་རབས་ཚུལ་ལྡན་གྱི་གོམས་སྲོལ་ལེགས་པོ་ཆགས་པ་ཤིན་ཏུ་གཅེས་སོ། །^p30
衣贵洁 不贵华 上循分 下称家^p32
གོས་ནི་གཙང་བ་གཙོ། །^p33
ཁྲ་བོ་སོགས་མ་ཡིན། །^p34
རང་གི་ཐོབ་ཐང་དང༌། །^p35
ཁྱིམ་གྱི་རྒྱུ་ལ་བསྟུན། །^p36
གོས་གང་གྱོན་ཡང་གཙང་ཞིང་ཡིད་དུ་འོང་བ་བབས་ཆགས་པ་འདི་གཙོ་ཆེ་བ་ལས། ཁ་དོག་ཁྲ་ཁྲ་རིག་རིག་མིང་གྲགས་ཆེ་བ་སོགས་ནི་གཙོ་བོ་མ་ཡིན། དེ་ཡང་གོས་གྱོན་པ་པོ་རང་གི་ཐོབ་ཐང་ལས་རིགས་གང་ཡིན་པར་བསྟུན་པ་དང་ཁྱིམ་གྱི་རྒྱུ་རྫས་ལོངས་སྤྱོད་དབུལ་ཕྱུག་གི་ཆ་རྐྱེན་ལ་བསྟུན་པ་གལ་ཆེ་བ་མ་གཏོགས། གཞན་གྱིས་ཁྲེལ་བའི་གནས་སུ་འགྱུར་སྲིད་པས་རྒྱུན་དུ་རང་གི་སྤྱོད་ལམ་རང་གིས་བརྟག་པར་བྱ་དགོས་སོ། །^p37
对饮食 勿拣择 食适可 勿过则^p39
བཟའ་བཏུང་སྤྱོད་པའི་དུས། །^p40
འདེམ་ག་བྱེད་མི་རུང༌། །^p41
ཟས་སྤྱོད་རན་པ་ལས། །^p42
ཚད་ལས་འདས་པ་མིན། །^p43
བཟའ་བཏུང་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་འགའ་རེ་ཞིམ་པོར་རློམས་ནས་བཟའ་ཞིང་འགའ་རེ་མི་ཞིམ་མོ་ཞེས་འདོར་ལེན་གྱི་གདམ་ཀ་བྱེད་མི་རུང་ཞིང༌། དེ་དག་ཞིམ་མངར་ལྡན་ཡང་ཟས་སྤྱོད་རན་པ་ཙམ་ལས་ཟ་དྲགས་ཏེ། ཚད་ལས་འདས་ན་ལུས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལ་གནོད་པས་ཟ་ཉལ་འགྲོ་འདུག་གི་སྤྱོད་ལམ་གང་ཡིན་ཡང་ཚད་ལྡན་ཚུལ་མཐུན་འདི་མེད་དུ་མི་རུང་ངོ༌། །^p44
年方少 勿饮酒 饮酒醉 最为丑^p46
ན་ཚོད་གཞོན་དུས་ནས། །^p47
ཆང་ནི་བཏུང་མི་རུང༌། །^p48
ཆང་གིས་བཟི་བའི་མིའི། །^p49
ཀུན་སྤྱོད་ཆེས་ཐ་ཆད། །^p50
ཆང་ནི་ཉེས་པ་ཀུན་གྱི་གཞི་ཡིན་པས་ན་ཚོད་གཞོན་པའི་དུས་ནས་བཟུང་རྩྭ་རྩེའི་ཟིལ་པ་ཙམ་ཡང་བཏུང་མི་རུང༌། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཆང་གིས་བཟི་བར་གྱུར་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་སྒོ་གསུམ་གྱི་ཀུན་སྤྱོད་ནི་སྲིད་པ་འདི་ན་ཆེས་ཐ་ཆད་པ་ཞིག་ངོམ་པར་འགྱུར་བས་རྣམ་པ་ཀུན་ཏུ་སྤང་བར་བྱའོ། །^p51
步从容 立端正 揖深圆 拜恭敬^p53
འགྲོ་ན་གོམ་སྟབས་རན། །^p54
འགྲེང་དུས་ལུས་པོ་དྲང༌། །^p55
ཕྱག་ལ་ལུས་སྒུར་ཏེ། །^p56
གུས་འདུད་བརྩི་བཀུར་བྱ། །^p57
ལམ་དུ་འགྲོ་བའི་ཚེ་ན་ཧ་ཅང་བྲེལ་བ་དང་དལ་བ་མ་ཡིན་པར་གོམ་སྟབས་ཚོད་ལ་རན་པའི་སྒོ་ནས་འགྲོ་ཞིང༌། ཡར་འགྲེང་བའི་དུས་སུ་ཡང་ལུས་པོ་གཡས་གཡོན་དུ་ཡ་ཡོ་མ་ཡིན་པར་དྲང་པོར་སྲོང་བ་དང༌། གཞན་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་ལ་ལུས་པོ་མར་སྒུར་ཏེ་གུས་འདུད་བརྩི་བཀུར་བྱའོ། །འདིའི་ཕྱག་འཚལ་སྟངས་སྔོན་རྒྱ་ནག་གི་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་གུས་ཕྱག་ལ་བྱ་ཡི་འུ་ཅག་གི་ཕྱག་དང་ཁྱད་པར་ཡོད་དོ། །^p58
勿践阈 勿跛倚 勿箕踞 勿摇髀^p60
སྒོ་ཐེམ་ཐོག་མི་བརྫི། །^p61
རྐང་གཅིག་གིས་འགྲེང་དང༌། །^p62
རྐང་གཉིས་བགྲད་དེ་འདུག །^p63
བརླ་གཡུག་སོགས་མི་བྱ། །^p64
ཁང་པའི་སྒོ་ཐེམ་ལ་བརྫི་བ་དང༌། རྐང་པ་ཡ་གཅིག་གི་ཐོག་ལ་ལུས་ཡོངས་རྫོགས་ཀྱི་གནད་ཕབ་པའི་སྒོ་ནས་འགྲེང་བ་དང༌། རྐང་པ་གཉིས་ཕར་ཚུར་བགྲད་དེ་འདུག་པ་དང༌། བརླ་གཡུག་བསྒུལ་བྱེད་པ་སོགས་ཤིན་ཏུ་མི་མཛེས་པའི་སྤྱོད་པ་རྣམས་ནི་ཤེས་ཡོན་མེད་ཅིང་ཀུན་སྤྱོད་ཞན་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་རྟགས་ཡིན་ཕྱིར་ནམ་ཡང་མི་བྱའོ། །^p65
缓揭帘 勿有声 宽转弯 勿触棱^p67
ཡོལ་བ་དལ་གྱིས་ཕྱེ། །^p68
སྒྲ་ཆེན་སོགས་མི་འབྱིན། །^p69
ཁ་འཁོར་རྒྱང་ནས་བསྐོར། །^p70
སྣེ་ཟུར་ཕོག་མི་བྱ། །^p71
སྒོ་དང་སྐར་ཁུང་གི་ཡོལ་བ་ཕྱེ་སྐབས་དལ་གྱིས་ཕྱེ་ཞིང་སྒྲ་ཆེན་པོ་སོགས་འབྱིན་པར་མི་བྱ། ལམ་དུ་འགྲོ་སྐབས་ཁ་ཕྱིར་འཁོར་སྟེ་བགྲོད་དགོས་བྱུང་ན་རྒྱང་ཕྱོགས་ནས་བསྐོར་ཞིང་གྱང་དང་རྭ་བ་སོགས་ཀྱི་སྣེ་ཟུར་ལ་ཕོག་བརྡབ་མི་བྱའོ། །^p72
执虚器 如执盈 入虚室 如有人^p74
སྣོད་སྟོང་གཟུང་བའི་སྐབས། །^p75
བཅུད་ལྡན་གཟུང་བཞིན་གཟབ། །^p76
ཁང་སྟོང་ནང་ཞུགས་དུས། །^p77
ཁྱིམ་བདག་ཡོད་བཞིན་བྱ། །^p78
ལག་ཏུ་བུམ་པ་སོགས་སྣོད་སྟོང་པ་གཟུང་བའི་སྐབས་ན་ཡང་བཅུད་ལྡན་གྱི་སྣོད་གཟུང་བ་བཞིན་ཤིན་ཏུ་གཟབ་གཟབ་བྱ། དེ་བཞིན་དུ་བདག་པོ་མེད་པའི་ཁང་སྟོང་ནང་དུ་ཞུགས་པའི་དུས་ན་ཡང་ཇི་ལྟར་ཁྱིམ་བདག་ཡོད་པ་བཞིན་དུ་བག་ཟོན་བྱའོ། །^p79
事勿忙 忙多错 勿畏难 勿轻略^p81
བྱ་བ་བྲེལ་མི་རུང༌། །^p82
བྲེལ་ན་ནོར་འཁྲུལ་འབྱུང༌། །^p83
དཀའ་ལ་སྐྲག་པ་དང༌། །^p84
སླ་ལ་བརྙས་མི་བྱ། །^p85
བྱ་བ་གང་ལ་ཡང་བྲེལ་འཚུབ་ངང་བྱ་མི་རུང༌གལ་ཏེ་བྲེལ་འཚུབ་ཆེན་པོས་བྱས་ན་ཕལ་ཆེར་ནོར་འཁྲུལ་མང་པོ་འབྱུང་ངོ༌། །ཤིན་ཏུ་དཀའ་བའི་གནས་རྣམས་ལ་འཕྲད་སྐབས་དེ་ཁོ་བོའི་ཡུལ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་སྐྲག་པར་མི་བྱ་བ་དང་། སླ་བའི་གནས་དང་ཐུག་སྐབས་དེ་ལ་མི་ཐུབ་པ་ཅི་ཡོད་སྙམ་དུ་བརྙས་བཅོས་མི་བྱ་བར། དཀའ་སླའི་བྱ་གཞག་ཅི་ཡིན་ཡང་ཐང་ལྷོད་མེད་པར་ནན་ཏན་གྱིས་བསྒྲུབ་པར་བྱའོ། །^p86
斗闹场 绝勿近 邪僻事 绝勿问^p88
འཐབ་རྩོད་གཡེང་བའི་གནས། །^p89
ནམ་ཡང་འགྲོ་མི་རུང༌། །^p90
ཚུལ་མིན་ལོག་པའི་དོན། །^p91
ནམ་ཡང་འདྲི་མི་བྱ། །^p92
འཐབ་མོ་འཛིང་རྩོད་ཆང་ཁང་དང་རྒྱལ་འགྱེད་པ་སོགས་རྣམ་པར་གཡེང་བའི་གནས་ངན་པ་རྣམས་སུ་ནམ་ཡང་འགྲོ་བར་བྱ་མི་རུང་། གལ་ཏེ་སོང་ན་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་མི་ལེགས་པ་ཐེབ་པར་འགྱུར་ཞིང༌། རྐུ་དང་དམེ་བྱེད་པ་སོགས་ཚུལ་མིན་ལོག་པའི་དོན་རྣམས་ནམ་ཡང་གཞན་ལ་འདྲི་རྟོག་ཞིབ་འཇུག་མི་བྱ། གལ་སྲིད་བྱས་ན་དེས་རིམ་གྱིས་རང་གི་གཤིས་ཀ་ལ་དྲི་མས་གོས་པར་འགྱུར་རོ། །^p93
将入门 问孰存 将上堂 声必扬^p95
གཞན་ཁྱིམ་འགྲོ་བའི་དུས། །^p96
ཁྱིམ་བདག་ཡོད་མེད་འདྲི། །^p97
ཁང་པར་ཞུགས་པའི་ཚེ། །^p98
སྐད་བརྡ་གཏོང་བར་བྱ། །^p99
གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་འགྲོ་བའི་དུས་ན་ཐོག་མར་སྒོ་བརྡུངས་ཏེ་ཁྱོད་ཀྱི་ཁྱིམ་བདག་ཡོད་དམ་མེད་ཅེས་འདྲི་བར་བྱ། དེའི་ཁང་པའི་ནང་ལ་ཞུགས་པའི་ཚེ་ཡང་སྐད་བརྡ་བཏང་ནས་མི་གཞན་འོང་བཞིན་ཡོད་པ་ཤེས་སུ་འཇུག་པ་ལས་རང་གར་གཞན་གྱི་ཁྱིམ་དུ་རྒོད་འཛུལ་མི་བྱའོ། །^p100
人问谁 对以名 吾与我 不分明^p102
བདག་པོས་ཚུར་འདྲི་ན། །^p103
རང་གི་མིང་ནས་བརྗོད། །^p104
ང་ཡིན་ཞེས་པའི་སྒྲས། །^p105
སུ་ཡིན་འབྱེད་མི་ནུས། །^p106
གལ་ཏེ་ཁྱིམ་གྱི་བདག་པོས་ཁྱོད་མི་སུ་ཡིན་ཞེས་འདྲི་ན་བདག་ག་གེ་མོ་ཡིན་ཞེས་རང་གི་མིང་དངོས་ནས་བརྗོད་པར་བྱ། དེ་མིན་པར་ང་ཡིན་ང་ཡིན་ཞེས་པའི་ཚིག་ཙམ་གྱིས་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་མི་ནུས་པས་ལན་ལེགས་པར་གདབ་པར་བྱའོ། །^p107
用人物 须明求 倘不问 即为偷^p109
གཞན་ནོར་ལ་སྤྱོད་ན། །^p110
དྲིས་ཏེ་གནང་བ་དགོས། །^p111
མ་དྲིས་བཞིན་སྤྱད་ན། །^p112
བརྐུས་དང་ཁྱད་པར་མེད། །^p113
གཞན་གྱི་ནོར་རྫས་ལ་ལོངས་སུ་སྤྱོད་དགོས་ན། ཐོག་མར་ངེས་པར་དུ་བདག་པོ་ལ་དྲིས་ཏེ་འདི་ལྟར་བདག་གིས་བེད་སྤྱོད་བྱས་ན་འགྲིག་གམ་མི་འགྲིག་ཅེས་གནང་བ་ཞུ། དེས་གནང་ན་ད་གཟོད་དེ་ལྟར་སྤྱོད། གལ་ཏེ་མ་དྲིས་བཞིན་དུ་བདག་གིས་སྤྱད་ན་དེ་ནི་རྐུ་བྱས་པའི་སྤྱོད་ངན་དང་ཁྱད་པར་མེད་པས་འདི་ལ་ཧ་ཅང་གཟབ་པར་བྱའོ། །^p114
借人物 及时还 后有急 借不难^p116
བདག་གིས་གཡར་བའི་ནོར། །^p117
དུས་ཐོག་ཕར་ལ་སྤྲད། །^p118
གཞན་ལ་གཡར་དགོས་ན། །^p119
སེར་སྣ་མེད་པས་གཡར། །^p120
བདག་གིས་ཚུར་གཡར་བའི་གཞན་གྱི་ནོར་རྫས་ཅི་ཡིན་ཡང་སྔོན་ཁ་ཆད་བྱས་པའི་དུས་ཐོག་དེར་ནན་ཏན་གྱིས་ཕར་ལེགས་པར་སྤྲད་དགོས། དུས་ཚོད་ལ་ཕྱིར་འགྱང་བྱས་སོང་ན་ཕྱིས་སུ་ཡིད་མི་ཆེས་པར་འགྱུར། དེ་བཞིན་དུ་གཞན་གྱིས་བདག་གི་རྒྱུ་རྫས་གཡར་དགོས་པ་བྱུང་ན་རང་གི་བསམ་པ་དག་ཅིང་སེར་སྣ་མེད་པས་དེ་ལ་གཡར་བར་བྱའོ། །^p121